Έρχονται λόγω του πολέμου "αυξήσεις κρίσης" σε φυσικό αέριο και ηλεκτρική ενέργεια με ορίζοντα το 2029 – Τι προβλέπουν τα «μοντέλα» της Aurora – Ο κρίσιμος ρόλος των υποδομών

Νέα «δοκιμασία διαρκείας» επίκειται για τις αγορές ενέργειας με τις νεότερες εκτιμήσεις της Aurora Energy Research να μιλούν για εκρηκτικές αυξήσεις σε φυσικό αέριο και ηλεκτρική ενέργεια στον απόηχο της πολεμικής σύρραξης στη Μέση Ανατολή με ανοιχτό και πιθανό, μάλιστα, το ενδεχόμενο αναθεώρησης «επί τα χείρω» αν οι εξελίξεις επί του πεδίου επιδεινωθούν περαιτέρω.

Τα αποτελέσματα της ανάλυσης αποτυπώνουν και επιβεβαιώνουν την «έκθεση» της ευρωπαϊκής και κατ’ επέκταση της ελληνικής αγοράς στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα του φυσικού αερίου, με τις τιμές να αλλάζουν άρδην με την μεσολάβηση του πολέμου και της κρίσης στα Στενά του Ορμούζ,  ενώ την ίδια στιγμή, η όποια προοπτική αποκατάστασης απλώνεται στο χρόνο, φτάνοντας να προκύψει «φως στο τούνελ» περί το τέλος της δεκαετίας υπό την αίρεση πάντα των υφιστάμενων δεδομένων.

Υπό αυτό το πρίσμα, αν και η τιμή του φυσικού αερίου παραμένει ακόμη σε απόσταση από τα ιστορικά ρεκόρ της ενεργειακής κρίσης του 2022 με τις «κορυφώσεις» στα 350 ευρώ ανά θερμική Μεγαβατώρα, η κρισιμότητα παραμένει ανάλογη με την προσοχή πλέον να στρέφεται στην ανισορροπία προσφοράς και ζήτησης έναντι του «speculation», πράγμα που δύναται «θεμελιωδώς» να πυροδοτήσει ένα ράλι τιμών παγκοσμίου βεληνεκούς, ανάλογο με αυτό που βλέπουμε στην περίπτωση του πετρελαίου τηρουμένων των αναλογιών και των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών που εντοπίζονται ανάμεσα στα δύο παγκόσμια commodities.

Αυξήσεις «κρίσης» σε αέριο και ρεύμα

Στην περίπτωση της Ελλάδας, όπως επισημαίνουν οι αναλυτές της Aurora Energy Research στις εκτιμήσεις τους για Q2 του 2026, το ενεργειακό αποτύπωμα του πολέμου «μεταφράζεται» σε άνοδο στις τιμές του φυσικού αερίου κατά 49% κατά μέσο όρο στο διάστημα 2026-2029, παρασέρνοντας ακολούθως τις χονδρεμπορικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας με μια μέση τιμή να διαμορφώνεται στα 111 ευρώ ανά μεγαβατώρα κατά το εξεταζόμενο διάστημα, ήτοι αύξηση της τάξης του 13%. Η σύγκριση γίνεται με τις εκτιμήσεις της συμβουλευτικής εταιρείας για το πρώτο τρίμηνο του 2026 με τα τελικά νούμερα να αποκαλύπτουν το βάθος της υπό εξέλιξη κρίσης, ενώ ανάλογα «απαισιόδοξες» καταγράφονται οι τάσεις εν συνόλω στην ευρωπαϊκή αγορά.

 Ενδεικτικά, αναμένονται σημαντικές αυξήσεις της τάξης του 50% στις τιμές του φυσικού αερίου σε αγορές όπως η Γερμανία, η Ιταλία και η Γαλλία κατά το ίδιο εξεταζόμενο διάστημα με ορατό το ενδεχόμενο να διαχυθούν ευρύτερα στην ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας δεδομένης της βαρύτητας των εν λόγω αγορών στο ευρωπαϊκό ενεργειακό γίγνεσθαι και δη στο πλαίσιο της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Αξίζει να σημειωθεί, όπως επισημαίνουν σχετικά οι αναλυτές της Aurora Energy Research ότι «η άνοδος των τιμών του αερίου υποδηλώνει τόσο βραχυπρόθεσμο σοκ προσφοράς όσο και μεσοπρόθεσμη σύσφιξη της παγκόσμιας αγοράς LNG με αβέβαιο το χρόνο αποκατάστασης των ροών στα επίπεδα προ του πολέμου».

«Game changer» οι υποδομές

Μάλιστα, όπως σχολιάζουν πηγές της αγοράς, η αβεβαιότητα δεν αφορά μονάχα την πορεία του πολέμου επί του πεδίου αλλά και την αποκατάσταση των βλαβών και ζημιών στις ενεργειακές υποδομές με την σχετική «άσκηση» να αποδεικνύεται εξαιρετικά απαιτητική τόσο στο χρόνο όσο και στην διαδικασία εκτέλεσής της.

Όπως επισήμανε στέλεχος της αγοράς, οι εν λόγω υποδομές είναι εξατομικευμένα σχεδιασμένες και εξοπλισμένες με «customized» μηχανές και εγκαταστάσεις που δεν μπορούν να εξασφαλιστούν από την μία μέρα στην άλλη ακόμη κι αν ο πόλεμος τερματιζόταν σήμερα και ξεκινούσαν αμέσως οι εργασίες αποκατάστασης.

Ενδεικτικά, όπως σχολιάζουν οι ίδιες πηγές, το πρώτο διαθέσιμο slot για την κατασκευή αεριοστρόβιλου σε εργοστάσιο της Siemens είναι το 2031 με το σύνολο της γραμμής παραγωγής μέχρι τότε να έχει δεσμευτεί για την παραγωγή gas turbines που θα υποστηρίξουν την λειτουργία data centers ανά τον κόσμο.

Σε κάθε περίπτωση, το ζήτημα του εξοπλισμού για τέτοιου είδους εργοστάσια όπως αυτά της Qatar Energy που τέθηκαν εκτός λειτουργίας είναι σύνθετο με πρώτο και βασικό γνώρισμα τον εξατομικευμένο σχεδιασμό τους, γεγονός που συνεπάγεται ένα εύλογο χρονικό διάστημα για την παραγωγή τους και την θέση τους σε λειτουργία.

Η εν λόγω συνθήκη σε συνδυασμό με την στενότητα προσφοράς στην αγορά δύναται να δημιουργήσει και να διατηρήσει ασφυκτικές συνθήκες στην αγορά τουλάχιστον για την επόμενη διετία 2026-2027, ακόμη και στην περίπτωση που προέκυπτε «σιγή του πυρός» στο Κόλπο και τη Μέση Ανατολή.

Μια πρόσθετη παράμετρος που προμηνύει μεγαλύτερη πίεση τα επόμενα δύο χρόνια σε σχέση με μεταγενέστερα αφορά την θέση σε λειτουργία νέων εργοστασίων παραγωγής LNG που όμως δεν αναμένεται να μπουν στην πρίζα πριν το 2028 και το 2029 εφόσον ισχύσουν τα υφιστάμενα χρονοδιαγράμματα.

Σε έξι μήνες η «μεγάλη εικόνα»

Σε κάθε περίπτωση, η παρεμπόδιση των στενών του Ορμούζ σε συνδυασμό με τον παροπλισμό του Κατάρ δημιουργεί προοδευτικά συνθήκες «τέλειας καταιγίδας» μακράς διάρκειας με τις επιπτώσεις να φτάνουν μέχρι και το 2029, συνυπολογίζοντας τις εργασίες αποκατάστασης των ζημιών.

Υπό αυτό το πρίσμα, όπως επισημαίνουν παράγοντες της αγοράς, η εξέλιξη του πολέμου τις επόμενες 2-3 εβδομάδες θα κρίνει την πορεία των πραγμάτων με την «μεγάλη εικόνα» των συνεπειών τόσο σε τιμές όσο και σε όρους εφοδιασμού να αποκαλύπτεται σε βάθος εξαμήνου, όταν και η ζήτηση φυσικού αερίου θα αυξηθεί εκ νέου με την Qatar Gas να έχει «κατασταλάξει» αν δύναται ή όχι να καλύψει τις απώλειες.

Υπενθυμίζεται ότι τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν ένα από τα πιο κρίσιμα παγκόσμια σημεία διέλευσης για την ενέργεια, καθώς το 2025 διακινούσαν περίπου το 30% του παγκόσμιου εμπορίου αργού πετρελαίου και το 19% των εξαγωγών LNG. Μετά από επιθέσεις και την τοποθέτηση ναρκών, τα Στενά έχουν ουσιαστικά κλείσει, με ελάχιστα πλοία να τα διαπλέουν. Στο πλαίσιο της κλιμάκωσης στην περιοχή του Κόλπου, η QatarEnergy διέκοψε την παραγωγή LNG στις 2 Μαρτίου, ενώ ιρανικά πλήγματα στις εγκαταστάσεις Ras Laffan στις 18 Μαρτίου έθεσαν εκτός λειτουργίας 2 από τις 14 μονάδες υγροποίησης, αφαιρώντας περίπου το 17% της δυναμικότητας υγροποίησης του Κατάρ. Οι ζημιές εκτιμάται ότι θα χρειαστούν 3–5 χρόνια για να αποκατασταθούν και θα καθυστερήσουν την επέκταση του North Field δυναμικότητας 88 bcm/έτος, με την Aurora να υποθέτει τετραετή περίοδο ανακατασκευής και τριετή καθυστέρηση στο έργο επέκτασης.

Πίεση και από Ουκρανία

Μια πρόσθετη παράμετρος που δύναται να επηρεάσει τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στην περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και κατ’ επέκταση στην Ελλάδα αποτελεί η Ουκρανία με την χώρα για πρώτη φορά, όπως επισημαίνουν σχετικά αναλυτές με γνώση του θέματος, να πραγματοποιεί εισαγωγές ενέργειες έναντι εξαγωγών. Η αντιστροφή των ροών ενέργειας, όπως εξηγούν οι ίδιες πηγές, δύναται να δημιουργήσει ανοδικές τάσεις στις όμορες γειτονικές χώρες Ρουμανία, Ουγγαρία, Πολωνία, Σλοβακία ως απόρροια της πρόσθετης ζήτησης που δημιουργείται στα εν λόγω ηλεκτρικά συστήματα.

Αν και, όπως επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, το θέμα χρήζει περαιτέρω μελέτης ως προς τις επιπτώσεις που δύναται να έχει στην διαμόρφωση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας στην περιοχή, το δεδομένο είναι ότι οι «γεωπολιτικές μεταβολές επηρεάζουν τις τιμές» κατά απόλυτο σχεδόν τρόπο σε μια περίοδο που οι εξελίξεις από το στρατιωτικό «γίγνεσθαι» μέχρι το ενεργειακό και οικονομικό, τείνουν να χαράξουν μια νοητή γραμμή διασύνδεσης των μετώπων σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή, καθιστώντας την όλη κατάσταση πολλαπλάσια ζοφερή και προκλητική ως προς την διαχείρισή της με απρόβλεπτες συνέπειες.

«Γραμμή άμυνας» οι ΑΠΕ

Αντίβαρο, ωστόσο με «πεπερασμένα» όρια έχουν αποτελέσει οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας ως εγχώριος πρώτα και κύρια ενεργειακός πόρος και δευτερευόντως λόγω του μηδενικού μεταβλητού κόστους που διαθέτουν.

Ενδεικτικά, ο Επικεφαλής Νοτιοανατολικής Ευρώπης της Aurora Energy Research Βαγγέλης Γαζής σε δήλωσή του στο energypress υπογραμμίζει μεταξύ άλλων ότι «Οι πρόσφατες γεωπολιτικές εξελίξεις αναδεικνύουν πόσο ευάλωτες παραμένουν οι ευρωπαϊκές ενεργειακές αγορές σε εξωγενείς διαταραχές, οδηγώντας σε αυξημένη μεταβλητότητα και υψηλότερες τιμές. Σε αυτό το περιβάλλον, η ανάπτυξη των ΑΠΕ και της αποθήκευσης συνεχίζεται δυναμικά, αλλά η βιωσιμότητα και χρηματοδότηση των έργων εξαρτώνται όλο και περισσότερο από τη δυνατότητα εξασφάλισης σταθερών και προβλέψιμων εσόδων μέσω συμβολαιοποίησης και αποτελεσματικής διαχείρισης ρίσκου, αλλά και την ύπαρξη τεκμηριωμένων αναλύσεων για τη στήριξη επενδυτικών αποφάσεων».

Από την πλευρά της, η Aurora «αναγνωρίζει» ευκαιρίες στην ανάπτυξη των ΑΠΕ στην Ελλάδα με τις βασικές εκτιμήσεις για την εξέλιξη του εθνικού «πράσινου» χαρτοφυλακίου να μιλούν για περίπου 16 GW φωτοβολταϊκών και περίπου 6,7 GW αιολικών πάρκων μέχρι το 2030, λαμβάνοντας υπόψη την ολοκλήρωση έργων υπό κατασκευή καθώς και την υλοποίηση έργων υπό σχεδιασμό.

Αναφορικά με τα εμπορικά φωτοβολταϊκά έργα, όπως σχολιάζουν οι αναλυτές της Aurora, τα ευνοϊκά επίπεδα μοναδιαίου κόστους παραγωγής σε σχέση με τις ειδικές τιμές (ειδικά από φωτροβολταϊκά συστήματα με ιχνλάτες - tracking solar systems), τα οφέλη της συνεγκατάστασης φωτοβλταϊκών (σταθερών ή με ιχνηλάτες) με μπαταρίες και δυνατότητες σύναψης PPAs αποτελούν ευκαιρίες που θα επιτρέψουν την ανάπτυξη τέτοιων έργων.

Επιπρόσθετα, όπως επισημαίνεται, η διείσδυση των συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας θα αποτελέσει καταλύτη για την περαιτέρω ανάπτυξη των ΑΠΕ στη χώρα μας με τις υφιστάμενες προβλέψεις να μιλούν για χαρτοφυλάκιο περίπου της τάξης των 4 GW μέχρι το 2030, γεγονός που θα επιτρέψει τον περιορισμό των αρνητικών τιμών και των περικοπών στην αγορά, ενώ παράλληλα θα ενισχύσει την λειτουργικότητα του συστήματος μεταφοράς και διανομής.

Οι ειδικές τιμές των ΑΠΕ ακολουθούν τις τάσεις των τιμών τις χονδρικής. Οι ειδικές τιμές των φωτοβολταϊκών αναμένεται να κυμανθούν στα επίπεδα των 60 €/MWh (κατά μέσο όρο), την περίοδο 2026-203, ενώ η αντίστοιχες των αιολικών στα 97.5 €/MWh (κατά μέσο όρο).

Ειδικότερα για την περίπτωση των  φωτοβολταϊκών, η πρόσφατη ανάλυση της Aurora προβλέπει κανιβαλισμό των ειδικών τιμών των φωτοβλταϊκών (19% μείωση των τιμών μεταξύ 2026-2030), τροφοδοτούμενη τόσο από την διείσδυση ΑΠΕ στην χώρα μας, όσο και από την ταυτόχρονη παραγωγή φωτοβολταϊκών σε γειτονικές-όμορες αγορές.