Τέλος Ασφάλειας Εφοδιασμού ή τέλος της λογικής;

Ψηφίζεται στο κοινοβούλιο το νομοσχέδιο για τις ΑΠΕ όπου μεταξύ των άλλων περιλαμβάνεται και ένας νέος μηχανισμός για την ελληνική ενεργειακή αγορά (άρθρο 17, τροποποίησην.4001/2001 και προσθήκη άρθρων 143Α και 143Β) με τον όρο «Υπηρεσία Διακοπτόμενου Φορτίου». Σύμφωνα λοιπόν με το νομοθέτη δίνεται το δικαίωμα σε μεγάλους βιομηχανικούς καταναλωτές να υπογράφουν σύμβαση με την ΑΔΜΗΕ Α.Ε. με την οποία της επιτρέπουν να προχωρά μονομερώς σε πρόσκαιρη και μέχρι ενός ορίου μείωση της ηλεκτρικής ενέργειας που τους παρέχει, όταν αυτή το κρίνει σκόπιμο, με στόχο είτε την αποφυγή ένταξης ακριβότερης συμβατικής ενέργειας είτε την προστασία από τον κίνδυνο κατάρρευσης του συστήματος από υπερκατανάλωση. Έτσι εξασφαλίζεται χαμηλότερη ΟΤΣ και κατά συνέπεια αποζημίωση από την προμήθεια για την ενέργεια και παράλληλα εξασφαλίζεται ότι δεν θα καταρρεύσει το σύνολο του συστήματος ή δικτύου (black out) και θα συνεχίσει απρόσκοπτα η παροχή ηλεκτρικής ενέργειας σε όλους τους καταναλωτές. Σε αντάλλαγμα τώρα αυτής της παραχώρησης των μεγάλων καταναλωτών, ο διαχειριστής τους παρέχει μειωμένες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας για όσο διάστημα ισχύει το συμβόλαιο. Η δε απώλεια εσόδων που θα προκύπτει,  θα καλύπτεται από ειδικό λογαριασμό της ΑΔΜΗΕ Α.Ε. στον οποίο θα συνεισφέρουν όλοι οι παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας του διασυνδεδεμένου συστήματος, συμβατικοί και ΑΠΕ, με ένα ποσοστό επί των συνολικών εσόδων της μονάδας παραγωγής που θα καθορίζεται με υπουργική απόφαση του ΥΠΕΚΑ σύμφωνα με συγκεκριμένο τύπο.

Δύο είναι τα βασικά ερωτήματα που εγείρονται από την εν λόγω διάταξη του νόμου.

Το πρώτο έχει να κάνει με την ανάγκη ύπαρξης σήμερα ενός τέτοιου μηχανισμού, δηλαδή με το κατά πόσο υπάρχει υπερκατανάλωση και αδυναμία κάλυψης αυτής από το υπάρχον ηλεκτροπαραγωγικό δυναμικό ή/και κίνδυνος black out στη χώρα μας, όταν αφ’ ενός τα επίσημα στοιχεία των αρμόδιων φορέων (ΑΔΜΗΕ, ΡΑΕ, ΔΕΔΔΗΕ) δείχνουν συνεχή μείωση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας λόγω ύφεσης και αφ’ ετέρου η διείσδυση στο σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας των ΑΠΕ και δη των φωτοβολταϊκών εκμηδένισαν τον κίνδυνο αυτόν με την ενέργεια που εγχέουν στο σύστημα κατά προτεραιότητα τις ώρες αιχμής, δηλαδή τις μεσημβρινές ώρες του καλοκαιριού.

Εν ολίγοις, η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΚΑ, έχουσα λυμένα όλα τα σοβαρά προβλήματα που ταλανίζουν αυτή τη στιγμή την αγορά ενέργειας και τείνουν να την οδηγήσουν σε κατάρρευση, βλέποντας προφανώς μερικά χρόνια μπροστά (όταν θα ξαναπάμε σε τόσο μεγάλη ανάπτυξη και θα αυξηθεί τόσο πολύ η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας που δεν θα μπορούν καλύψουν οι υπάρχουσες παραγωγικές μονάδες) αποφάσισε να νομοθετήσει ένα μηχανισμό που θα είναι αναγκαίος σε χρόνο μεταγενέστερο, μη δυνάμενο να προσδιορισθεί στη παρούσα χρονική στιγμή. Όπως θα έλεγε και ένας έφηβος στην σύγχρονη αργκό «πολύ προχώ η κυβέρνηση»!

Βλέπει όμως τόσο μπροστά η πολιτική ηγεσία ή κάτι κρύβεται πίσω από το καλοστημένο σκηνικό; Πράγματι, υπάρχει παρασκήνιο και αυτό έχει να κάνει με την πίεση που δέχεται το πολιτικό σύστημα από τις μεγάλες ενεργοβόρες βιομηχανίες οι οποίες με το πρόσχημα της ακριβής ενέργειας στην Ελλάδα (1), απειλούν να βάλουν λουκέτο ή μεταφέρουν τις δραστηριότητές τους σε χώρες του εξωτερικού αφήνοντας πίσω χιλιάδες εργαζόμενους άνεργους. Έτσι αποφασίσθηκε, ως η εύκολη λύση, η ενεργοποίηση αυτού του μηχανισμού που βεβαίως δεν είναι ελληνική πατέντα, αλλά ο τρόπος που επιλέχθηκε για να εφαρμοσθεί είναι πράγματι ελληνικής «μαγειρικής» πολλών σκούφων.

Το δεύτερο και ίσως πιο σημαντικό είναι το κατά πόσο ο μηχανισμός αυτός είναι τέλος ή εισφορά και όχι κρυφός φόρος σε βάρος των παραγωγών ηλεκτρικής ενέργειας, εκ των οποίων κάποιοι θα έχουν τη δυνατότητα να τον μετακυλήσουν στους καταναλωτές (βλέπε συμβατικές ηλεκτροπαραγωγικές μονάδες) και κάποιοι όχι (βλέπε ΑΠΕ) και θα επιβαρύνει τον ήδη ελλειμματικό ισολογισμό τους.

Επειδή δεν είμαι ειδικός, δανείζομαι την υφιστάμενη νομολογία και τη δημοσιονομική θεωρία σχετικά με τον όρο «τέλος» καθώς και τις εγκυκλίους (2) που έχει ήδη εκδώσει το ίδιο το κράτος. Κατ’ αρχήν όταν λέμε τέλος εννοούμε ανταποδοτικότητα, δηλαδή οικονομική αναγκαστική παροχή που καταβάλλεται έναντι ειδικής αντιπαροχής, πρόκειται δηλαδή για μονομερώς επιβαλλόμενες χρηματικές υποχρεώσεις, διακρινόμενες από τους φόρους, κατά το ότι η καταβολή αυτών, συνδέεται με την παροχή ειδικής ωφέλειας.  

Τι βλέπουμε λοιπόν εδώ, οι ωφελούμενοι από την επιβολή του τέλους, δηλαδή όλοι οι καταναλωτές που θεωρητικά θα αγοράζουν φθηνότερη ηλεκτρική ενέργεια και δεν θα κινδυνεύει η συνέχιση της παροχής σε αυτούς ηλεκτρικής ενέργειας, λόγω της μείωσης που θα υφίσταται η συγκεκριμένη ομάδα βιομηχανικών καταναλωτών όταν απαιτείται, να μην εισφέρουν στο ελάχιστο για την ειδική αυτή ωφέλεια που θα απολαμβάνουν, όπως εξάλλου συμβαίνει και σε όσες χώρες της ευρωπαϊκής ένωσης έχει επιβληθεί ο συγκεκριμένος μηχανισμός (3) (εξ ου και η αναφορά μου σε ελληνικού τύπου μαγειρική) και αντ’ αυτού να εισφέρουν αυτοί που δεν θα έχουν καμία ωφέλεια από την ύπαρξη του μηχανισμού, δηλαδή οι παραγωγοί.

Αλλά κι αν ακόμη υποθέσουμε ότι και οι παραγωγοί έχουν έμμεσο όφελος από τη μη κατάρρευση του συστήματος γιατί διαφορετικά δεν θα έχουν που να διαθέτουν το προϊόν τους (την ηλεκτρική ενέργεια) και άρα πρέπει και αυτοί να εισφέρουν, θα έπρεπε και πάλι να εξαιρεθούν οι παραγωγοί από Φωτοβολταϊκά συστήματα γιατί είναι αυτοί που επί της ουσίας συνεισφέρουν στη διατήρηση της Οριακής Τιμής σε χαμηλά επίπεδα και της μη κατάρρευσης του συστήματος (για τον λόγο που εξηγήθηκε παραπάνω) και άρα θα έπρεπε να απολαμβάνουν μέρος του τέλους, ως ανταπόδοση- αποζημίωση της προσφοράς τους. Τελικά, αυτοί που θα έπρεπε με έναν τέτοιο μηχανισμό να αμείβονται, είναι αυτοί που τιμωρούνται.

Για να είμαι όμως δίκαιος, υπάρχει και μια πρόβλεψη στο σχέδιο νόμου σχετικά με τον υπολογισμό της εισφοράς κάθε κατηγορίας μονάδων παραγωγής, με τον συντελεστή διαφοροποίησης ώστε η χρέωση που προκύπτει να λαμβάνει υπόψη της την επίδραση της κάθε μονάδας στην ασφάλεια του εφοδιασμού. Μένει να δούμε κατά πόσο θα ληφθεί υπόψη στην υπουργική απόφαση που θα εκδοθεί στη συνέχεια η εν λόγω εισφορά των φωτοβολταϊκών.

Επίσης, μένει να δούμε πόσες φορές στην πράξη θα απαιτηθεί η περικοπή ισχύος στους καταναλωτές που θα υπογράψουν συμβάσεις ώστε να κάνουμε και μια εκτίμηση κόστους-οφέλους του εν λόγω τέλους.

Σε διαφορετική περίπτωση, από πλευράς παραγωγών φωτοβολταικών θα ανοίξει άλλος ένας κύκλος προσφυγών στη δικαιοσύνη, δηλαδή εκατοντάδες οι και χιλιάδες αγωγές για τη διεκδίκηση του αυτονόητου, που όμως δεν θέλει στην παρούσα φάση να αντιληφθεί η πολιτεία.

Δημήτρης Γλαράκης

Σύμβουλος Επιχειρήσεων,

Πρόεδρος Συλλόγου παραγωγών Ηλ. Ενέργειας από Φ/Β Ν. Πέλλας

Μέλος ΔΣ της Π.Ο.Σ.Π.Η.Ε.Φ.

(1) Στο άρθρο του ο σύμβουλος σε θέματα ενέργειας και περιβάλλοντος κ. Στέλιος Ψωμάς, διαθέσιμο στη διεύθυνση http://www.energypress.gr/news/Fthhnh-energeia-h-fthhnh-propaganda, αποδεικνύει με αριθμούς πόσο κίβδηλη είναι η εν λόγω δικαιολογία.

(2)  ΑΠ605/3 Ιανουαρίου 2007/Υπ. Εσωτερικών/Γεν. Δνση Τοπικής Αυτοδιοίκησης/Δνση Οικονομικών ΟΤΑ/Τμήμα Φορολογικό

(3) Δήλωση του Υπουργού ΠΕΚΑ κ. Μανιάτη στη συζήτηση της βουλής για το νομοσχέδιο