Πρώιμα σημάδια για επανάληψη των προβλημάτων του περυσινού καλοκαιριού στην αγορά ηλεκτρισμού - Οι μεγάλες ενδοημερήσιες διακυμάνσεις, ο πρωταθλητισμός της Ελλάδας και οι δύο «Ευρώπες» στα χρηματιστήρια

Την επανεμφάνιση του από τις αρχές του μήνα, με αποκορύφωμα τη σημερινή ημέρα, κάνει στην αγορά ηλεκτρισμού το ανησυχητικό φαινόμενο των ακραίων ενδοημερήσιων διακυμάνσεων στη χονδρεμπορική αγορά, ξυπνώντας μνήμες του περυσινού καλοκαιριού.

Το θέμα, που αφορά όλη τη ΝΑ Ευρώπη και παρακολουθεί η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ, αφορά τις όλο και μεγαλύτερες αποκλίσεις ανάμεσα στις ελάχιστες τιμές των μεσημεριών και τα βραδυνά spikes στο ελληνικό χρηματιστήριο, με κορύφωση τη σημερινή ημέρα όπου η διαφορά ξεπέρασε τα 290 €/ MWh.

Σήμερα το μεσημέρι, η ελάχιστη τιμή στην αγορά χονδρικής διαμορφώνεται στα 15,16 €/MWh, λόγω των πολλών φωτοβολταικών, ωστόστο το βράδυ (20.00), όταν μετά τη δύση του ηλίου θα μπουν στο σύστημα οι μονάδες αερίου και τα υδροηλεκτρικά που τιμολογούνται ακριβά λόγω σπανιότητας, θα εκτοξευτεί στα 308 €/MWh.

Αυτή η διαφορά των 292,84 €/ MWh, μπορεί να απέχει αρκετά ακόμη από τα σκαναμπεβάσματα του περυσινού καλοκαιριού (όταν βλέπαμε ενδοημερήσιες αποκλίσεις 600- 700 € και μέγιστες στα 900 €) ανεβάζει ωστόσο την ανησυχία ενόψει Ιουλίου, ο οποίος δεν απέχει παρά τρεις μήνες. Ταυτόχρονα προκαλεί έντονο προβληματισμό στις ενεργοβόρες επιχειρήσεις, που έχουν ωριαία τιμολόγηση ρεύματος.

Το μοτίβο, παρ’ ότι άνοιξη, δείχνει να επαλαμβάνεται κατά μήκος του νοητού διαδρόμου «Ελλάδας - Βουλγαρίας - Ρουμανίας - Ουγγαρίας» με τις χονδρεμπορικές τιμές να αρχίζουν ξανά να απέχουν πολύ από εκείνες στις αγορές της Δυτικής και Κεντρικής Ευρώπης. Τα χρηματιστήρια της ευρύτερης γειτονιάς μας εκπέμπουν ξανά σήματα ότι λειτουργούν σε κατάσταση «αποσύζευξης» από όλα τα υπόλοιπα.

Σίγουρα έχει τη σημασία του ότι το φαινόμενο αποδίδεται σε συγκυριακούς παράγοντες, όπως το κρύο μέτωπο που «χτύπησε» τη περιοχή τις τελευταίες ημέρες, τη πτώση του αέρα στη Ρουμανία, καθώς και τις συντηρήσεις μονάδων (φυσικού αερίου, πυρηνικών, άνθρακα) και μεγάλων γραμμών στη ΝΑ Ευρώπη, που διενεργούνται παραδοσιακά την άνοιξη, ενόψει της αύξησης στη ζήτηση το καλοκαίρι.

Τα δομικά προβλήματα

Τα μεγάλα ωστόσο volatility και η επανεμφάνιση των ακραίων διακυμάνσεων εντός της ημέρας, θυμίζουν ότι κανένα από τα δομικά προβλήματα που είχαν προκαλέσει τη κρίση του περυσινού Ιουλίου δεν έχει αντιμετωπισθεί παρά τις αλεπάλληλες επιστολές του Κυρ. Μητσοτάκη και του πρώην υπ. ΠΕΝ Θ.Σκυλακάκη.

Τα ζητήματα στις διασυνοριακές ροές, η λειψυδρία, το έλλειμμα σε επενδύσεις δικτύων και οι εξαγωγές από την Κεντρική και ΝΑ Ευρώπη προς την Ουκρανία για να καλύψουν το ενεργειακό της έλλειμμα, παραμένουν ως είχαν και πέρυσι.

Κανείς από τους παράγοντες αυτούς που οδήγησαν στο ράλι τιμών της ΝΑ Ευρώπης δεν έχει στην ουσία μεταβληθεί. Σε αυτούς μάλιστα έχει προστεθεί και ένα ακόμη συγκυριακό -εκτιμάται- πρόβλημα, οι μεγάλες ποσότητες που τραβά από το βαλκανικό διάδρομο η Ουγγαρία, καθώς αντιμετωπίζει έλλειμμα λόγω συντηρήσεων.

Οι δύο «Ευρώπες»

Αν δει κανείς το σημερινό χάρτη των τιμών διαπιστώνει ξανά τη γνωστή εικόνα της Ευρώπης «κομμένης» στη μέση, που μόνο ως ενιαία αγορά δεν λειτουργεί. Στο νοητό άξονα «Ελλάδας- Βουλγαρίας - Ρουμανίας - Ουγγαρίας», οι τιμές στις 8 το βράδυ απέχουν από 130 ευρώ μέχρι και πάνω από 220 ευρώ /MWh από τις αντίστοιχες μέγιστες σε Γερμανία, Ολλανδία, Πολωνία και φυσικά τη φθηνή λόγω πυρηνικών Γαλλία.

Την ίδια ώρα που οι μέγιστες τιμές ρεύματος τιμολογούνται στα 308 €/MWh σε Ελλάδα, Βουλγαρία και Ρουμανία (είναι συζευγμένες) και στα 220 €/MWh στην Ουγγαρία, λίγα μόλις χιλιόμετρα πιο πέρα, η γειτονική της Αυστρία «παίζει» στα 148,9 €/MWh. Κατά 30% φθηνότερη. Η επίσης γειτονική της Τσεχία είναι στα 125 ευρώ.

Βορειότερα η Ολλανδία έχει μέγιστη στα 153 ευρώ, η Γερμανία στα 175 ευρώ και η Πολωνία στα 177,6 €/MWh. Στη Γαλλία λόγω της φθηνής πυρηνικής παραγωγής, η μάξιμουμ τιμή διαμορφώνεται στα μόλις 89,96 €/MWh και στην Ιταλία στα 175 €/ MWh.

Το στοίχημα του καλοκαιριού και η Task Force

Το ΥΠΕΝ γνωρίζει ότι είναι πάντα υπαρκτός ο κίνδυνος να επαναληφθεί και το φετινό καλοκαίρι ένα ασύμμετρο σοκ με ακραίες διαφορές τιμών στη ΝΑ Ευρώπη, όπως και πέρυσι. Ενας συνδυασμός από ακραίες θερμοκρασίες, μαζί με χαμηλή υδροηλεκτρική παραγωγή, βλάβες σε μονάδες (προγραμματισμένες και μη) και πλεονάζουσα ζήτηση από την Ουκρανία, που θα οδηγήσει ξανά σε εκτίναξη των τιμών χονδρικής, τις οποίες θα κληθούν και πάλι να πληρώσουν οι καταναλωτές.

Στη περίπτωση μάλιστα της υδροηλεκτρικής παραγωγής, που ειδικά στην Ελλάδα, τη Τετάρτη 2 Απριλίου, βρίσκονταν στις 2.090 GWh έναντι 2.600 GWh την ίδια μέρα πέρυσι, επίπεδα ούτως ή άλλως περιορισμένα, τα καμπανάκια ηχούν καιρό τώρα.

Στη λογική αυτή, κατά τη πρώτους παρουσία το Μάρτιο σε Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας, οι κ.κ. Στ.Παπασταύρου και Ν.Τσάφος είχαν θέσει την ανάγκη για ένα καλύτερο συντονισμό μεταξύ Διαχειριστών, Ρυθμιστών και κυβερνήσεων, μέσω μιας Task Force, (https://energypress.gr/news/sto-trapezi-i-elliniki-protasi-gia-mia-task-force-poy-tha-syntonizei-diaheiristes-rythmistes) που θα πρέπει να δημιουργηθεί μέχρι το καλοκαίρι, ώστε να διασφαλίσει ότι υπάρχει επαρκής δυναμικότητα στις διαδυνδέσεις, προλαμβάνοντας να διορθώσει τις όποιες αστοχίες.

Σύμφωνα με όσα είχαν γίνει τότε γνωστά, η ελληνική πλευρά είχε επαναλάβει προς τους ομολόγους υπουργούς και κυρίως τον Επίτροπο Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν ότι επείγει η δημιουργία ενός μηχανισμού πρόληψης ενεργειακών κρίσεων, με τις πληροφορίες να λένε ότι η Κομισιόν είχε δείξει ότι κατανοεί το κίνδυνο.

Το ερώτημα είναι καταρχήν αν θα συσταθεί εγκαίρως ένα τέτοιο όργανο και κυρίως κατά πόσο θα είναι αρκετό από μόνο του για να αντιμετωπίσει μια καλοκαιρινή κούρσα διαρκείας στις χονδρικές τιμές της ΝΑ Ευρώπης. Η ευρωπαϊκή εμπειρία έχει δείξει ότι χρειάζεται κάτι πολύ περισσότερο από μια Task Force για να αντιμετωπιστούν τέτοια δομικά ζητήματα.