Υδροηλεκτρικά Έργα: Η λύση που δίνει ενέργεια και ασφάλεια στη χώρα

Η συζήτηση γύρω από την ενεργειακή μετάβαση συχνά επικεντρώνεται στα φωτοβολταϊκά και στα αιολικά. Ωστόσο, η Ελλάδα αντιμετωπίζει ολοένα και πιο συχνά φαινόμενα αστάθειας του δικτύου με αποτέλεσμα μια παλαιότερη, αλλά απολύτως σύγχρονη τεχνολογία να επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο: τα υδροηλεκτρικά έργα.

Πρόκειται για έργα που δεν εξασφαλίζουν απλώς καθαρή ενέργεια. Αποτελούν κρίσιμα εργαλεία υδατικής διαχείρισης, αντιπλημμυρικής προστασίας και ενεργειακής σταθερότητας, προσφέροντας λύσεις που δύσκολα μπορεί να δώσει οποιαδήποτε άλλη μορφή ΑΠΕ.

Αντιπλημμυρική Προστασία: Ο ρόλος που δεν συζητάμε αρκετά

Η Ελλάδα βιώνει πλέον έντονες και συχνά ακραίες υδρολογικές διακυμάνσεις: από βροχοπτώσεις μεγάλης έντασης που εκδηλώνονται και εκτονώνονται σε ελάχιστο χρόνο, έως παρατεταμένες περιόδους ξηρασίας. Σε αυτό το περιβάλλον, τα υδροηλεκτρικά έργα και ιδιαίτερα εκείνα που διαθέτουν ταμιευτήρα, διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη θωράκιση κρίσιμων περιοχών. Λειτουργούν ταυτόχρονα ως υποδομές συλλογής και προσωρινής αποθήκευσης νερού και ως μηχανισμοί ελεγχόμενης απόδοσής του πίσω στο υδατικό σύστημα, μειώνοντας τον κίνδυνο πλημμυρικών φαινομένων και ενισχύοντας την ανθεκτικότητα των λεκανών απορροής.

Συμπληρωματικά, τα υδροηλεκτρικά έργα μπορούν να λειτουργήσουν και ως φράγματα συγκράτησης φερτών υλικών, εμποδίζοντας μεγάλους όγκους λάσπης, βράχων και ξυλώδους υλικού να κινηθούν ανεξέλεγκτα προς κατοικημένες περιοχές, όπως έχει παρατηρηθεί. Με αυτόν τον τρόπο, τα έργα παρέχουν προστασία από σοβαρές φυσικές καταστροφές, πέρα από τον βασικό τους ρόλο στην παραγωγή ενέργειας.

Η πρόσφατη έκθεση της HVA (Fact-Finding Mission Report on Thessaly, 2023) επισημαίνει ότι η έλλειψη ταμιευτήρων και ρυθμιστικών έργων στη Θεσσαλία επιδείνωσε δραματικά την έκταση των ζημιών. Σε αντίστοιχες περιοχές της ΕΕ, οι ταμιευτήρες συγκρατούν τις μεγάλες παροχές νερού, μειώνοντας την ένταση και τον όγκο των πλημμυρικών κυμάτων.

Σε αντίθεση με τον μύθο ότι “τα υδροηλεκτρικά κλέβουν το νερό”, η διεθνής πρακτική, όπως επιβεβαιώνεται και από την έκθεση της αποστολής HVA για τις πλημμύρες της Θεσσαλίας, δείχνει ότι όπου υπάρχουν οργανωμένοι ταμιευτήρες, η διαχείριση του νερού είναι πιο αποτελεσματική και οι απώλειες πολύ μικρότερες.     

Αντλησιοταμίευση: Η “σιωπηλή” σταθερότητα στο ενεργειακό σύστημα

Είναι γεγονός πως οι ΑΠΕ αυξάνουν τη συμμετοχή τους στο ενεργειακό μείγμα, αυξάνεται και η ανάγκη για τεχνολογίες που να σταθεροποιούν το δίκτυο. Η αντλησιοταμίευση αποτελεί μια αποδοτική και αξιόπιστη λύση σε αυτόν τον τομέα.

Τι προσφέρει;

• αποθήκευση πλεονάζουσας ενέργειας που διαφορετικά θα χανόταν,
• υψηλή απόδοση 70–80%,
• μεγάλη διάρκεια ζωής,
• μείωση ανάγκης για μονάδες φυσικού αερίου αιχμής,
• ενεργειακή ασφάλεια και αυτονομία,
• ενίσχυση της λειτουργίας των ΑΠΕ.

Πέρα όμως από την αποθήκευση:

Η αντλησιοταμίευση λειτουργεί σαν «ρυθμιστής» της συχνότητας και της τάσης στο δίκτυο. Χωρίς αυτή τη ρύθμιση, ένα ηλεκτρικό σύστημα με μεγάλη συμμετοχή ΑΠΕ μπορεί να γίνει ευάλωτο, κάτι που φάνηκε χαρακτηριστικά στο blackout της Ισπανίας το 2021, όταν μια απότομη απώλεια παραγωγής προκάλεσε ντόμινο αστάθειας.

Οι αντλησιοταμιευτικοί σταθμοί αντιδρούν σε δευτερόλεπτα:

• προσφέροντας ισχύ όταν πέφτει η συχνότητα,
• απορροφώντας ενέργεια όταν υπερφορτίζεται το δίκτυο,
• λειτουργώντας σαν εφεδρεία άμεσης ανάγκης.

Κάτι αντίστοιχο αποτελεί και το παράδειγμα του σταθμού Dinorwig στην Ουαλία, που μπορεί να σταθεροποιήσει ολόκληρο το βρετανικό σύστημα μέσα σε 16 δευτερόλεπτα.

Όχι μόνο Ενέργεια, αλλά οφέλη για τις Τοπικές Κοινωνίες

Τα υδροηλεκτρικά έργα συμβάλλουν ουσιαστικά στην περιφερειακή ανάπτυξη:

• δημιουργούν θέσεις εργασίας στην κατασκευή και λειτουργία,
• αναβαθμίζουν το οδικό και τεχνικό δίκτυο,
  προσφέρουν δυνατότητες περιβαλλοντικού τουρισμού και εκπαίδευσης,
• και μέσω του Νόμου 3851/2010 αποδίδουν 3% του τζίρου τους ως ανταποδοτικά οφέλη, εκ των οποίων:
   
  • Μέχρι 1% για άμεσο όφελος των πολιτών, με πιστώσεις στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος των κατοίκων των τοπικών κοινοτήτων όπου βρίσκονται οι σταθμοί.
  • 0,3% διατίθεται για περιβαλλοντικούς σκοπούς μέσω του Ειδικού Ταμείου Εφαρμογής Ρυθμιστικών και Περιβαλλοντικών Σχεδίων (Ε.Τ.Ε.Ρ.Π.Σ.), που χρηματοδοτεί δράσεις για την προστασία του περιβάλλοντος.
  • Το υπόλοιπο περίπου 1,7% αποδίδεται στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, καλύπτοντας ανάγκες τόσο στη φάση κατασκευής (με τη δημιουργία θέσεων εργασίας) όσο και κατά τη λειτουργία (με απασχόληση τοπικού τεχνικού δυναμικού).

Με απλά λόγια: όταν λειτουργεί ένα υδροηλεκτρικό, ωφελείται ολόκληρη η περιοχή.

Ο ρόλος της NANKO στο νέο ενεργειακό και υδατικό τοπίο

Σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, η ανάγκη για έργα που συνδυάζουν ενεργειακή παραγωγή, αποθήκευση, ύδρευση, άρδευση και αντιπλημμυρική προστασία γίνεται πιο επιτακτική από ποτέ.

Η NANKO, με μακρά εμπειρία στην ανάπτυξη και λειτουργία υδροηλεκτρικών έργων, βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της μετάβασης. Συνεχίζει να υλοποιεί έργα που ενισχύουν την ενεργειακή αυτονομία της χώρας, ενώ παράλληλα μελετά τις δυνατότητες αντλησιοταμίευσης στην Ελλάδα, αναγνωρίζοντας τις ανάγκες της επόμενης μέρας, ακόμη και σε ένα περιβάλλον χωρίς πλήρως διαμορφωμένο αδειοδοτικό πλαίσιο.

Με υπεύθυνη διαχείριση των υδάτινων πόρων, σεβασμό στο περιβάλλον και ενεργή παρουσία στις τοπικές κοινωνίες, η NANKO επιβεβαιώνει τον ρόλο της ως μια εταιρεία που δεν περιορίζεται στην παραγωγή ενέργειας, αλλά συμβάλλει ουσιαστικά στη διαμόρφωση ενός πιο ασφαλούς, ανθεκτικού και βιώσιμου ενεργειακού μέλλοντος για τη χώρα.