Πώς θα λειτουργήσει το ιβηρικό μοντέλο στην αγορά ηλεκτρισμού - Ποιοι θα πληρώνουν το επιπλέον κόστος αερίου και ποιοι εξαιρούνται

Η τιμή χονδρικής στην ιβηρική χερσόνησο αυξήθηκε, όπως και αλλού, από τα 47 ευρώ το 2019 σε 219 ευρώ στο πρώτο τετράμηνο του 2022. Πλέον, οι κυβερνήσεις της Ισπανίας και Πορτογαλίας έθεσαν σε εφαρμογή το μηχανισμό περιορισμού του κόστους φυσικού αερίου, δηλαδή τη λεγόμενη "ιβηρική εξαίρεση" που θα τους επιτρέψει να έχουν για ένα διάστημα μειωμένες τιμές για τους καταναλωτές.

Στόχος του μηχανισμού είναι η αποσύνδεση της τιμής χονδρικής από αυτή του φυσικού αερίου, που είναι και η υπεύθυνη για τις ανατιμήσεις. Δεδομένου του ότι η οριακή μονάδα ηλεκτροπαραγωγής είναι αυτή που καθορίζει την τιμή στην αγορά, όλες οι τεχνολογίες απολαμβάνουν αυτή την υψηλή τιμή και για αυτό προβλέπεται περιορισμός των κερδών.

Ο μηχανισμός αποτελείται από ένα όριο στην τιμή του αερίου βάσει της οποίας γίνονται οι προσφορές στην αγορά χονδρικής. Το όριο τίθεται σε 40 ευρώ ανά μεγαβατώρα για τους πρώτους έξι μήνες εφαρμογής και στη συνέχεια θα αυξάνεται κατά 5 ευρώ μηνιαίως μέχρι να φτάσει τα 70 ευρώ.

Ως εκ τούτου, θα διαμοφωθεί μια τιμή χονδρικής στα 120-130 ευρώ ανά μεγαβατώρα, δηλαδή πολύ χαμηλότερη από τα 219 του πρώτου τετραμήνου.

Το μέτρο εφαρμόζεται στις μονάδες αερίου και συμπαραγωγής της περιοχής, εφόσον η ενέργεια που παράγουν πωλείται στην αγορά. Αντιθέτως, εξαιρούνται μονάδες που πωλούν μέσω διμερών συμβολαίων.

Με τον τρόπο αυτό, διασφαλίζεται ότι όταν το αέριο είναι η οριακή τεχνολογία, η τιμή χονδρικής δεν θα ξεπερνά το ανωτέρω όριο. Επίσης, έτσι περιορίζονται τα κέρδη των υπολοίπων τεχνολογιών.

Σημειώνεται ότι στην Πορτογαλία ο μηχανισμός δεν αποτρέπει τις υπόλοιπες τεχνολογίες από το να υποβάλουν προσφορές άνω του ορίου. Εντούτοις, καθώς τα υδροηλεκτρικά συνήθως υποβάλουν προσφορές κοντά στην οριακή μονάδα αερίου, ο μηχανισμός αναμένεται να οδηγήσει έμμεσα στη μείωση των προσφορών αυτών.

Οι μονάδες αερίου μπορούν να αποζημιώνονται για το επιπλέον κόστος προμήθειας φυσικού αερίου που αναγκάζονται να χρεωθούν μέσω παράλληλου υπολογισμού. Το κόστος αυτό το πληρώνουν οι προμηθευτές ή οι καταναλωτές που αγοράζουν απευθείας από τη χονδρική, δηλαδή όσοι εκτίθενται στην ημερήσια διακύμανση της ΟΤΣ. Αντιθέτως, όσοι διαθέτουν σταθερές τιμές εξαιρούνται από την καταβολή του.

Επιπλέον, εξαιρούνται μονάδες αποθήκευσης από την πληρωμή.