Δεν πρόκειται για ενεργειακή μετάβαση, αλλά για ενεργειακή πρόσθεση

Τη στιγμή που κυβερνήσεις και μεγάλες εταιρείες ενέργειας, όπως οι πετρελαϊκές, κάνουν μια στροφή εκ νέου προς τα ορυκτά καύσιμα ώστε να διαφυλάξουν την ενεργειακή ασφάλεια, η τελευταία έκθεση της αμερικανικής ΕΙΑ ήρθε για να επιβεβαιώσει αυτό που όλοι υποψιαζόμαστε ενδόμυχα: Ότι η ενεργειακή μετάβαση, τουλάχιστον όπως υλοποιείται, δεν πρόκειται να μειώσει τους ρύπους ή την κατανάλωση μακροπρόθεσμα.

Πρόκειται άλλωστε για ένα ιστορικό δίδαγμα που μας μαθαίνει η 200 ετών πορεία του ενεργειακού τομέα από τη βιομηχανική επανάσταση μέχρι σήμερα: Κάθε φορά που ανακαλύπτεται μια νέα πηγή ενέργειας απλά προστίθεται πάνω στις προηγούμενες και δεν τις αντικαθιστά.

Οι εκτιμήσεις της ΕΙΑ δεν αφήνουν περιθώρια για πολλές ερμηνείες και βασίζονται σε αρκετά ρεαλιστικές παραδοχές. Η υπηρεσία θεωρεί ότι η πρωτογενής παγκόσμια κατανάλωση ενέργειας θα αυξηθεί κατά 34% ως το 2050, ενώ οι ρύποι κατά 15% στο σενάριο αναφοράς. Παρά τις τεράστιες προσπάθειες για ανάπτυξη των ΑΠΕ και της εξοικονόμησης ενέργειας, η κατανάλωση και οι εκπομπές απλά θα συνεχίσουν να ανεβαίνουν.

Κάτι τέτοιο ίσως δεν θα έπρεπε να αποτελεί έκπληξη. Αν δούμε την ιστορική πορεία της πρωτογενούς κατανάλωσης και της έντασης ενέργειας στην οικονομία, πρόκειται για αντιστρόφως ανάλογα μεγέθη. Όσο η δεύτερη βελτιώνεται, τόσο η πρώτη αυξάνεται. Αυτό ισχύει μάλιστα σε οποιοδήποτε χρονικό πλαίσιο το εξετάσει κανείς, είτε για τα τελευταία 200 χρόνια, είτε για τα τελευταία 20.

Το ίδιο ακριβώς προβλέπει η ΕΙΑ και για το μέλλον, με την ενεργειακή ένταση να υποχωρεί από τις 5 στις 3 χιλιάδες btu ανά δολάριο ΑΕΠ ως το 2050, ενώ όπως είπαμε η κατανάλωση θα ενισχυθεί κατά 34% με αιχμή την πληθυσμιακή αύξηση και την οικονομική ανάπτυξη.

Εν ολίγοις, το συμπέρασμα που βγαίνει είναι ότι η κατανάλωση αυξάνεται πιο γρήγορα από ότι μπορεί να καλύψει με αειφόρο τρόπο η πράσινη ενέργεια.

Ορμώμενος από τις παραπάνω εκτιμήσεις της ΕΙΑ για το έτος 2050, ο Τζόζεφ Μαχκούτ του αμερικανικού Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών (CSIS) τόνισε ότι η μέχρι τώρα προσπάθεια "μοιάζει περισσότερο με ενεργειακή πρόσθεση, παρά με ενεργειακή μετάβαση".

Το αρνητικό για το κλίμα και το περιβάλλον αποτέλεσμα της όλης διαδικασίας ίσως είναι τελικά το μόνο πράγμα που μπορεί να ανατρέψει τις παραδοχές της ΕΙΑ. Η έντονη κλιματική αλλαγή, η απομείωση των φυσικών υπηρεσιών και οι τριβές που θα προκαλέσουν ενδεχομένως να βάλουν ένα φρένο και στην εξάπλωση του ενεργειακού τομέα.