Πρώτα συμπεράσματα από το black-out στην Ιβηρική - Η ταχεία είσοδος των ΑΠΕ απαιτεί ενίσχυση του συστήματος

Όλα τα στοιχεία και οι πρώτες αναλύσεις, με κάθε επιφύλαξη βεβαίως αναμένοντας τα τελικά επίσημα πορίσματα, δείχνουν ότι η εκτεταμένη διακοπή της ηλεκτρικής τροφοδοσίας στην Ιβηρική οφείλεται σε αλυσίδα τεχνικών αστοχιών του δικτύου που διογκώθηκαν από δομικές αδυναμίες του ηλεκτρικού συστήματος στην Ιβηρική.

Φαίνεται ότι όλα ξεκίνησαν από αστοχία διασυνδετικής γραμμής μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας με τη Γαλλία ενώ κατά πάσα πιθανότητα η μεταφορά ήταν τη στιγμή εκείνη από τη Γαλλία προς την Ισπανία με σχεδόν κορεσμό της διασυνδετικής ικανότητας. Όπως έγινε στην ίδια διασυνοριακή σύνδεση το 2021, η απώλεια γραμμών μεταφοράς (Ν-1, Ν-2, …) οδήγησε σε απόρριψη της ροής φορτίου με αποτέλεσμα ανισορροπία, μειωμένη προσφορά έναντι της ζήτησης, στο Ιβηρικό ισοζύγιο. 

Παρά την ενεργοποίηση αυτόματων μηχανισμών προστασίας, όπως η απόρριψη φορτίου όταν μειώνεται η συχνότητα, φαίνεται ότι δομικές αδυναμίες του συστήματος στο εσωτερικό της Ιβηρικής δεν μπόρεσαν να αποτρέψουν την αλυσιδωτή αποσταθεροποίηση της συχνότητας και στη συνέχεια την αποσταθεροποίηση της τάσης λόγω απώλειας παραγωγής. Έτσι, η σειρά γεγονότων απόρριψης φορτίου και διακοπής γραμμών και μονάδων παραγωγής για την προστασία τους, οδήγησε αλυσιδωτά στο black-out. 

Η υψηλή παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) μπορεί να επιφέρει ταχύτερη αποσταθεροποίηση της συχνότητας. Για το σκοπό αυτό πρέπει η υψηλή διείσδυση ΑΠΕ να συνοδεύεται από αυξημένη διαθεσιμότητα αδράνειας στο σύστημα και ισχύ ταχείας απόκρισης, δηλαδή υπηρεσίες προς το σύστημα που πρέπει να μεγεθύνονται πέραν των καθιερωμένων ορίων όταν το σύστημα διαχειρίζεται μεγάλη διείσδυση των ΑΠΕ.

Αυτό το συμβάν υπογραμμίζει τη σημασία της ενίσχυσης των διασυνδέσεων, της ενίσχυσης της αδράνειας του συστήματος, των συστημάτων ισχύος ταχείας απόκρισης και της αναβάθμισης των συστημάτων προστασίας και ελέγχου για την αντιμετώπιση ταχέων μεταβατικών φαινομένων. Στο μέλλον, η ανάπτυξη μεγάλων συστημάτων αποθήκευσης με ηλεκτρονικά ισχύος, οι τεχνολογίες παροχής αδράνειας και black-start, καθώς και γραμμών συνεχούς ρεύματος HVDC, θα επιτρέψουν αντιμετώπιση των διαταραχών και μέσω νησίδων που παρέχουν συμπληρωματική ασφάλεια μαζί με τις πυκνές διασυνδέσεις.

Η ενίσχυση των δομικών αυτών στοιχείων πρέπει απαρέγκλιτα να συνοδεύσουν την ταχεία αύξηση των ΑΠΕ στο πλαίσιο της πράσινης μετάβασης. Είναι γνωστές οι τεχνικές λύσεις που θα κάνουν τις ΑΠΕ απόλυτα ασφαλείς για το σύστημα ώστε οι καταναλωτές και το περιβάλλον να ωφεληθούν από αυτές. Το συμβάν στην Ιβηρική δεν πρέπει να θεωρηθεί αφορμή για περιορισμό των ΑΠΕ αλλά για ενίσχυση του συστήματος. 

____

Ο Παντελής Κάπρος είναι Ομότιμος Καθηγητής ΕΜΠ