Στη διασύνδεση με Γαλλία, τις ΑΠΕ και τη συντήρηση των υδροηλεκτρικών αποδίδει Ισπανός ειδικός το μπλακ άουτ

Τη δική του ανάλυση για το τί έφταιξε και οδήγησε στο μεγάλο μπλακ άουτ έδωσε ανώνυμα Ισπανός ειδικός του δικτύου ηλεκτρισμού.

Όπως αναφέρει το στέλεχος της Radiant Energy, Μαρκ Νέλσον, μετά από ενημέρωση που είχε από τον συγκεκριμένο ειδήμονα, η θεωρία έχει ως εξής:

Όσα συνέβησαν στις 28 Απριλίου οφείλονται σε μια συγκεκριμένη αιτία: Το διάδρομο Αραγωνίας-Καταλονίας, που είναι από τις πιο σημαντικές γραμμές της Ισπανίας. Δεν υπάρχει μόνο ο ηλεκτρισμός που παράγουν τα φωτοβολταϊκά και αιολικά στα βορειοανατολικά, αλλά και οι εισαγωγές από τη Γαλλία. Αυτή η διεθνής διασύνδεση, αν και είναι ασθενής (συμβάλει μόλις το 3% της ζήτησης, έναντι 10% που ζητά η Ε.Ε.), είναι απαραίτητη σε περιπτώσεις πίεσης ώστε να ισορροπήσει το δίκτυο.

Στις 12:32 σημειώθηκε ένα σοκ στο διάδρομο Αραγωνίας-Καταλονίας. Τι σημαίνει αυτό; Ότι ξαφνικά ο ηλεκτρισμός που ρέει στις γραμμές άρχισε να μεταβάλλεται βίαια, ανεβοκατεβαίνοντας σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα. Μια τέτοια μεταβλητότητα μπορεί να οφείλεται σε τρεις λόγους:

1. Ένας διακόπτης ή μετασχηματιστής σε αυτή την ηλεκτρική οδό εντοπίζει ανώμαλη ροή στην τάση ή το δυναμικό (υψηλότερη ή χαμηλότερη του αναμενόμενου) και αποσυνδέεται αυτόματα για να αποφύγει τη ζημιά. Ο διακόπτης ανοίγει και εμποδίζει τη μεταφορά του ρεύματος για να προστατευτεί.

2. Η τεράστια συγκέντρωση ανανεώσιμης ενέργειας στην περιοχή αυτή (κυρίως φ/β και αιολικά) προκάλεσε ηλεκτρικό συντονισμό: Οι ηλεκτρονικοί αντιστροφείς που συγχρονίζουν το ρεύμα, μπορούν κάποιες φορές να ενισχύσουν μεταξύ τους μια μικρή ανωμαλία του δυναμικού (για παράδειγμα, λόγω νεφώσεων, ισχυρού ανέμου ή ενός μικρού σφάλματος) και έτσι επεκτείνεται σαν μια ηχώ σε όλες τις συσκευές, προκαλώντας εκτεταμένες ταλαντώσεις.

3. Ότι δόθηκε λανθασμένη εντολή (κατά λάθος ή λόγω επίθεσης) από τα συστήματα SCADA, αποσυνδέοντας ή μειώνοντας την παραγωγή πολλαπλών μονάδων που επηρεάστηκαν. Δεν έχει επιβεβαιωθεί μέχρι στιγμής μια τέτοια πιθανότητα, αλλά διερευνάται.

Αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι ως αποτέλεσμα, η διασύνδεση με τη Γαλλία έπεσε. Απομονωθήκαμε τη χειρότερη δυνατή στιγμή, όταν η χερσόνησος χρειαζόταν εξωτερική στήριξη για να σταθεροποιηθεί.

Δίχως τη γαλλική βοήθεια, η συχνότητα στο δίκτυο (που πρέπει πάντα να είναι ακριβώς 50 Hz) άρχισε να πέφτει απότομα. Η συχνότητα είναι σαν τον καρδιακό παλμό του δικτύου:  Αν πέσει υπερβολικά, τότε τα συστήματα αντιλαμβάνονται ότι ο ασθενής (δίκτυο) καταρρέει και αποσυνδέονται αυτόματα για να μην αυτοκαταστραφούν.

Έτσι, μέσα σε πέντε δευτερόλεπτα τα φωτοβολταϊκά και αιολικά τέθηκαν εκτός λειτουργίας - είναι πολύ ευαίσθητα σε διακυμάνσεις της συχνότητας -, χάθηκαν ξαφνικά 15 GW ισχύος (το 60% της παραγωγής εκείνη τη στιγμή) και το δίκτυο δεν άντεχε άλλο: Κατέρρευσε ολοκληρωτικά, με την πλατφόρμα της REE να δείχνει "0 MW" σε όλη τη χώρα. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλες οι γεννήτριες ήταν αδρανείς, απλά ότι δεν υπήρχε κανένας παραγωγός συγχρονισμένος στα 50 Hz. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι η χώρα έχασε όλο το ρεύμα.

Προκειμένου να επανεκκινήσει ένα νεκρό δίκτυο, χρειάζεται ένα βασικό στοιχείο: Μονάδες που μπορούν να ξεκινήσουν από το "μαύρο", δηλαδή δίχως να λαμβάνουν ενέργεια από οπουδήποτε αλλού. Η Ισπανία έχει προσδιορίσει πέντε μεγάλα υδροηλεκτρικά ως ικανά να το πράξουν αυτό. Όμως, και εδώ βρίσκεται μια από τις μεγάλες αμέλειες, τρία από τα πέντε βρίσκονταν εκτός λειτουργίας για λόγους συντήρησης μετά από απόφαση των αρχών. Μόλις δύο λειτουργούσαν και αυτό κατέστησε την ανάκαμψη πιο αργή και ασθενή από ότι θα ήταν κανονικά.

Ως αποτέλεσμα, μετά από σχεδόν 10 ώρες, μόλις το 35-40% της ισχύος είχε επιστρέψει και εξακολουθούσαν να υπάρχουν πολλές περιοχές δίχως ηλεκτροδότηση.

Η κατάσταση αποκαλύπτει ένα πολύ σοβαρό υποκείμενο πρόβλημα:

Η Ισπανία είναι ακόμα ένα ενεργειακό νησί. Διαθέτει μόλις 3% διεθνή δυναμικότητα σε σχέση με τη συνολική της ζήτηση.

Το δίκτυο εξαρτάται πολύ από τις στοχαστικές ΑΠΕ, που αποσυνδέονται γρήγορα αν παρατηρηθεί η παραμικρή αστάθεια.

Η έλλειψη αποθεμάτων φυσικής αδράνειας (δηλαδή μεγάλες περιστρεφόμενες γεννήτριες, όπως στους θερμικούς και υδροηλεκτρικούς σταθμούς), παρεμποδίζει την αντιμετώπιση των ανωμαλιών.

Επίσης, ο κακός σχεδιασμός συντήρησης άφησε το σύστημα δίχως υδραυλικά μέσα, ανήμπορο να ανταποκριθεί.

Με βάση τα τωρινά δεδομένα, οι πιο πιθανές αιτίες είναι οι εξής:

Ένας συνδυασμός τεχνικών προβλημάτων στην προστασία ή το συγχρονισμό, προστέθηκε στη σοβαρή έλλειψη επιχειρησιακών προβλέψεων και συντήρησης (πιθανότητα ~40%).

Το ενδεχόμενο κυβερνοεπίθεσης παραμένει υπαρκτό (~25%).

Άλλοι παράγοντες, όπως ανθρώπινα λάθη, μετεωρολογικά φαινόμενα κτλ συμπληρώνουν τα ανωτέρω.

Εν ολίγοις: Ένα αρχικό σοκ στο πιο ευαίσθητο σημείο του ισπανικού δικτύου - το διάδρομο Αραγωνίας-Καταλονίας, δηλαδή την πύλη προς την Ευρώπη - άφησε τη χερσόνησο ευάλωτη και απομονωμένη. Το δίκτυο δεν μπόρεσε να στηρίξει τη ζήτηση διότι δεν είχε επαρκή ενίσχυση, ούτε φυσικές εφεδρείες, ούτε επανεκκινήσιμους σταθμούς. Τρία από τα πέντε υδροηλεκτρικά βρίσκονταν εκτός όταν τα χρειαστήκαμε.

Για το λόγο αυτό, το ρεύμα έπεσε στην Ισπανία μέσα σε πέντε δευτερόλεπτα και επανέρχεται αργά-αργά στο ευάλωτο, αργό και εκτεθειμένο δίκτυο.