Συνέντευξη Τζίνα Κοέν: Ελλάδα και Κύπρος να κάνουν την αρχή με μικρά, ρεαλιστικά βήματα στους υδρογονάνθρακες

Ρεαλισμός και σταδιακή προσέγγιση χρειάζονται προκειμένου να ξεκινήσουν οι εξαγωγές του φυσικού αερίου της Ανατολικής Μεσογείου, σύμφωνα με την Τζίνα Κοέν, ενεργειακή ειδικό από το Ισραήλ, η οποία παραχώρησε συνέντευξη στο energypress με την ευκαιρία της συμμετοχής της στο συνέδριο Athens Energy Forum.

Η ίδια εκτιμά ότι το αέριο της περιοχής μπορεί να εμπορευτεί σε πρώτη φάση περιφερειακά με στόχο τις γύρω χώρες, όπου και θα είναι ανταγωνιστικό. Επίσης, στέλνει το μήνυμα ότι η Ελλάδα και η Κύπρος πιθανώς θα πρέπει να ξεκινήσουν από μικρότερης κλίμακας σχέδια, προτού προχωρήσουν με μεγαλεπήβολα έργα μεταφοράς του αερίου, γιατί αν αποτύχουν στα δεύτερα, τότε θα βγουν χαμένες σε όλα τα μέτωπα.

- Πέρυσι είχαμε δύο σημαντικές εξελίξεις στην αγορά φυσικού αερίου του Ισραήλ. Από τη μια μπήκε στην ισραηλινή ΑΟΖ η ελληνική Energean μέσω της απόκτησης δικαιωμάτων στα κοιτάσματα Καρίς και Τανίν, ενώ ακολούθησε η ανακήρυξη νέου αδειοδοτικού γύρου από την κυβέρνηση ώστε να ξανανοίξει η θαλάσσια εξερεύνηση. Είσαστε αισιόδοξη για τις προοπτικές του διαγωνισμού αυτού ή θεωρείτε ότι θα έπρεπε να περιμένουν μέχρι να ληφθεί πρώτα η τελική επενδυτική απόφαση για το Λεβιάθαν;

- Όταν κάνεις έναν αδειοδοτικό γύρο, είναι σημαντική η επιλογή της κατάλληλης στιγμής, αλλά και των κατάλληλων οικοπέδων και του αριθμού τους. Εκτιμώ ότι αυτή δεν ήταν η σωστή στιγμή γιατί πρέπει να ξέρεις ποιες είναι οι αγορές σου και σήμερα οι τιμές του αερίου είναι χαμηλές και υπάρχει υπερπροσφορά διεθνώς. Επιπλέον, πιστεύω ότι το ισραηλινό υπουργείο θα έπρεπε να έχει ολοκληρώσει πρώτα ζητήματα εντονότερου τοπικού ενδιαφέροντος, όπως τα κίνητρα για μικρά κοιτάσματα, την ανάπτυξη της υποδομής μεταφοράς και διανομής και την τόνωση της ζήτησης στην εγχώρια αγορά, ώστε να αναπτυχθούν τα κοιτάσματα που ανακαλύφθηκαν ήδη (Λεβιάθαν, Καρίς, Τανίν).

Πιθανώς αποφάσισαν ότι η στιγμή είναι κατάλληλη επειδή η Κύπρος, η Αίγυπτος και ο Λίβανος προχώρησαν με τους δικούς τους διαγωνισμούς και δεν ήθελαν να μείνουν πίσω. Επίσης, η διεξαγωγή του αδειοδοτικού γύρου τους δίνει ένα επιχείρημα σχετικά με το άνοιγμα της εγχώριας αγοράς, αλλιώς πως να παραπονεθούν ότι η αγορά είναι ολιγοπωλιακή; Όμως, θα πρόκειται για "αυτογκόλ" αν ο διαγωνισμός δεν κριθεί επιτυχημένος. Θα δούμε τον Μάρτιο που ολοκληρώνεται.

- Σχετικά με την Κύπρο, πιστεύετε ότι θα έχουμε εξελίξεις αναφορικά με τις εξαγωγές φυσικού αερίου πριν την ολοκλήρωση των νέων γεωτρήσεων που θα προκύψουν ως αποτέλεσμα του γ' αδειοδοτικού γύρου;

Αυτό που θα πρεπε να έχει γίνει ήδη από καιρό είναι να τροφοδοτηθεί το ίδιο το νησί με αέριο. Αυτό θα είχε πολλαπλά οφέλη, τόσο οικονομικά, όσο και γεωπολιτικά. Αν το ανακαλυφθέν φυσικό αέριο είναι αρκετά καλό καύσιμο και εμπόρευμα για εξαγωγή, τότε σίγουρα είναι καλό και για την εγχώρια αγορά. Άρα, δεν έχει σημασία πότε θα ξεκινήσουν οι εξαγωγές, γιατί θα πρεπε πρώτα να φτάσει το αέριο στην Κύπρο. Οι εξαγωγές κατά τη γνώμη μου δεν θα γίνουν πριν τις γεωτρήσεις του γ' αδειοδοτικού γύρου. Το γεγονός ότι είναι νησί η Κύπρος, τους αναγκάζει να περιμένουν. Οι ποσότητες είναι μικρές για να στείλουν αέριο ως LNG στην Άπω Ανατολή και οι τιμές είναι πολύ χαμηλές προς το παρόν στην αγορά. Αν γνωρίζουν στο μέλλον ότι διαθέτουν περισσότερο αέριο, τότε μπορούν να λάβουν μια καλύτερη απόφαση. Οι εταίροι του "Αφροδίτη" πρόσφεραν προ πολλού να αναπτύξουν το κοίτασμα με βάση μια γεώτρηση και έναν μικρό αγωγό διαμέτρου 12 ιντσών για να φέρουν το αέριο στο νησί, αλλά η κυπριακή κυβέρνηση αρνήθηκε, καθώς επιθυμούσε μια πιο μεγαλεπήβολη λύση μέσω του LNG.

- Με βάση το σημερινό περιβάλλον και τις τιμές που επικρατούν, υπάρχει τρόπος να είναι ανταγωνιστικό διεθνώς το φυσικό αέριο της Αν. Μεσογείου;

- Το αέριο μπορεί να είναι οικονομικό για χρήση τοπικά. Στο Ισραήλ είναι φθηνότερο από όλες τις άλλες ενεργειακές πηγές. Επίσης, είναι οικονομική η εξαγωγή του προς την Τουρκία, όπου υπάρχει και ζήτηση, καθώς η χώρα δεν διαθέτει δικά της κοιτάσματα και αναγκάζεται συχνά να πληρώνει υψηλές τιμές. Η Αίγυπτος διαθέτει πολύ αέριο και χρειάζεται πολύ αέριο, αφού εισάγει 10 δις. κ.μ. ετησίως. Θα ήταν οικονομική η εξαγωγή του εκεί, καθώς πληρώνουν 5,8 δολάρια για να το αγοράσουν από τοπικούς προμηθευτές και ακριβότερα μέσω του LNG, αλλά υπάρχουν ζητήματα, όπως το χρέος 3,5 δις. της χώρας προς τους ενεργειακούς ομίλους. Το άλλο πρόβλημα είναι ότι η Αίγυπτος έχει ανακοινώσει ότι ως το 2020 θα είναι ενεργειακά αυτάρκης, αλλά τέτοιες δηλώσεις προκαλούν παρερμηνείες, ενώ αμφιβάλλω πως θα το κατορθώσουν αυτό και αντιθέτως, θα πρέπει να διατηρούν όλες τις επιλογές τους ανοικτές.

Υπάρχει χωρητικότητα 17 δις. κ.μ. ετησίως στους σταθμούς LNG της Αιγύπτου, αλλά πρέπει να είναι βιώσιμη η εξαγωγή, είτε από την Κύπρο, είτε από το Ισραήλ.
Το 70% του αερίου παγκοσμίως εμπορεύεται τοπικά. Η Αίγυπτος απέχει 450χμ από την Κύπρο, ενώ η Τουρκία μόλις 100χμ από το νησί, γεγονός που αυξάνει το κόστος μεταφοράς του αερίου στην πρώτη περίπτωση, όπως και η υγροποίησή του, άρα η Κύπρος θα πρέπει να έχει στο μυαλό της την τουρκική λύση.

- Ποιος είναι κατά τη γνώμη σας ο βέλτιστος τρόπος εξαγωγής του φυσικού αερίου του Ισραήλ;

- Οι δύο επιλογές είναι η Αίγυπτος και η Τουρκία. Το Ισραήλ βρίσκεται περίπου στη μέση της απόστασης ανάμεσα στην Αίγυπτο και την Τουρκία, σε αντίθεση με την Κύπρο, οπότε και οι δύο λύσεις βρίσκονται στο τραπέζι και κερδίζει έδαφος πότε η μια και πότε η άλλη. Αν οι Αιγύπτιοι αποπληρώσουν το χρέος τους, τότε θα γινόταν προτιμότερη αυτή η ιδεατή επιλογή, καθώς θα συμπεριλάμβανε και εταίρους με ισχυρή οικονομική θέση, όπως η Shell. Τώρα όμως είναι ανοικτές και οι δύο λύσεις. Όταν η BG είχε στην κατοχή της τις μονάδες υγροποίησης στην Αίγυπτο, ήταν ευκολότερη η πιθανότητα εξαγωγής από το Ισραήλ, ενώ τώρα που την εξαγόρασε η Shell, είναι λίγο πιο δύσκολο καθώς διαθέτει εκτενή παρουσία σε πολλά αραβικά κράτη. Στην Τουρκία τα πράγματα έχουν γίνει πλέον λίγο πιο εύκολα μετά τη βελτίωση των διμερών σχέσεων. Η Τουρκία βίωσε, επίσης, ένα πολύ δριμύ χειμώνα και διαπίστωσε ότι της έλλειψε το αέριο για θέρμανση και ηλεκτροπαραγωγή. Πάντως, τα δεδομένα και στις δύο περιπτώσεις αλλάζουν διαρκώς. Οι σχέσεις με την Τουρκία και την Αίγυπτο είναι πολύ σημαντικές για το Ισραήλ και εν τέλει μόνο μια από τις δύο λύσεις θα προχωρήσει. Πιστεύω ότι και η Κύπρος θα πρέπει να κοιτάει την επιλογή της Τουρκίας, παρόλο που δηλώνει ότι δεν το επιθυμεί στην παρούσα φάση.

- Πως αξιολογείτε την κατάσταση στην Ελλάδα σχετικά με τους υδρογονάνθρακες;

- Η Ελλάδα θα πρέπει να χρησιμοποιήσει τις δικές της εταιρείες, όπως η Energean, ή εταιρείες με παρουσία στην περιοχή, όπως η Repsol, προκειμένου να γίνουν γεωτρήσεις. Επίσης, σημαντικό είναι το LNG και ήδη η χώρα διαθέτει ένα σταθμό. Εξεπλάγην όταν έμαθα ότι τα ελληνικά νησιά δεν είναι διασυνδεδεμένα με το ηπειρωτικό ηλεκτρικό δίκτυο. Αναφέρονται στη μεταφορά ηλεκτρισμού από το Ισραήλ και την Κύπρο στην Ελλάδα και την Ευρώπη, ενώ δεν έχουν διασυνδέσει ακόμα τα νησιά. Ξεκινήστε από τα μικρά, ρεαλιστικά σχέδια, όπως η διασύνδεση των νησιών, ή τη δραστηριοποίηση εγχώριων ομίλων, όπως η Energean, ή την αναβάθμιση του δικτύου φυσικού αερίου, ώστε το αέριο να κατευθύνεται από και προς τη Βουλγαρία, για παράδειγμα. Εξετάστε το ενδεχόμενο αναβάθμισης της μεταφοράς αερίου από την Τουρκία μέσω της Ελλάδας (υπάρχει ήδη αγωγός με χωρητικότητα 7 δις. κ.μ. ετησίως, αλλά χρειάζεται καλύτερη συμπίεση και αναβαθμισμένη χωρητικότητα), καθώς θα προστεθούν νέες πηγές αερίου στο μέλλον σε αυτόν τον άξονα και καλώς εχόντων των πραγμάτων θα συμπεριλάβουν το αέριο της Αν. Μεσογείου μέσω της Τουρκίας. Αφήστε στην άκρη φανταστικά σχέδια όπως έναν υπεράκτιο αγωγό τύπου East Med και επικεντρωθείτε στα πιο άμεσα υλοποιήσιμα έργα.