Πρόσω ολοταχώς από την Ε.Ε. στα spot συμβόλαια φυσικού αερίου - Ο ΙΕΑ προειδοποιεί για τις συνέπειες

Η ενεργειακή κρίση της τελευταίας διετίας σε συνδυασμό με την ενεργειακή μετάβαση ώθησαν την Ευρώπη στο να προτιμά τα φυσικά συμβόλαια έναντι των μακροχρόνιων συμβολαίων εφοδιασμού με φυσικό αέριο.

Ο λόγος είναι διπλός: Αφενός η Ευρώπη χρειάστηκε πέρυσι μπόλικα έκτακτα φορτία LNG για να αντισταθμίσει την απότομη απώλεια του ρωσικού αερίου και τα πλήρωσε ακριβά. Αφετέρου η Ε.Ε. είναι διστακτική στο να υπογράψει μακροπρόθεσμα συμβόλαια προμήθειας με χώρες όπως το Κατάρ διότι θεωρεί ότι έτσι θα "κλειδώσει" τις ποσότητες για μεγάλο χρονικό διάστημα και θα πλήξει την προσπάθειά της για απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα.

Σε έκθεσή του ο ΙΕΑ τονίζει ότι τα τελευταία 20 χρόνια η Ε.Ε. κάλυψε το 80-90% των αναγκών της μέσω μακροχρόνιων συμβολαίων. Εντούτοις, την τελευταία διετία η εικόνα ανατράπηκε πλήρως και τα φυσικά συμβόλαια έφτασαν πέρυσι το 50%. Μάλιστα, αν τα υφιστάμενα μακροχρόνια συμβόλαια δεν ανανεωθούν, τότε η Ε.Ε. θα φτάσει να καλύπτει τις ανάγκες της μέσω φυσικών συμβολαίων σε ποσοστό 70% το 2030. Η εκτίμηση είναι ότι ήδη ως το 2026 τα συνολικά ενεργά συμβόλαια στην Ευρώπη θα μειωθούν κατά 22%.

Το γεγονός αυτό δημιουργεί πρόσθετο κόστος και αβεβαιότητα, σύμφωνα με τον ΙΕΑ, παρόλο που η φυσική αγορά στο LNG έχει πλέον αυξημένη ρευστότητα σε σύγκριση με παλαιότερα.

Ένα ακόμη στοιχείο που τονίζει ο ΙΕΑ είναι ότι τα συμβόλαια που είχε η Ε.Ε. με τους Ρώσους χαρακτηρίζονταν από μεγάλο βαθμό ευελιξίας, πράγμα που εξισορροπούσε εύκολα την αγορά. Στο εξής η Ευρώπη θα χρειαστεί άλλους παράγοντες να παίξουν αυτό το ρόλο, όπως η αποθηκευτική δυναμικότητα και οι ξένες αγορές.

Παράλληλα, το γεγονός ότι η Κίνα διαθέτει περιορισμένη αποθηκευτική δυναμικότητα σημαίνει ότι η Ευρώπη είναι πιο εκτεθειμένη πλέον στις τάσεις που επικρατούν στη συγκεκριμένη χώρα.

Το πρόβλημα για την Ευρώπη είναι όμως στρατηγικού χαρακτήρα: Η ήπειρος καλείται έτσι κι αλλιώς να πληρώσει ακριβά για την ενεργειακή της μετάβαση, ρίχνοντας δισεκατομμύρια σε τεχνολογίες όπως το υδρογόνο, την αποθήκευση και τα δίκτυα. Το να πληρώσει πρόσθετο κόστος για το φυσικό αέριο λόγω των φυσικών συμβολαίων αποτελεί ένα παραπάνω βάρος που δεν θα είναι εύκολο να επωμισθεί ο μέσος καταναλωτής.

Προς το παρόν η Κομισιόν έχει προκρίνει ως αντίδοτο τις κοινές αγορές αερίου από τα κράτη-μέλη και οι δύο πρώτες δήλωσε ότι ήταν επιτυχημένες. Όμως παράγοντες της αγοράς δηλώνουν δύσπιστοι απέναντι στο όλο εγχείρημα σε όρους τιμών, καθώς εξακολουθούμε να μιλάμε για μικρό χρονικό ορίζοντα που δεν καθιστά τις εν λόγω ποσότητες ιδιαίτερα ανταγωνιστικές.