Οι επόμενες κινήσεις του Ελληνικού Χρηματιστηρίου Ενέργειας

Τα τελευταία χρόνια χαρακτηρίζονται ξεκάθαρα από μια διαχείριση της κρίσης στον ενεργειακό τομέα. Μια κρίση που έθεσε σε δοκιμασία την ανθεκτικότητα της βιομηχανίας και δημιούργησε τεράστιες πολιτικές και κοινωνικές προκλήσεις για όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Οι οργανωμένες ενεργειακές αγορές σε ολόκληρη την Ευρώπη διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη σταθερότητα και την ισορροπία της προσφοράς. Οι ανταλλαγές ενέργειας, συμπεριλαμβανομένου του Ελληνικού Χρηματιστηρίου Ενέργειας, συντελούν στη δημιουργία μιας ενιαίας ενεργειακής αγοράς της ΕΕ, καθώς επιτρέπουν το ομαλό εμπόριο και ροή ενέργειας (ηλεκτρικό ρεύμα και φυσικό αέριο) σε όλη την Ευρώπη. Επιτρέπουν σε εταιρείες που επιθυμούν να παράγουν Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) να έχουν πρόσβαση στην αγορά και να πωλούν πράσινη ενέργεια στο χρηματιστήριο.

Η κατάσταση θα ήταν εντελώς διαφορετική σήμερα, αν δεν υπήρχαν οργανωμένες αγορές, όπου οι συμμετέχοντες της αγοράς δεν θα μπορούσαν να ανταλλάσσουν ενέργεια μέσω προτύπων προϊόντων και διαφανών τιμών, με την ασφάλεια που προσφέρουν οι εταιρίες εκκαθάρισης συναλλαγών. Η αβεβαιότητα που επικρατεί στις σημερινές αγορές, σε συνδυασμό με την έλλειψη εμπιστοσύνης μεταξύ των αντισυμβαλλομένων, θα είχε ένα πολύ πιο αρνητικό αντίκτυπο, αν αυτές οι συναλλαγές πραγματοποιούνταν εκτός των κανονιστικών αγορών, σε αυτό που γνωρίζουμε ως αγορές για συναλλαγές εκτός τόπου διαπραγμάτευσης  (OTC). Αυτές οι συναλλαγές θα βασίζονταν αποκλειστικά σε διμερείς συμβάσεις, οι οποίες μπορούν να οδηγήσουν σε μια σειρά από προβλήματα, συμπεριλαμβανομένης της αδιαφάνειας των τιμών, της κακής διαχείρισης του κινδύνου κλπ.

Τα τελευταία πέντε χρόνια, το Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας συνέβαλε στον διαμόρφωση μιας οργανωμένης ενεργειακής αγοράς στην Ελλάδα. Έχει καταφέρει να καθιερώσει την καλή λειτουργία των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου στη χώρα, διασφαλίζοντας διαφάνεια, ίση πρόσβαση για όλους τους συμμετέχοντες στην αγορά και εξασφαλίζοντας χαμηλά κόστη συναλλαγής.

Οι επόμενες κινήσεις μας στοχεύουν στο να καταστήσουν την Ελλάδα και το χρηματιστήριο ενέργειας ένα κεντρικό κόμβο εμπορίου στη νοτιοανατολική Ευρώπη, σε συνεργασία με τους εταίρους μας. Απώτερος στόχος είναι να αυξήσουμε τη ρευστότητά μας και να διευρύνουμε τη συμμετοχή στην αγορά - οι οποίες, με τη σειρά τους, θα αυξήσουν την ωριμότητα της αγοράς, την ανθεκτικότητα στις τιμές και την κερδοσκοπία. Αυτό θα επιτευχθεί μέσω στοχοθετημένων ενεργειών.

Το Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας σχεδιάζει να λειτουργήσει ένα Κόμβο Εμπορίας φυσικού αερίου με δείκτες τιμών ως σημείο αναφοράς για τις αγορές της νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Πιστεύουμε απολύτως ότι το φυσικό αέριο και ο Κόμβος Εμπορίας Φυσικού Αερίου θα συνεχίσουν να κυριαρχούν στις επόμενες φάσεις της ενεργειακής μετάβασης. Προτεραιότητά μας είναι η ανάπτυξη του Κόμβου Εμπορίας Φυσικού Αερίου με προϊόντα και υπηρεσίες που θα ενισχύσουν σημαντικά την ελληνική αγορά φυσικού αερίου και θα προσελκύσουν περισσότερες εταιρείες, ώστε να αυξηθούν οι όγκοι συναλλαγής, οι οποίοι με τη σειρά τους, θα οδηγήσουν σε μεγαλύτερη ρευστότητα και ωριμότητα στην αγορά.

Σε αυτό το πλαίσιο, εξετάζουμε την ανάπτυξη νέων προϊόντων (Συμβόλαια Μελλοντικής Εκπλήρωσης - Futures για το αέριο), τη διεύρυνση της συμμετοχής στο Κόμβο Εμπορίας για εταιρείες που δεν χρησιμοποιούν το Εθνικό Δίκτυο Φυσικού Αερίου (NNGTS), καθώς και την απλοποίηση των διαδικασιών εγγραφής. Οι προσπάθειές μας επικεντρώνονται στο να καταστήσουμε τις τιμές του αερίου του Ελληνικού Χρηματιστηρίου Ενέργειας σημείο αναφοράς για τα Βαλκάνια και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Για να επιτύχουμε αυτόν τον στόχο, έχουμε ξεκινήσει συνεργασίες με παρόχους δεδομένων που διανέμονται ευρέως στην Ευρώπη.

Επενδύοντας σε παράγωγα ενέργειας και στην spot αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. 

Εργαζόμαστε για τη βελτίωση και ανάπτυξη της υπάρχουσας αγοράς παραγώγων ενέργειας του Χρηματιστηρίου Ενέργειας. Αυτή είναι μια αγορά με υψηλό δυναμικό, η οποία ήδη χρησιμοποιείται στην Ευρώπη για την κάλυψη των τιμών. Εξετάζουμε την ανάπτυξη προϊόντων παραγώγων ενέργειας με σύντομη διάρκεια, τα οποία θα εμπλουτίσουν το εργαλείο των ενεργειακών εταιρειών στη διαχείριση της αστάθειας. Τα προϊόντα με σύντομη διάρκεια συνεπάγονται χαμηλότερο κίνδυνο από τα υπάρχοντα μακροπρόθεσμα και, με αυτό τον τρόπο, η διαχείριση του ενεργειακού χαρτοφυλακίου μιας εταιρείας γίνεται πιο προσιτή και οικονομικά αποδοτική.

Επιπλέον, μετά την επιτυχημένη εισαγωγή της διαρκούς ενδοημερήσιας αγοράς Εμπορίας, επικεντρωνόμαστε στην περαιτέρω ανάπτυξη της spot αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, με την ένταξη του μηχανισμού ανταπόκρισης της ζήτησης, την εξερεύνηση της εισαγωγής προϊόντων διάρκειας 15 λεπτών και στην διεύρυνση των ενδοημερήσιων δημοπρασιών από μια περιφερειακή σε μια πανευρωπαϊκή κλίμακα. Η spot αγορά ηλεκτρικής ενέργειας είναι το θεμέλιο της ευρύτερης ευρωπαϊκής αγοράς ηλεκτρισμού, και για αυτόν τον λόγο συνεχίζουμε να επενδύουμε στην περαιτέρω ανάπτυξή της.

PPAs: Εργαζόμαστε για την ανάπτυξη μιας κεντρικής πλατφόρμας που θα διευκολύνει τις συμφωνίες 

Το ενδιαφέρον της αγοράς για τις PPAs έχει αυξηθεί πολύ τα τελευταία χρόνια. Οι PPAs είναι συμβάσεις μεταξύ των αντισυμβαλλόμενων και των παραγωγών ΑΠΕ. Η νέα εστίαση στις PPAs πηγάζει από την προτεραιότητα της Ευρώπης να αναπτύξει την αγορά ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αποκλειστικά με βάση τους όρους της αγοράς, ενώ η πρόσφατη αστάθεια των τιμών οδήγησε τη βιομηχανία να ζητήσει ενέργεια μεγάλης διάρκειας, σε σταθερές τιμές, με χαμηλότερο κίνδυνο αστάθειας.

Η σύναψη τέτοιων συμφωνιών ήταν πάντα προβληματική, ιδίως λόγω του κόστους των χρηματοοικονομικών μέσων και εγγυήσεων που απαιτούνται για τέτοιες συμφωνίες (περιθώρια, χρηματοοικονομικά κόστη, ενέχυρα κ.λπ.). Εάν θέλουμε να προωθήσουμε επιτυχώς τις συμφωνίες PPA, πρέπει να λάβουμε πρωτοβουλίες.

Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, το Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας εξετάζει τη δημιουργία μιας πλατφόρμας PPA, όπου οι ενδιαφερόμενοι φορείς θα μπορούν να βρουν προσφορές PPA για αγορά και πώληση σε μια μόνο πλατφόρμα. Γι' αυτό το σκοπό, το Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας έχει ξεκινήσει διαβούλευση με όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς της αγοράς, μέσω ενός λεπτομερούς ερωτηματολογίου, για να καθορίσει τις συγκεκριμένες ανάγκες και προτιμήσεις της βιομηχανίας.

Είμαστε πολύ ικανοποιημένοι με τα αποτελέσματα της ανταπόκρισης, καθώς ένας σημαντικός αριθμός ενδιαφερόμενων φορέων έχει ανταποκριθεί. Οι επόμενες κινήσεις περιλαμβάνουν την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της διαβούλευσης, τον καθορισμό του υψηλού επιπέδου σχεδιασμού της αγοράς και την αναφορά στην Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΕΕΥ).

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι πολιτικές που ευνοούν τις PPAs έχουν ήδη εφαρμοστεί σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Οι πλατφόρμες PPA μπορούν να προσφέρουν ένα πρότυπο πλαίσιο, συμπεριλαμβανομένων συγκεκριμένων διαδικασιών προσφοράς (όπως δημοπρασίες), που αναμένεται να διευκολύνουν τη σύναψη τέτοιων συμφωνιών. Ωστόσο, όπως έχει ήδη αναφερθεί, λόγω των μεγάλων ποσοτήτων ενέργειας που συναλλάσσονται μέσω PPAs, το κόστος των εγγυήσεων είναι υψηλό και ακριβό. Υποστήριξη μπορεί να προέλθει από το κράτος, το οποίο μπορεί να ενεργήσει ως εγγυητής, ειδικά σε περιπτώσεις συμφωνιών PPA μεταξύ μικρομεσαίων εταιρειών.

Οι γεωπολιτικές εξελίξεις των τελευταίων ετών έχουν αποδείξει ότι οι πρωτοβουλίες με άμεσες ενέργειες και γρήγορες αντιδράσεις είναι ουσιώδεις. Στις σωστές συνθήκες, μπορούμε να δημιουργήσουμε σημαντικά οφέλη όχι μόνο για την ελληνική αγορά ενέργειας, αλλά και για ολόκληρη τη νοτιοανατολική ευρωπαϊκή περιοχή. Το Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας χρησιμοποιεί και θα συνεχίσει να χρησιμοποιεί την εξειδίκευση και την εταιρική διακυβέρνησή του για να εκμεταλλευτεί τις ευκαιρίες που ακολουθούν και να εξελιχθεί σε κόμβο ενέργειας για τη νοτιοανατολική Ευρώπη και τα Βαλκάνια.

- Ο κ. Αλέξανδρος Παπαγεωργίου είναι CEO EnExGroup

(Αναδημοσίευση και Απόδοση στα Ελληνικά από το Experts Views της Ελληνικής Εταιρείας Ενεργειακής Οικονομίας - ΗΑΕΕ)