Οι περικοπές ΑΠΕ «χτυπάνε κόκκινο» και κάνουν επείγουσα την ανάγκη ορθολογικής αντιμετώπισης

Με την θέσπιση του Μηχανισμού Αντιστάθμισης Περικοπών ΑΠΕ να βρίσκεται προ των πυλών ολοκληρώνονται οι διαβουλεύσεις ΥΠΕΝ και αγοράς σχετικά με την διαχείριση της περίσσειας «πράσινης» ηλεκτρικής ενέργειας, με τα νούμερα του έτους να επιβεβαιώνουν ολοένα και περισσότερο ότι οι περικοπές συνιστούν μια νέα «κανονικότητα» της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας με προοπτική συνέχειας.

Μια τέτοια διαπίστωση εδράζεται πρώτα και κύρια στις αιτίες των περικοπών παρά σε άλλους παράγοντες. Σύμφωνα με τον καθηγητή και επικεφαλής της Ομάδας Διοίκησης Έργου (ΟΔΕ), Σταύρο Παπαθανασίου που ανέλαβε την εκπόνηση 3 εισηγήσεων για την διαχείριση των περικοπών, σήμερα το μεγαλύτερο μέρος των περικοπών οφείλονται στο ισοζύγιο παραγωγής – ζήτησης στην ημερήσια αγορά, ενώ ένα μεγάλο μέρος σχετίζεται με τις ανάγκες εξισορρόπησης του συστήματος, αλλά όχι στον δικτυακό κορεσμό.

Τα «μεγέθη»

Ως προς το «μέγεθος» του προβλήματος που αναδείχτηκε σε όλη την πορεία της χρονιάς που φεύγει, τα διαθέσιμα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά. Από 228 GWh συνολικές απορρίψεις «πράσινης» ηλεκτροπαραγωγής το 2023, φτάσαμε να καταγράφουμε ήδη στους τέσσερις πρώτους μήνες του έτους 314 GWh με την εντυπωσιακή ημερήσια «επίδοση» της Κυριακής,28 Απριλίου, όπου οι απορρίψεις ξεπέρασαν τις 40 Γιγαβάτωρες, επιβεβαιώνοντας περίτρανα, πλάι σε άλλα ανάλογα, παραδείγματα την εποχικότητα του φαινομένου, όταν η απόδοση των ΑΠΕ (φωτοβολταϊκών κυρίως) κορυφώνεται, χωρίς να ακολουθεί η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας στο σύστημα.

Στο επτάμηνο οι περικοπές έφτασαν τις 528 GWh με τις περισσότερες απορρίψεις τον μήνα Απρίλιο με 259 GWh, ενώ στο δεκάμηνο έφτασαν τις 814 GWh που αντιστοιχούν στο 3.7% της συνολικής παραγόμενης ενέργειας από ΑΠΕ στο ίδιο χρονικό διάστημα. Μετά τον Απρίλιο, οι δεύτερες υψηλότερες περικοπές σημειώθηκαν κατά τον μήνα Οκτώβριο με το νούμερο να φτάνει τις 141 GWh. Σύμφωνα με τις ίδιες προβλέψεις του ΑΔΜΗΕ, οι υψηλότερες περικοπές για τον μήνα Οκτώβριο σημειώθηκαν στις 30 Οκτωβρίου με 18.9 GWh, μια ποσότητα που ήταν πάντως αρκετά χαμηλότερη από το υψηλό περικοπών του έτους (41,7 GWh) που σημειώθηκε στις 28 Απριλίου.

Οι προτάσεις της Ομάδας Διοίκησης Έργου

Η Ομάδα Διοίκησης Έργου, όπως προαναφέρθηκε, κατόπιν σχετικής μελέτης του θέματος, κατέληξε σε μέτρα σε τρία επίπεδα για τον εξορθολογισμό και την δίκαιη κατανομή των περικοπών ΑΠΕ με το Υπουργείο να μένει να αποφασίσει την νομοθετική και κανονιστική εφαρμογή τους το αμέσως επόμενο διάστημα.

Επιγραμματικά, η πρώτη εισήγηση αφορά τον Μηχανισμό Αντιστάθμισης Περικοπών ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ (δείτε εδώ, εδώ και εδώ) που ασχέτως νομοθετικής θέσπισης θα έχει αναδρομική ισχύ από 1^η Ιανουαρίου 2025, η δεύτερη αφορά σε παρεμβάσεις στις αγορές ώστε να δοθεί τέλος στην παραβίαση του Προγράμματος Αγοράς από τους ΦοΣΕ και η τρίτη εισήγηση αφορά ζητήματα τηλεχειρισμού και τηλε-εποπτείας των έργων ΑΠΕ από τους Διαχειριστές και τους ΦοΣΕ. Σημειώνεται ότι η διαδικασία εγκατάστασης εξοπλισμού για την απομακρυσμένη διαχείριση φωτοβολταϊκών και αιολικών πάρκων άνω των 400 kW βρίσκεται σε εξέλιξη και αναμένεται να ολοκληρωθεί μέσα στο επόμενο δίμηνο, βάζοντας τέλος στην «ασυλία» που απολάμβαναν μια σειρά έργα ΑΠΕ λόγω αδυναμίας διαχείρισης της παραγωγής τους.

Αξίζει να σημειωθεί, όπως προκύπτει από τα στοιχεία του νέου ψηφιακού εργαλείου της ΡΑΑΕΥ για «Το εκτιμώμενο Πλεόνασμα Ενέργειας» ότι για το σύνολο σχεδόν του 2024 το 56,5% των «πράσινων» Γιγαβατωρών που περικόπηκαν αφορούσαν ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας δεν είχαν διατεθεί μέσω της DAM και της IDM, δηλαδή εγχύθηκαν στο ηλεκτρικό σύστημα κατά παράβαση των Προγραμμάτων Αγοράς ενώ δεν θα έπρεπε, αν αυτά τηρούνταν. Η τήρηση του Προγράμματος Αγοράς – ως ένα από τα βασικά ζητούμενα των σχεδιαζόμενων παρεμβάσεων – θα επιτρέψει την προσαρμογή στης εγχεόμενης παραγωγής στην πραγματική ζήτηση, πράγμα που θα περιορίσει σημαντικά την ανάγκη για περικοπές σε σχέση με τα σημερινά «μεγέθη».

Τέλος, οι δύο Διαχειριστές ΔΕΔΔΗΕ και ΑΔΜΗΕ, σε συνέχεια σχετικής υποχρέωσης που προέκυψε στη βάση «διαβημάτων» της αγοράς και ακολούθως παραινέσεων της ΡΑΑΕΥ σχετικά με τον τρόπο εφαρμογής και υλοποίησης των περικοπών, προχωρούν στην τακτική δημοσίευση των στοιχείων με τον ΑΔΜΗΕ να έχει κάνει την αρχή και να έπεται ο ΔΕΔΔΗΕ το αμέσως επόμενο διάστημα.

Η «επόμενη μέρα»

Το θέμα των περικοπών ήρθε για να μείνει όπως προκύπτει από τις εκτιμήσεις για την εξέλιξη τους μέχρι το τέλος δεκαετίας (δείτε εδώ, εδώ, εδώ και εδώ) με την σχετική συζήτηση να μετατοπίζεται εντονότερα στο πιο «πυρηνικό» ζήτημα του θέματος που δεν είναι άλλο από την εξέλιξη της ζήτησης και την δυνατότητά της να απορροφά την αυξανόμενη «πράσινη» ηλεκτροπαραγωγή.

Σίγουρα η αποθήκευση θα συμβάλει σημαντικά στον περιορισμό της περίσσειας, ωστόσο, δεν μπορεί να εξομαλύνει ολοκληρωτικά, παρά σε ένα μόνο βαθμό, την «ψαλίδα» ανάμεσα στην παραγωγή και τη ζήτηση. Το νέο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα προβλέπει συγκρατημένη αύξηση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας ως το τέλος της 10ετίας με μόλις 10%, πράγμα που σε καμία περίπτωση δεν αντιστοιχίζεται με την αλματώδη ανάπτυξης της «πράσινης» ηλεκτροπαραγωγής.

Το άρθρο περιλαμβάνεται στην ετήσια επισκόπηση του energypress με τις 10 σημαντικότερες εξελίξεις του 2024.