Στα χαρτιά παραμένει ο επιμερισμός 50-50 στα κόστη σύνδεσης έργων ΑΠΕ στο ΕΣΜΗΕ – Στην αναμονή οι επενδυτές, χωρίς να έχουν πάρει ούτε ένα ευρώ - Αναζητείται ενιαίο κοστολόγιο και ρύθμιση ΥΠΕΝ

Σε αδράνεια παραμένει πρακτικά το σχήμα κοινωνικοποίησης 50-50 του κόστους σύνδεσης στο ΕΣΜΗΕ με επενδυτές να αναφέρουν ότι εδώ και 3 χρόνια που ισχύει η σχετική νομοθεσία δεν έχουν ανακτήσει μέρος των δαπανών που έχουν καταβάλει για την υλοποίηση των σχετικών έργων.

Ειδικότερα, όπως αναφέρουν πηγές της αγοράς στο energypress, η όλη διαδικασία αν και νομοθετικά βρίσκεται σε ισχύ από το 2022, εντούτοις, δεν εφαρμόζεται στην πράξη με την σχετική διαδικασία να έχει κολλήσει στο πλαίσιο βάσει του οποίου θα λειτουργήσει.

Υπενθυμίζεται ότι σύμφωνα με τον νόμο 4951/2022, τα κόστη των έργων επέκτασης του συστήματος (υποσταθμοί κλπ) επιβαρύνουν κατά 50% τους παραγωγούς ΑΠΕ. Μάλιστα ο νόμος προβλέπει ότι «στην περίπτωση των έργων επέκτασης του Ε.Σ.Μ.Η.Ε. ο πρώτος παραγωγός ΑΠΕ ή ΣΗΘΥΑ που συνάπτει τη σχετική σύμβαση σύνδεσης ή οι πρώτοι παραγωγοί ΑΠΕ ή ΣΗΘΥΑ που συνάπτουν ταυτόχρονα κοινή σύμβαση σύνδεσης, επιβαρύνονται με το σύνολο του αναλογούντος κόστους κατά τα ανωτέρω και ανακτούν μέρος του κόστους από τους μελλοντικούς συνδεόμενους παραγωγούς ΑΠΕ ή ΣΗΘΥΑ αναλογικά με την ισχύ που δεσμεύουν σε αυτά».

Κατά συνέπεια, όπως προβλέπει η σχετική νομοθεσία και αναφέρεται παραπάνω, ο επενδυτής καταβάλει αρχικά το 100% του κόστους κατασκευής των έργων και εν συνεχεία ανακτά το 50% από τον ΑΔΜΗΕ καθώς και το μέρος που αναλογεί στους υπόλοιπους επενδυτές που χρησιμοποιούν τις συγκεκριμένες υποδομές (υποσταθμούς, γραμμές μεταφοράς κλπ).

Το πρόβλημα, όπως αναφέρουν αρμόδιες πηγές με γνώση του θέματος, εντοπίζεται στο κομμάτι που αναλογεί στον Διαχειριστή με την όλη συζήτηση να έχει «παγώσει» στη φόρμουλα κατά την οποία θα γίνεται η τιμολόγηση των έργων, με αποτέλεσμα 3 χρόνια μετά κανένα έργο να μην έχει αποπληρωθεί από πλευράς ΑΔΜΗΕ.

Το «ιστορικό» της υπόθεσης ξεκίνησε με τον τρόπο αποτίμησης του 50-50, με τον ΑΔΜΗΕ να θεωρεί ότι θα πρέπει να υπάρξει μια ενιαία φόρμουλα αποτίμησης και τιμολόγησης των σχετικών έργων ώστε να αποφεύγονται τυχόν υπερτιμολογήσεις που θα καθιστούσαν προβληματική την όλη μεθοδολογία. Σε αυτή την βάση, όπως αναφέρουν αρμόδιες πηγές, ο ΑΔΜΗΕ εισηγήθηκε ένα ενιαίο κοστολόγιο προς την ΡΑΑΕΥ που θα αποτελούσε τον «μπούσουλα» για κάθε επενδυτή και κατασκευαστή, μετατοπίζοντας, ταυτόχρονα, την ευθύνη σε αυτόν να παραμείνει εντός των ορίων, προκειμένου, το υπό ανάκτηση 50% πράγματι να αντιστοιχεί στο πραγματικό 50% του κόστους του έργου.

Σε γενικές γραμμές, το «σκεπτικό» ήταν να υπάρχει ένα ενιαίο κοστολόγιο που θα αποτελούσε την βάση για την αποτίμηση του 50-50 ακόμη και σε περιπτώσεις που για τον ένα ή τον άλλο λόγο, τα σχετικά κόστη ξεπερνούσαν τα εκ προτέρων καθορισμένα και υπολογισμένα κόστη. Αυτό θα επέτρεπε μια αντικειμενική, κοινή για όλους και καθορισμένη αποτίμηση του κόστους, αποφεύγοντας «εκπλήξεις» και υπερκοστολογήσεις που στο «τέλος της ημέρας» θα αποβούν σε βάρος του καταναλωτή μέσω των χρεώσεων χρήσης συστήματος, μιας και οι δαπάνες του ΑΔΜΗΕ ανακτώνται μέσω του ρυθμιζόμενου εσόδου που θεσπίζεται.  

Ωστόσο, η σχετική διαδικασία, όπως αναφέρουν αρμόδιες πηγές, έχει παγώσει, με την πρωτοβουλία να έχει περάσει πλέον στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας το οποίο καλείται να νομοθετήσει σχετικά, προκειμένου να ισχύσει το ενιαίο τιμολόγιο, να ευθυγραμμιστούν όλοι με αυτό και έκτοτε να υλοποιούνται τα έργα με βάση αυτό. Η εν λόγω ρύθμιση του Υπουργείου αναμένεται να δώσει διέξοδο στις επιφυλάξεις της Ρυθμιστικής Αρχής που αν και συμφωνεί στο μέτρο του 50-50, ωστόσο προκρίνει αυτό να ανακτάται με άλλο, μικρότερο wacc.

Από την πλευρά του ο ΑΔΜΗΕ απορρίπτει κάθετα, το σενάριο του μικρότερου wacc για αυτά τα έργα, καθώς σε μια τέτοια περίπτωση, όπως διευκρινίζουν αρμόδιες πηγές, θα καταγράφονται ζημίες για τον Διαχειριστή. Σε αυτό το πλαίσιο, η ρύθμιση του ΥΠΕΝ πρόκειται να διασαφηνίσει τις παραπάνω λεπτομέρειες προκειμένου να καθοριστεί το πλαίσιο, βάσει του οποίου δύναται να λειτουργήσει το σχήμα του 50-50. 

Σημειώνεται, όπως αναφέρουν οι ίδιες πηγές με γνώση του θέματος, ότι η προηγούμενη πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ είχε προετοιμάσει την σχετική νομοθετική διάταξη, που ωστόσο έμεινε στην μέση, ελέω αλλαγής σκυτάλης με την νέα πολιτική ηγεσία που ανέλαβε προ ημερών στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Να σημειωθεί ότι σε ανάλογο μήκος κύματος κινείται και η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων, αναθέτοντας πρόσφατα μια σχετική μελέτη για το θέμα.

Σε κάθε περίπτωση, το θέμα παραμένει άλυτο 3 χρόνια μετά την νομοθέτηση της κοινωνικοποίησης του κόστους με τους επενδυτές, και ακολούθως τους αναδόχους των έργων (κατασκευαστικές εταιρείες) να μην έχουν εισπράξει ούτε ένα ευρώ από το 50% που αναλογεί στον ΑΔΜΗΕ, ενόσω ο κύκλος εργασιών των εν λόγω έργων αυξάνει με γεωμετρική πρόοδο, σε συνθήκες αυξημένης διείσδυσης νέων έργων ΑΠΕ, πράγμα που αναμένεται να συνεχιστεί και τα επόμενα χρόνια, κρίνοντας από την «ουρά» έργων ΑΠΕ και αποθήκευσης (μπαταρίες) που υπάρχει.