Σε τεντωμένο σκοινί η ασφάλεια του πυρηνικού σταθμού της Ζαπορίζια

Την ανησυχία του εκφράζει μιλώντας στην «Κ» ο πρόεδρος της Ελληνικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας, Χρήστος Χουσιάδας, σχετικά με την επικίνδυνη κατάσταση στον πυρηνικό σταθμό της Ζαπορίζια μετά την έκρηξη στο φράγμα Νόβα Καχόβκα στην Ουκρανία, την ώρα μάλιστα που ο ουκρανικός στρατός εξαπολύει αντεπίθεση για να ανακαταλάβει το έδαφος που έχει καταληφθεί από τη Ρωσία.

Το φράγμα στον ποταμό Δνείπερο, πριν ανατιναχθεί είχε στον ταμιευτήρα του 17 κυβικά χιλιόμετρα νερού και συνέβαλε στη διατήρησή νερού σε μια λίμνη ψύξης που ψύχει τους αντιδραστήρες του πυρηνικού εργοστασίου της Ζαπορίζια. Αναλυτικότερα, ο ταμιευτήρας στη λίμνη Κάκοβκα, ο οποίος έχει χάσει σχεδόν τα τρία τέταρτα του νερού του μετά την καταστροφή του φράγματος στις 6 Ιουνίου, τροφοδοτεί τη λίμνη ψύξης, η οποία με τη σειρά της μεταφέρει νερό στους αντιδραστήρες και σε πρόσθετες λίμνες ψύξης για τα αναλωμένα καύσιμα.

Επομένως την ώρα που το προηγούμενο διάστημα, η ανησυχία επικεντρωνόταν στην υπερθέρμανση των πυρηνικών καυσίμων εξαιτίας της διακοπής της παροχής ρεύματος, πλέον οι διεθνείς οργανισμοί ανησυχούν για τυχόν κατάρρευση του αναχώματος που συγκρατεί το νερό και κατ΄επέκταση για τη μείωση του νερού που τροφοδοτεί τα συστήματα ψύξης μετά την καταστροφή του φράγματος.

Ακόμα δεν έχει χτυπήσει «κόκκινος συναγερμός»

Ο πρόεδρος της ΕΕΑ, Χρήστος Χουσιαδάς, επισημαίνει στην «Κ» πως αν και η κατάσταση είναι ανησυχητική, ακόμη δεν έχει χτυπήσει «κόκκινος συναγερμός» για τον πυρηνικό σταθμό της Ζαπορίζια. Αυτό σύμφωνα με τον ίδιο συμβαίνει για δύο βασικούς λόγους. Πρώτον, το γεγονός ότι πέντε από τους έξι αντιδραστήρες στη Ζαπορίζια – που κατέχονται από τις ρωσικές δυνάμεις αλλά στελεχώνονται από ντόπιους εργαζόμενους – βρίσκονται ήδη σε κατάσταση ψυχρής διακοπής λειτουργίας τους. Αυτό σημαίνει πως υπάρχει και μικρότερη ανάγκη για ψύξη των εξαιρετικά ραδιενεργών καυσίμων στο εσωτερικό του εργοστασίου. Δεύτερον, υπάρχουν κι άλλες εφεδρείες σε περίπτωση που υποχωρήσει το ανάχωμα που συγκρατεί το νερό που είναι απαραίτητο για την ψύξη των εξαιρετικά ραδιενεργών καυσίμων στο εσωτερικό του εργοστασίου.

«Το πυρηνικό εργοστάσιο της Ζαπορίζια μπορεί να καταφύγει σε άλλες πηγές νερού σε περίπτωση που το νερό του ταμιευτήρα δεν είναι πλέον διαθέσιμο, συμπεριλαμβανομένης μιας μεγάλης λίμνης ψύξης πάνω από τον ταμιευτήρα με νερό αρκετών μηνών. Η συγκεκριμένη λίμνη τροφοδοτεί με τη σειρά της πισίνες καταιονισμού κι έτσι επιτρέπεται η ψύξη», επισημαίνει ο κ. Χουσιαδάς.

Ο πρόεδρος της ΕΕΑ τονίζει πώς παρά την έκδηλη ανησυχία και από τους επίσημους φορείς για την πυρηνική ασφάλεια του σταθμού της Ζαπορίζια, πολλά σενάρια κατά καιρούς έχουν αναλυθεί για περιπτώσεις αυξημένου κινδύνου του πυρηνικού σταθμού.

Το σενάριο της καταστροφής του αναχώματος

«Μετά το πυρηνικό ατύχημα στο σταθμό της Φουκουσίμα έγινε μία άσκηση ετοιμότητας για τους πυρηνικούς αντιδραστήρες του πλανήτη και μέρος σε αυτήν έλαβε και η Ουκρανία» τονίζει ο κ. Χουσιαδάς προσθέτοντας πως τότε είχε εξεταστεί ακόμη και το σενάριο της καταστροφής του αναχώματος.

«Αυτό που είχε υπολογιστεί στην άσκηση ετοιμότητας τότε (σ.σ. που ήταν ενεργοί οι αντιδραστήρες), είναι πως το ανάχωμα κινδυνεύει να πέσει αν η στάθμη του νερού είναι κάτω των 10 μέτρων. Ακόμη δεν έχει πέσει σε αυτό το σημείο η στάθμη του νερού. Ωστόσο, ακόμη κι αν έπεφτε η στάθμη, υπάρχουν ακόμη και τότε κάποια πηγάδια που μπορούν να τροφοδοτήσουν με νερό τους αντιδραστήρες ως έσχατη λύση», τονίζει ο πρόεδρος του ΕΕΑ. 

Σύμφωνα με τη Ρωσική Κρατική Πυρηνική Εταιρεία, Rosatom, το ρήγμα του φράγματος Νόβα Καχόβκα προκάλεσε πτώση της στάθμης του νερού στον ταμιευτήρα στα 11,19 μέτρα, από 17 μέτρα που ήταν πριν την ανατίναξή του. Ωστόσο, η στάθμη του νερού της κύριας λίμνης ψύξης είναι στα 16,65 μέτρα, ενώ οι λίμνες ψύξης διαθέτουν κλειστό βρόγχο που τους επιτρέπει να διατηρούν τα επίπεδα του νερού ανανεωμένα. 

Την Τετάρτη το γραφείο της Greenpeace στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη (CEE) εξέδωσε ανακοίνωση αγείροντας ανησυχία για την ασφάλεια του πυρηνικού σταθμού: «Οι αρχές της Ουκρανίας έχουν δηλώσει ότι αναμένεται τα επίπεδα του νερού νερού στη λίμνη Κάκοβκα να πέσουν σε μόλις τρία μέτρα εντός της εβδομάδας» αναφέρει η ανακοίνωση. «Η πτώση της στάθμης του νερού της λίμνης αυξάνει την πίεση στα τοιχώματα του αναχώματος της δεξαμενής ψύξης του σταθμού ηλεκτροπαραγωγής. Η εξασφάλιση εναλλακτικών προμηθειών νερού σχεδιάζεται από το ουκρανικό πυρηνικό προσωπικό και την ιδιοκτήτρια του εργοστασίου Energoatom, αλλά θα μπορούσε να είναι αδύνατη υπό τη ρωσική κατοχή. Τυχόν κατάρρευση της δεξαμενής ψύξης θα περιπλέξει την απαραίτητη παροχή νερού ψύξης για τους έξι αντιδραστήρες και τα πυρηνικά καύσιμα στην περιοχή. Αν και οι πέντε από τους αντιδραστήρες βρίσκονται σε ψυχρή διακοπή λειτουργίας και ένας σε θερμή διακοπή λειτουργίας, η εναπομένουσα θερμότητα των εξαιρετικά ραδιενεργών καυσίμων απαιτεί συνεχή ψύξη. Η ρωσική κατοχή του πυρηνικού εργοστασίου της Ζαπορίζια, από στρατιωτικές δυνάμεις και τη Rosatom, εμποδίζει σοβαρά το ουκρανικό πυρηνικό προσωπικό να εκπληρώσει τους βασικούς του ρόλους ασφαλείας», επισημαίνει η οργάνωση. 

«Το νούμερο ειναι προς επιβεβαιωση. Αλλα σίγουρα είναι κάτι ανησυχητικό, καθώς αν πέσει τόσο χαμηλά η στάθμη του νερού δημιουργεί μεγάλη φόρτιση στο ανάχωμα» λέει σχετικά ο κ. Χουσιάδας και τονίζει πως καμία χώρα γύρω από την Ουκρανία δεν είναι σε εφησυχασμό για την κατάσταση στον πυρηνικό σταθμό της Ζαπορίζια. «Σε κάθε περίπτωση, δεν είναι δυνατόν εδώ και τόσους μήνες να βρίσκεται σε τεντωμένο σκοινί η πυρηνική ασφάλεια σε μία εμπόλεμη περιοχή» καταλήγει.

(της Σοφίας Χρήστου, Καθημερινή)