Θ. Τσακίρης - Ορίζοντας Κρίσης Σεπτέμβριος 2015: Αναλύοντας την Τουρκική Επιθετικότητα στην Κυπριακή ΑΟΖ

Η έκτελεση παράνομων σεισμογραφικών ερευνών από τον τουρκικό στολίσκο του οποίου ηγείται το σκάφος Barbarossa από την 20^η Οκτωβρίου 2014 δεν θα έπρεπε να έχει εκπλήξει κανένα. Η Τουρκία συνεπής ώς προς τη συστηματική της στρατηγική αμφισβήτησης των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας επιδιώκει να περάσει πολλαπλά μυνήματα μέσω της διπλωματίας των «σεισμογραφικών» κανονιοφόρων.

Δεν εγγράφει απλώς διεκδικήσεις έναντι της Λευκωσίας και μάλιστα εν ονόματι των τουρκοκυπρίων. Αυτό είναι το έλαττον και γίνεται ήδη από το 2011. Το μείζον εντοπίζεται στην προσπάθεια εκφοβισμού των πετρελαϊκών μας εταίρων και συγκεκριμένα των κρατικών ή κρατικά ελεγχόμενων εταιριών της Ιταλίας και της Νότιας Κορέας, ενώ εκείνες ξεκινούν την πρώτη από τις τέσσερις νέες γεωτρήσεις στα ανατολικά θαλασσοτεμάχια της Δημοκρατίας, που διεκδικεί για «λογαριασμό» των Τουρκο-κυπρίων η Άγκυρα.

Αυτό το οποίο διαφέρει σε σχέση με την κρίση που δημιούργησε η Τουρκία τον Σεπτέμβριο-Οκτώβριο του 2011 όταν ξεκινούσε η γεώτρηση της Noble που θα κατέληγε στην ανακάλυψη της «Αφροδίτης» σχετίζεται αφερνός με τα μέσα τα οποία χρησιμοποιεί η Τουρκία και αφετέρου με την τακτική υλοποίησης της αμφισβήτησης. Σε ότι αφορά τα μέσα, η αγορά του σεισμογραφικού σκάφους τελευταίας τεχνολογίας από τη Νορβηγία το 2012 δίνει τη δυνατότητα στην Άγκυρα να αποκτήσει μέρος των πρωτογενών σεισμογραφικών δεδομένων που έχει στη διάθεσή της η Λευκωσία και οι ENI-KOGAS.

Η συστηματική συγκριτική ανάλυση και αξιολόγηση αυτών των πρωτογενών δεδομένων αποτέλεσε τη βάση για τη λήψη της απόφασης να επενδυθούν λίγο λιγότερο από $1 δις για την εκτέλεση των προαναφερθέντων γεωτρήσεων. Στο τέλος αυτής της διαδικασίας ακόμη και εάν το Barbarossa εκτελέσει σεισμογραφικά σε όλη την έκταση των θαλασσοτεμαχίων 2,3, και 9, η Τουρκία θα μάθει λιγότερα απ’ όσα η Κυπριακή Δημοκρατία και οι εταίροι της γνώριζαν εδώ και περίπου ένα χρόνο.Η δε Λευκωσία πρέπει να κάνει ότι δύναται –ιδίως σε νομικό ευρωπαϊκό επίπεδο- ώστε η κρατική τουρκική εταιρία πετρελαίων ΤΡΑΟ να μάθει ακόμη πιο λίγα μπλοκάροντας την επεξεργασία/ανάλυση των σεισμικών δεδομένων από μη-τουρκικές εταιρίες. 

Η Λευκωσία καλείται να ξεκαθαρίσει –ιδίως μέσω εντονότατων διαβημάτων προς τη Νορβηγική Κυβέρνηση- (καθώς τα βοηθητικά του Barbarossa σκάφη ανήκουν σε νορβηγική εταιρία) ότι τα δεδομένα που θα αποκτηθούν από την ΤΡΑΟ είναι παράνομα και δεν μπορούν να τύχουν ανάλυσης και επεξεργασίας από οποιαδήποτε τρίτη εταιρία.

Σε ότι αφορά την τακτική, η Άγκυρα σε αντίθεση με την κρίση του 2011 δεν επιδιώκει προς το παρόν να κινηθεί επιθετικά εναντίον της πλατφόρμας γεώτρησης θέτοντας σε κίνδυνο τη διαδικασία. Αντιθέτως τα τουρκικά πολεμικά κινούνται σε μεγάλη απόσταση από την πλατφόρμα, αν και από επιχειρησιακή άποψη τα πλοία μπορούν να κινηθούν πιο επιθετικά όταν το γεωτρύπανο θα μετακινηθεί για να τρυπήσει τους υπόλοιπους στόχους του προγράμματος εξερεύνησης. Το πιθανότερο πάντως είναι ότι η Τουρκία δεν θα κινηθεί πιο επιθετικά έως την ολοκλήρωση της πρώτης γεώτρησης των ENI/KOGAS, τα αποτελέσματα της οποίας αναμένεται να ανακοινωθούν περίπου την ίδια χρονική συγκυρία με το τέλος της παρούσας τουρκικής NAVTEX.

Το ζήτημα ωστόσο δεν τελειώνει εδώ. Επειδή ακριβώς η Τουρκία δεν θα επιτύχει να εκφοβίσει τις εταιρίες και επειδή η κυπριακή διπλωματική αντίδραση θα αρχίσει να παράγει κόστος στην Τουρκία λόγω του de facto πλήρους παγώματος της ενταξιακής της πορείας στην Ε.Ε., η Άγκυρα θα συνεχίσει την κλιμάκωση. Εάν δε τα αποτελέσματα της 1^ης γεώτρησης είναι θετικά, όπως όλοι οι Έλληνες προσευχόμασθε να είναι, τότε η Τουρκία είναι πιθανό να εκδώσει και νέες NAVTEX ακολουθώντας την ίδια τακτική για όσο χρονικό διάστημα θα συνεχίζει και το γεωτρητικό πρόγραμμα των ENI/KOGAS. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι ως Ελληνισμός –παρά το σοβαρότατο ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών στην Ελλάδα τον ερχόμενο Μάρτιο- θα πρέπει να προετοιμασθούμε για μια κρίση διαρκείας πολλών μηνών με την Άγκυρα δεδομένου ότι οι γεωτρήσεις της ιταλο-κορεατικής κοινοπραξίας δεν αναμένεται να ολοκληρωθούν πρίν από τα τέλη του Σεπτεμβρίου του 2015.

* Ο Δρ. Θεόδωρος Τσακίρης είναι Επίκουρος Καθηγητής Γεωπολιτικής & Υδρογονανθράκων του Παν. Λευκωσίας & Μέλος του Συμβουλίου Γεωστρατηγικών Μελετών της Κυπριακής Δημοκρατίας