Περί της μείωσης της χρέωσης προμηθευτών

Το θέμα της Χρέωσης Προμηθευτών (ΧΠ) απασχολεί την επικαιρότητα της ενεργειακής αγοράς. Το δεδομένο είναι ότι με βάση το κείμενο της συμφωνίας στο πλαίσιο της τρίτης αξιολόγησης, η Ελλάδα έχει αναλάβει δύο υποχρεώσεις:

1. Να μειώσει το ύψος της υφιστάμενης Χρέωσης και
2. Να αντικαταστήσει – αναπροσαρμόσει το σημερινό μηχανισμό.

Όσον αφορά στην υποχρέωση για μείωση της υφιστάμενης Χρέωσης, είναι φανερό από το κείμενο της συμφωνίας ότι αυτή πρέπει να επιτρέπει να διατηρείται πλεονασματικός ο Ειδικός Λογαριασμός ΑΠΕ (ΕΛΑΠΕ), με επαρκές περιθώριο ασφάλειας σε ετήσια βάση για τα επόμενα έτη («be kept in balance with an adequate safety buffer on an annual basis going forward»).

Με δεδομένη λοιπόν τη συγκεκριμένη συμφωνία, η Κυβέρνηση θα όφειλε να έχει εκπονήσει και παρουσιάσει έγκαιρα για διαβούλευση μια αναλυτική και τεκμηριωμένη μελέτη που να εκτιμά την πορεία της λογιστικής αλλά κυρίως της ταμειακής εικόνας του ΕΛΑΠΕ για τα επόμενα έτη και με βάση αυτή την ανάλυση να καθορίσει το ποσοστό της μείωσης. Οι υπολογισμοί που εμφανίζει το σχετικό Δελτίο του ΛΑΓΗΕ δεν θεραπεύουν αυτή την έλλειψη, διότι – ανάμεσα στα άλλα – περιορίζονται σε απλές εκτιμήσεις με βάση την τρέχουσα νομοθεσία και εμπεριέχουν πολλές αβεβαιότητες και υποθέσεις για θέματα που εκφεύγουν της αρμοδιότητας του ΛΑΓΗΕ.

Το θέμα είναι σημαντικό, διότι είναι βέβαιο ότι η μείωση της Χρέωσης Προμηθευτών θα επιβαρύνει το ρυθμό των πληρωμών προς τους παραγωγούς Α.Π.Ε. Συγκεκριμένα, είναι προφανές ότι θα μειωθούν τα χρήματα που θα εισέρχονται πραγματικά (ταμειακά) στον ΕΛΑΠΕ. Μπορεί λοιπόν η λογιστική εικόνα του ΕΛΑΠΕ να παραμείνει πλεονασματική, αλλά η ταμειακή εικόνα θα επιβαρυνθεί. Η μοναδική περίπτωση να μην αυξηθούν οι καθυστερήσεις πληρωμών στους παραγωγούς ΑΠΕ εξαιτίας της μείωσης της ΧΠ, είναι να υπάρξει αναλογικά μεγαλύτερη μείωση του ταμειακού ελλείματος που εμφανίζεται εξαιτίας των εκκρεμών απαιτήσεων που έχει ο ΕΛΑΠΕ, πράγμα εξαιρετικά αβέβαιο.

Επομένως, η σοβαρή μελέτη και τεκμηρίωση που απαιτείται πρέπει να εκτιμά και την επίπτωση της προτεινόμενης μείωσης στις καθυστερήσεις των πληρωμών. Κανονικά, θα έπρεπε η μείωση της ΧΠ να βαίνει παράλληλα με τη μείωση του ελλείμματος των λοιπών ταμειακών εισροών. Με αυτό τον τρόπο θα αποφεύγονταν η υπέρμετρη επιβάρυνση της ταμειακής εικόνας του ΕΛΑΠΕ και θα διασφαλίζονταν η διατήρηση ενός (έστω και μειωμένου) ρυθμού μείωσης στις καθυστερήσεις πληρωμών. Έτσι πρέπει να ερμηνευθεί η απαίτηση της συμφωνίας για  πλεονασματικό ΕΛΑΠΕ με επαρκές περιθώριο ασφάλειας.

Περαιτέρω, εάν η Κυβέρνηση είχε δράσει εγκαίρως και είχε διαβουλευθεί χωρίς αιφνιδιασμούς με όλους τους ενδιαφερόμενους στη βάση τεκμηριωμένων στοιχείων, θα είχαν τουλάχιστον διασκεδασθεί οι σχετικές ανησυχίες της αγοράς που προκύπτουν από τις αβεβαιότητες, τις οποίες τόσο η ΡΑΕ όσο και ο ΛΑΓΗΕ έχουν επισημάνει στα επίσημα κείμενά τους.  Τέτοιες είναι:

• Οι αβεβαιότητες σχετικά με την εκκαθάριση του ΕΤΜΕΑΡ προηγούμενων ετών που έχουν επισημάνει τόσο οι Ορκωτοί Ελεγκτές του ΛΑΓΗΕ όσο και η ΡΑΕ (βλ. Οικονομικές Καταστάσεις του ΛΑΓΗΕ, σελ. 19 και ΡΑΕ 1/101/2017/ΦΕΚ Β’ 4670/29.12.2017, σελ. 63107).
• Οι αβεβαιότητες για τον ΕΛΑΠΕ από τις αγωγές για τις συναλλαγές στον ΗΕΠ  που κατά το ΛΑΓΗΕ ανέρχονται σε ύψος εκατομμυρίων ευρώ (βλ. Οικονομικές Καταστάσεις του ΛΑΓΗΕ, σελ. 14 και 52).
• Οι απαιτήσεις που προκύπτουν από εκκρεμείς αγωγές και δίκες που σχετίζονται με τη λειτουργία του ΕΛΑΠΕ (βλ. Οικονομικές Καταστάσεις του ΛΑΓΗΕ, σελ. 57) και αφορούν ανάμεσα σε άλλα, την υποχρέωση καταβολής τόκων υπερημερίας λόγω των καθυστερημένων πληρωμών στους παραγωγούς ΑΠΕ-ΣΗΘΥΑ.

Πέραν αυτών, δεν μπορώ να αποφύγω ένα σύντομο σχόλιο που σχετίζεται με τη δεύτερη υποχρέωση από τη συμφωνία με τους θεσμούς, για τη μόνιμη αναπροσαρμογή του μηχανισμού της ΧΠ, παρόλο που ξεφεύγει από το βασικό σκοπό του παρόντος άρθρου.

Η ουσιαστική απελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα, η οποία θα προσφέρει επιλογές και οφέλη στον καταναλωτή και ανάπτυξη στην εθνική οικονομία, καρκινοβατεί εξαιτίας ενός πλέγματος ζητημάτων που πρώτιστα σχετίζονται με τη διάρθρωση της αγοράς  και την παρουσία του κυρίαρχου παίκτη. Το να υποδεικνύεται η Χρέωση Προμηθευτών ως αιτία για την καθυστέρηση της απελευθέρωσης δεν εξηγεί γιατί δεν απελευθερώθηκε η αγορά τόσα χρόνια πριν την επιβολή της ΧΠ... Επιπλέον, μια τέτοια έωλη προσέγγιση αποπροσανατολίζει από το δάσος των ανωτέρω διαρθρωτικών προβλημάτων.

Δεν πρέπει επίσης να παραβλέπουμε ότι:

Α) Η ΧΠ – ασχέτως του τρόπου υπολογισμού της – επιβάλλεται σε όλους τους Προμηθευτές που συνεχίζουν να ανταγωνίζονται μεταξύ τους επιβαρυνόμενοι εξίσου. Δεν πρέπει και

Β) Η ΧΠ συνιστά ένα μηχανισμό που επιβάλει σε όλους τους Προμηθευτές να καταβάλουν ούτως ή άλλως το συγκεκριμένο ποσό ασχέτως της ύπαρξης ή μη των ΑΠΕ.

Αυτά τα δύο χαρακτηριστικά της ΧΠ συνέβαλαν ουσιαστικά, ώστε η συγκεκριμένη ρύθμιση του Ν.4414/2016 να ψηφιστεί με ευρεία κοινοβουλευτική πλειοψηφία το καλοκαίρι του 2016.

* Ο Κώστας Ευθυμίου ζει στη Θεσσαλονίκη και είναι πατέρας 3 παιδιών. Είναι μέλος της Ομάδας Εμπειρογνωμόνων για τη σύνταξη του Κυβερνητικού Προγράμματος της Νέας Δημοκρατίας για την Ενέργεια. Νομικός ειδικευμένος στην οργάνωση & λειτουργία αγορών ενέργειας και επιχειρηματίας ΑΠΕ, έχει αναδειχθεί στο Μητρώο Στελεχών της ΝΔ.