Ο χρόνος θα κρίνει την επιτυχία του ενεργειακού μετασχηματισμού

Η τελευταία χρονιά επιφύλασσε σημαντικές προκλήσεις, με κυριότερη την πανδημική κρίση. Ως κράτη, οργανισμοί και άτομα δώσαμε –και δίνουμε– μια τεράστια μάχη για να αφομοιώσουμε τα νέα δεδομένα και να αναθεωρήσουμε τις προτεραιότητές μας. Η ανθεκτικότητα αναδεικνύεται σε βασικό ζητούμενο –κάτι που υπενθυμίζει ολοένα πιο επιτακτικά η κλιματική κρίση με τις διαφορετικές εκφάνσεις της.

Οι ενεργειακές υποδομές βρίσκονται στην πρώτη γραμμή αυτής της παγκόσμιας ανασύνταξης. Ως διαχειριστής του ελληνικού συστήματος μεταφοράς, ο ΑΔΜΗΕ ανασχεδιάζει τη στρατηγική του ενσωματώνοντας τις προκλήσεις της κλιματικής κρίσης και, ταυτόχρονα, τους φιλόδοξους στόχους που έχει θέσει η χώρα για στροφή σε πιο καθαρές μορφές ενέργειας.

Στον πρώτο άξονα, ο ΑΔΜΗΕ επιταχύνει και διευρύνει το πρόγραμμα ανανέωσης και εκσυγχρονισμού των υποδομών μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Το 2018, εκπονήσαμε –για πρώτη φορά στην ιστορία του Διαχειριστή– πρόγραμμα ανανέωσης παγίων, ύψους 80 εκατ. ευρώ, με ορίζοντα τετραετίας. Τα ακραία καιρικά γεγονότα του 2020 μας οδήγησαν, στις αρχές του 2021, να επεκτείνουμε τις επενδύσεις εκσυγχρονισμού στα 200 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων τα 150 εκατ. ευρώ θα δαπανηθούν μέσα στην τρέχουσα τριετία. Στόχος μας είναι, αφενός να ανανεωθούν τα παλαιωμένα στοιχεία του Συστήματος και, αφετέρου, να ενσωματωθούν σε αυτό οι state-of-the-art τεχνολογίες που έχουν αναπτυχθεί διεθνώς.

Στην ενεργειακή μετάβαση που συντελείται στη χώρα μας, ο ΑΔΜΗΕ διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο. Με ένα επενδυτικό πλάνο ύψους 5 δισ. ευρώ σε βάθος 10ετίας, όλα σχεδόν τα ελληνικά νησιά θα διασυνδεθούν με την ηπειρωτική χώρα μέσω υποβρύχιων καλωδίων υψηλής τάσης. Με αυτόν τον τρόπο, διασφαλίζεται η αξιόπιστη τροφοδότηση των νησιών που σηκώνουν το μεγαλύτερο βάρος της τουριστικής βιομηχανίας. Ταυτόχρονα, πρασινίζει το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της χώρας, αφού στα νησιά εξακολουθούν να λειτουργούν τοπικές μονάδες παραγωγής που είναι ακριβές και εξαιρετικά ρυπογόνες. Επιπλέον, δημιουργείται ο αναγκαίος ηλεκτρικός χώρος για να αναπτυχθούν ικανές μονάδες ΑΠΕ ώστε να επιτευχθεί ο επιθυμητός ενεργειακός μετασχηματισμός.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Κρήτη. Με τη νέα διασύνδεση Κρήτης-Πελοποννήσου που κατασκεύασε πρόσφατα ο ΑΔΜΗΕ, οι ενεργειακές ανάγκες του νησιού θα καλυφθούν κατά το 1/3 και οι εκπομπές CO2 θα περιοριστούν κατά 100.000 τόνους ετησίως. Μόλις ολοκληρωθεί και η «μεγάλη» διασύνδεση με την Αττική το 2023, οι ρύποι από την παραγωγή ενέργειας στο νησί θα μηδενιστούν, αφού η ενεργειακή ζήτηση θα καλύπτεται από την τοπική παραγωγή ΑΠΕ και τα φορτία που θα μεταφέρονται από την ηπειρωτική χώρα. Το ίδιο ισχύει και για τις Κυκλάδες. Το 2018 ο ΑΔΜΗΕ εγκαινίασε τις διασυνδέσεις της Πάρου, της Σύρου και της Μυκόνου και τον περασμένο Οκτώβριο τη διασύνδεση της Νάξου στην υψηλή τάση. Με τα σημαντικά αυτά έργα, έσβησαν τα «βρώμικα» φουγάρα στη Σύρο και την Πάρο. Με την ολοκλήρωση των διασυνδέσεων των Κυκλάδων το 2024, θα παύσουν να λειτουργούν και οι τοπικές μονάδες σε Σαντορίνη και Μήλο και το νησιωτικό σύμπλεγμα θα διασφαλίσει σταθερή, πράσινη και φθηνή ηλεκτροδότηση.

Σημαντική προτεραιότητα στο Δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης του ΑΔΜΗΕ είναι, επίσης, οι διασυνδέσεις με τους γείτονές μας. Ήδη, στην κοινή ομάδα εργασίας που συστήσαμε με τον Ιταλό διαχειριστή TERNA, μελετούμε τη βέλτιστη λύση για την ενίσχυση της διασύνδεσης των δύο χωρών. Ταυτόχρονα, υλοποιείται η νέα γραμμή Maritsa - Νέα Σάντα με τη Βουλγαρία που θα είναι έτοιμη σε ένα έτος από σήμερα. Στο «ραντάρ» μας βρίσκονται, οι διασυνδέσεις με την Αλβανία, την Τουρκία και τη Βόρεια Μακεδονία. Ο εθνικός σχεδιασμός περιλαμβάνει, επίσης, επέκταση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων στη Μεσόγειο και, ειδικότερα, στην Κύπρο και το Ισραήλ, καθώς και την Αίγυπτο.

Αυτό που θα κρίνει, εν τέλει, την επιτυχία του σχεδιασμού μας είναι ο χρόνος. Με την κλιματική αλλαγή να «τρέχει» γρηγορότερα απ’ όσο φανταζόμασταν –όπως διαπιστώνουμε δυστυχώς καθημερινά– χρειάζονται γρήγορα αντανακλαστικά σε όλα τα επίπεδα. Τα έργα των ηλεκτρικών διασυνδέσεων, όπως όλα τα μεγάλα έργα υποδομής, προϋποθέτουν σύνθετες και χρονοβόρες αδειοδοτικές διαδικασίες, οι οποίες πολλές φορές υπερβαίνουν τον χρόνο κατασκευής του έργου. Για να πετύχουμε ακόμη ταχύτερη απορρόφηση των καθαρών μορφών ενέργειας και να κάνουμε εγκαίρως τη στροφή προς καθαρότερο μείγμα ενέργειας, οι διαδικασίες αυτές θα πρέπει να επισπευστούν και να απλοποιηθούν. Τέλος, απαιτείται υψηλός βαθμός κοινωνικής συναίνεσης, ο οποίος αποτυπώνεται έμπρακτα στους χρόνους υλοποίησης των ενεργειακών επενδύσεων και συνιστά καθοριστικό παράγοντα του έγκαιρου μετασχηματισμού του κλάδου.

Ο κ. Μάνος Μανουσάκης είναι Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος του ΑΔΜΗΕ

(Το άρθρο περιλαμβάνεται στον τόμο GREEK ENERGY 2021 που εκδίδει για 10η συνεχόμενη χρονιά το επιτελείο του energypress)