Reality check στην ενεργειακή πολιτική Τραμπ

Τα σάρωσε ολα. Υπόσχεται μια ριζική αλλαγή της ενεργειακής πολιτικής και απομακρύνει τις ΗΠΑ (ξανά) από τη Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα. Ευαγγελίζεται το τέλος της πράσινης μετάβασης και την αναβίωση μιας ενεργειακής πολιτικής βασισμένης στα ορυκτά καύσιμα και τα πυρηνικά. Πέραν των πρόσκαιρων εντυπώσεων που δημιουργεί όμως, ποιο είναι αλήθεια το αποτύπωμα Τραμπ στα ενεργειακά πράγματα των ΗΠΑ και του πλανήτη;

1. Εγκατάλειψη της Συμφωνίας του Παρισιού

Όσο κι αν  είναι δυσάρεστη μια τέτοια απόφαση, οι επιπτώσεις από μια τέτοια κίνηση είναι ευτυχώς σχετικά μικρές. Οι ΗΠΑ είναι υπεύθυνες για την εκπομπή 6 δις τόνων CO2 ή αλλιώς για το 16% των παγκόσμιων εκπομπών CO2. Οι δεσμεύσεις της προηγούμενης κυβέρνησης ήταν να μειώσει τις εκπομπές αυτές κατά 40% (σε σχέση με το έτος βάσης 2005) ως το 2030. Αντιδρώντας στην απόφαση Τραμπ, 20 Πολιτείες των ΗΠΑ δεσμεύτηκαν να τηρήσουν τους στόχους της Συμφωνίας, υποσχόμενες μείωση των εκπομπών κατά 50-52% ως το 2030, και κατά 61–66% ως το 2035. Οι κατά καιρούς δεσμεύσεις Πολιτειών και επιχειρήσεων καλύπτουν σχεδόν το δύο τρίτα των δεσμεύσεων των ΗΠΑ στο πλαίσιο της Συμφωνίας του Παρισιού.

Η απόφαση για απομάκρυνση από τη Συμφωνία του Παρισιού δεν μπορεί να γίνει πριν περάσει ένας χρόνος και εν τω μεταξύ, εκφράζοντας τη διαφωνία του, ο πολυεκατομμυριούχος Bloomberg ανέλαβε να καλύψει τα έξοδα των ΗΠΑ στη Συμφωνία αυτή. Βλέπετε αισθάνθηκε λίγο άβολα να είναι οι ΗΠΑ η μόνη χώρα μαζί με το Ιράν, τη Λιβύη και την Υεμένη που δεν συμμετέχουν στη Συμφωνία του Παρισιού.

2. Η αντίθεση στις ΑΠΕ

Κινδυνεύουν οι ΑΠΕ από τον Τραμπ; Πριν απαντήσουμε ας δούμε τι αντιπροσωπεύουν οι ΑΠΕ των ΗΠΑ στην παγκόσμια αγορά και τι βαρύτητα έχουν. Διαθέτουν το 15% περίπου της εγκατεστημένης παγκοσμίως αιολικής ισχύος και το 9% της αντίστοιχης φωτοβολταϊκής ισχύος. Τα φωτοβολταϊκά αντιπροσώπευαν το 64% όλης της νέας εγκατεστημένης ισχύος ηλεκτροπαραγωγής στις ΗΠΑ το 2024, ενώ μαζί με τα χερσαία αιολικά ήταν οι πιο φθηνές τεχνολογίες ηλεκτροπαραγωγής. 

Ο τζίρος της ηλιακής βιομηχανίας στις ΗΠΑ ξεπερνά τα 60 δις $ και χάρη στο νόμο IRA του Μπάιντεν η εγχώρια παραγωγική δυνατότητα των αμερικανικών εργοστασίων φτάνει για να καλύψει τις ανάγκες των ΗΠΑ. Η κατάσταση στις ΗΠΑ δεν επηρεάζει σημαντικά τη διεθνή αγορά αφού είναι μόνο ένα μικρό τμήμα της. Είναι χαρακτηριστικό ότι στους 20 μεγαλύτερους κατασκευαστές φωτοβολταϊκών διεθνώς το 2024 δεν υπάρχει ούτε μια αμερικανική εταιρία. Οσο για τους δασμούς, αυτοί υπήρχαν ήδη στα φωτοβολταϊκά και πριν από τον Τραμπ. Τα φωτοβολταϊκά πλαίσια στις ΗΠΑ κοστίζουν 2-2,5 φορές περισσότερο απ΄ότι στην Ευρώπη λόγω των δασμών. Αν έχει κάποια σημασία, κατά την πρώτη θητεία Τραμπ, η εγκατεστημένη ισχύς των φωτοβολταϊκών αυξήθηκε κατά 128%.

Ο Τραμπ υποσχέθηκε να σταματήσει την ανάπτυξη νέων χερσαίων αιολικών. Κάτι τέτοιο μπορεί όμως να το κάνει μόνο στα πάρκα που αναπτύσσονται σε Ομοσπονδιακή γη. Δηλαδή στο 1% όλων των πάρκων. Το 99% των χερσαίων αιολικών πάρκων αναπτύσσεται σε ιδιωτική γη και τα διατάγματα Τραμπ δεν τα αγγίζουν.

Είπε ακόμη ότι θα σταματήσει τα υπεράκτια αιολικά. Μόνο που τα υπεράκτια αιολικά αντιμετώπιζαν προβλήματα λόγω μεγάλου κόστους και υψηλών επιτοκίων και πριν από τον Τραμπ, άρα επί της ουσίας κρούει ανοιχτές θύρες. Πάντως θα καθυστερήσει την ανάπτυξή τους και τα υπεράκτια αιολικά θα επηρεαστούν περισσότερο από τις άλλες ΑΠΕ.

3. Πράσινη μετάβαση

Ένα σημαντικό εργαλείο για την πράσινη μετάβαση των ΗΠΑ αποτελεί ο Νόμος για την Μείωση του Πληθωρισμού όπως λέγεται, ο περίφημος IRA. Ο Τραμπ υποσχέθηκε να τον καταργήσει. Το 84% όλων των διαθέσιμων κονδυλίων όμως που θα κατευθύνονταν σε πράσινες τεχνολογίες, έχει ήδη δεσμευτεί και συμβολαιοποιηθεί, οπότε μικρό το κακό. Επιπλέον, πολλές από τις επενδύσεις αυτές, που συνεπάγονται χιλιάδες θέσεις εργασίας, γίνονται σε Πολιτείες ελεγχόμενες από τους Ρεπουμπλικάνους. Θα πρέπει να συγκρουστεί με αυτούς, αφού κανείς δεν αρνείται κονδύλια για ανάπτυξη που ενισχύει την απασχόληση.

4. Drill baby drill

Εδώ ο Τραμπ λογάριασε χωρίς τον ξενοδόχο. Οπου ξενοδόχος εν προκειμένω είναι οι μεγάλες πετρελαϊκές. Ναι μεν ανοίγει γι’ αυτές νέα πεδία δίνοντας τους τη δυνατότητα να προχωρήσουν σε εξορύξεις σε νέες (προστατευμένες) περιοχές, αλλά αυτές διστάζουν να το κάνουν. Οι ΗΠΑ είναι ήδη ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου και φυσικού αερίου. Οι νέες επενδύσεις θέλουν χρόνο (και χρήμα) για να υλοποιηθούν και θα είναι λειτουργικές μετά την ολοκλήρωση της θητείας Τραμπ. Το ρίσκο είναι μεγάλο από μια εκ νέου αλλαγή πολιτικής μετά τον Τραμπ και οι πετρελαϊκές προτιμούν, προς το παρόν, να μοιράσουν μερίσματα στους μετόχους τους.

5. Trump digs coal

Αυτό ήταν το σύνθημά του κατά την προηγούμενη θητεία του. Το θυμήθηκε πάλι απευθυνόμενος τον Ιανουάριο του 2025 στους συμμετέχοντες στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός. Προέτρεψε τους συνέδρους να καίνε τον “καθαρό” άνθρακα. Παρά τα λεγόμενά του, κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του η συμβολή του άνθρακα στην ηλεκτροπαραγωγή μειώθηκε κατά 38% και 35.723 MW ανθρακικών σταθμών οδηγήθηκαν σε κλείσιμο. Κανείς δεν θέλει ένα βρώμικο και ακριβό καύσιμο. Σύμφωνα με μελέτη του 2023, το 99% των ανθρακικών σταθμών στις ΗΠΑ παράγει ενέργεια ακριβότερη από τις ΑΠΕ.

Αυτά που λες εγώ τ’ακούω βερεσέ

Συμπερασματικά, οι αποφάσεις του Τραμπ θα βλάψουν το κλίμα και θα προσπαθήσουν να φρενάρουν την ανάπτυξη των ΑΠΕ. Η πραγματική επίπτωση όμως είναι σχετικά μικρή και η βαρύτητα των πράξεων αναντίστοιχη με τις  βαρύγδουπες δηλώσεις Τραμπ.