To νέο νομοθετικό πλαίσιο για την ένταξη ενεργειακών επενδυτικών σχεδίων και σχεδίων αποθήκευσης ενέργειας στις στρατηγικές επενδύσεις: Οι νομικές διαστάσεις

20 12 2021 | 08:15

Ο προσφάτως ψηφισθείς σημαντικός για την ενεργειακή αγορά Ν. 4864/2021 προβαίνει στην ενοποίηση των διατάξεων των δύο βασικών μέχρι σήμερα νομοθετημάτων περί στρατηγικών επενδύσεων ήτοι του Ν.4608/2019 (ΦΕΚ A’66/25.04.2019) και Ν.3894/2010 (ΦΕΚ Α΄204/2.12.2010). Σύμφωνα με τον νομοθέτη επιδιώκει να συμβάλει προς την κατεύθυνση της τόνωσης του επενδυτικού ενδιαφέροντος για την υλοποίηση στρατηγικών επενδύσεων επιφέροντας μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου για τους επενδυτές και στοχεύοντας παράλληλα στη διασφάλιση-θωράκιση του δημοσίου συμφέροντος με τη διάχυση ωφελημάτων και κινήτρων από την υλοποίηση επενδύσεων. Σημαντικές κρίνονται, επιπροσθέτως, οι τροποποιήσεις (ΜΕΡΟΣ Β΄ άρθρ. 31 επ. ν.4864/2021) που επιφέρει στα καθεστώτα του υφιστάμενου ρυθμιστικού πλαισίου του αναπτυξιακού νόμου ν.4399/2016 (ΦΕΚ Α'117/22-06-2016) ικανοποιώντας τα αιτήματα των επενδυτών για περαιτέρω ανάπτυξη των επενδυτικών τους σχεδίων.

Τη νομοθετική εν λόγω παρέμβαση διαπερνά η συντελούμενη διάκριση των στρατηγικών επενδύσεων σε: «Εμβληματικές Επενδύσεις Εξαιρετικής Σημασίας», «Στρατηγικές Επενδύσεις Ταχείας Αδειοδότησης» και «Αυτοδίκαια εντασσόμενες Στρατηγικές Επενδύσεις».

Επισκόπηση των κρίσιμων ρυθμίσεων που αφορούν την ένταξη στις «εμβληματικές» στρατηγικές επενδύσεις:

Στο άρθρο 2 παρ. 1 εδ. γ΄ οριοθετείται η έννοια των «εμβληματικών επενδύσεων εξαιρετικής σημασίας», ήτοι συστήματα που συνδυάζουν σταθμό ηλεκτροπαραγωγής από ΑΠΕ και σύστημα παραγωγής «πράσινου» υδρογόνου, συστημάτων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας από Α.Π.Ε. και εγκαταστάσεις θαλάσσιων αιολικών ή πλωτών φωτοβολταϊκών πάρκων που ενισχύουν την πράσινη ανάπτυξη, την καινοτομία, και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας.

Οι ανωτέρω επενδύσεις δύνανται να λάβουν ένα ή περισσότερα από τα κίνητρα των άρθρων 7, 8, 9 και 10, ήτοι: i) κίνητρα χωροθέτησης, ii) φορολογικά κίνητρα, iii) κίνητρα ταχείας αδειοδότησης και iv) κίνητρα ενίσχυσης δαπανών με απαραίτητη προϋπόθεση την ολοκλήρωση της υλοποίησής τους έως την 31η Δεκεμβρίου 2025.

Τα επενδυτικά σχέδια που εντάσσονται σ’ αυτήν την κατηγορία, με απόφαση της Διυπουργικής Επιτροπής Στρατηγικών Επενδύσεων (Δ.Ε.Σ.Ε.), δύνανται να λάβουν και ενισχύσεις διαζευκτικά ή σωρευτικά, με την ακόλουθη μορφή: i) της επιχορήγησης, ii) της επιδότησης χρηματοδοτικής μίσθωσης και iii) της επιδότησης του κόστους της δημιουργούμενης απασχόλησης.

Ειδικότερα, όσον αφορά την ενίσχυση με τη μορφή επιχορήγησης, αυτή χορηγείται σε επενδύσεις οι οποίες υλοποιούνται εντός των Ζωνών Απολιγνιτοποίησης (Ζ.ΑΠ.) της παρ. 1 του άρθρου 155 του ν. 4759/2020 (Α’ 245) και μπορούν να λάβουν τη συγκεκριμένη ενίσχυση σε ποσοστό εκατό τοις εκατό (100%). Οι επενδύσεις που υλοποιούνται εκτός Ζ.ΑΠ. μπορούν να λάβουν την ενίσχυση του προηγούμενου εδαφίου σε ποσοστό ογδόντα τοις εκατό (80%). Στο σημείο αυτό θα πρέπει να επισημανθεί ότι σύμφωνα με την παρ. 7 του άρθρου 9 του Νόμου, εάν διαπιστωθούν ανυπέρβλητα νομικά ή πραγματικά κωλύματα στη διαδικασία αδειοδότησης επενδυτικών σχεδίων παραγωγής ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (Α.Π.Ε.), καθώς και των συνοδών αυτών έργων, που αποτελούν μέρος επενδυτικού σχεδίου, το οποίο έχει ενταχθεί στις Στρατηγικές Επενδύσεις του παρουσιαζόμενου Νόμου και του ν. 4608/2019 (Α’ 66), επιτρέπεται η εγκατάστασή τους σε άλλη, ανάλογη ή ομοειδή έκταση, τηρουμένων των οικείων περί αδειοδοτήσεως διατάξεων, ιδίως δε του άρθρου 3 του ν. 4203/2013 (Α’ 235).

Πολύ σημαντική είναι η διάταξη του άρθρου 2 παρ. 3 εδ. α (περ. αε), η οποία εντάσσει τα έργα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ στις «Εμβληματικές Επενδύσεις Εξαιρετικής Σημασίας» και δίδει στην κατηγορία αυτή τα ανωτέρω οριζόμενα κίνητρα, με την προϋπόθεση υποβολής αιτήσεως έως την 1η.11.2021 ενώπιον της Ελληνικής Εταιρείας Επενδύσεων και Εξωτερικού Εμπορίου Α.Ε., η οποία εισηγείται στη Διυπουργική Επιτροπή Στρατηγικών Επενδύσεων (ΔΕΣΕ), η οποία με τη σειρά της χαρακτηρίζει τα έργα ως στρατηγικές επενδύσεις ή μη.

Σημειώνεται ότι η εν λόγω διάταξη που θεσπίζει περιορισμό στα έργα αποθήκευσης που μπορούν να συμπεριληφθούν στις στρατηγικές επενδύσεις προβαίνει σε αναδρομική ρύθμιση κατάστασης, καθότι προβλέπει ως καταληκτική ημερομηνία υποβολής αιτήσεων για ένταξη των ανωτέρων επενδύσεων στο καθεστώς των «Εμβληματικών» χρονικό σημείο πριν τη δημοσίευση του εν λόγω νόμου. Τούτο προφανώς συνιστά προβληματικό στοιχείο υπό το πρίσμα αρχών δικαιοκρατικής νομοθέτησης. Αλλά και εν συνόλω ο χρονισμός των νομοθετικών παρεμβάσεων για το μείζον ζήτημα της αποθήκευσης ενέργειας κρίνεται ως μάλλον αδόκιμος: Δεν νοείται η παροχή δυνατότητας αιτήσεων για αδειοδότηση να προηγείται της θέσης χρονικών ορίων για την κατηγοριοποίηση επενδύσεων αυτού του είδους ως στρατηγικού χαρακτήρα και, κυρίως, της θέσπισης του εν γένει ρυθμιστικού πλαισίου για τη συγκεκριμένη επενδυτική δραστηριότητα.

Επισκόπηση των κρίσιμων ρυθμίσεων που αφορούν την ένταξη στις «Αυτοδίκαια Εντασσόμενες» στρατηγικές επενδύσεις:

Στο άρθρο 2 παρ. 1 εδ. ε΄ οριοθετείται η έννοια των «αυτοδίκαια εντασσόμενων στρατηγικών επενδύσεων», στις οποίες εντάσσονται, μεταξύ άλλων, οι επενδύσεις για τα Ευρωπαϊκά Ενεργειακά Έργα Κοινού Ενδιαφέροντος «Projects of Common Interest» (PCI) του άρθρου 8 του ν. 4271/2014. Στην περίπτωση αυτή εντάσσονται επενδύσεις που αποτελούν Σημαντικά Έργα Κοινού Ευρωπαϊκού Ενδιαφέροντος («Important Projects of Common European Interest [IPCEI]) νομικών προσώπων, τα οποία συμμετέχουν ως άμεσα μέλη σε προγράμματα Σημαντικών Έργων Κοινού Ευρωπαϊκού Ενδιαφέροντος, εφόσον o συνολικός τους προϋπολογισμός είναι μεγαλύτερος των είκοσι εκατομμυρίων (20.000.000) ευρώ.

Τα ανωτέρω επενδυτικά σχέδια δύνανται να λάβουν ένα (1) ή περισσότερα από τα κίνητρα της παρ. 1 του άρθρου 8 και του άρθρου 9, ήτοι:

το κίνητρο σταθεροποίησης του ισχύοντος, κατά την ημερομηνία του χαρακτηρισμού τους, συντελεστή φορολογίας εισοδήματος, νομικών προσώπων και νομικών οντοτήτων για χρονικό διάστημα, το οποίο ορίζεται στα δώδεκα (12) έτη από την ολοκλήρωση του επενδυτικού σχεδίου. Ο φορέας της επένδυσης μπορεί να κάνει χρήση του παγιωμένου συντελεστή φορολογίας εισοδήματος από το φορολογικό έτος ολοκλήρωσης και έναρξης παραγωγικής λειτουργίας της επένδυσης. Αν μειωθεί ο συντελεστής, εφαρμόζεται ο εκάστοτε μειωμένος συντελεστής.
Το κίνητρο της ταχείας αδειοδότησης.

Στο σημείο αυτό δέον να επισημανθεί ότι πέντε ελληνικά έργα έχουν ενταχθεί στο πρώτο κύμα Σημαντικών Έργων Κοινού Ευρωπαϊκού Ενδιαφέροντος (ΙPCEI) «Yδρογόνο» και πιο συγκεκριμένα τα έργα Blue Med, Green HIPo, White Dragon, Η2CAT TANKS και H2CEM – ΤΙΤΑΝ, δίνοντας σαφές επενδυτικό στίγμα για τη στροφή της χώρας μας στις πράσινες επενδύσεις και τη μετάβασή της στη μεταλιγνιτική εποχή.

Επιπλέον, βάσει του εδαφίου ε΄ περ. εβ΄ του ως άνω άρθρου στις «αυτοδίκαια εντασσόμενες» επενδύσεις εντάσσονται και τα επενδυτικά σχέδια που αφορούν στην ανάπτυξη επιχειρηματικών πάρκων του ν. 3982/2011 σε έκταση τουλάχιστον πεντακοσίων (500) στρεμμάτων και με συνολικό προϋπολογισμό άνω των δέκα εκατομμυρίων (10.000.000) ευρώ. Οι επενδύσεις αυτές δύνανται να λάβουν ένα (1) ή περισσότερα από τα κίνητρα των άρθρων 7, 8 και 9, ήτοι: i) κίνητρο χωροθέτησης, ii) φορολογικά κίνητρα και iii) κίνητρο ταχείας αδειοδότησης.

3. Αδειοδοτήσεις επενδύσεων σε περιοχές NATURA

Για την υλοποίηση έργων στρατηγικών επενδύσεων σε παραλία και αιγιαλό, καθώς και για όσες επενδύσεις δεν προβλέπεται από τη νομοθεσία η λήψη άδειας λειτουργίας, οι οποίες κατατάσσονται στην κατηγορία Β (δηλαδή έργα και δραστηριότητες τα οποία χαρακτηρίζονται από τοπικές και μη σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον), η υπαγωγή τους σε Πρότυπες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις (Π.Π.Δ.), γίνεται, κατά παρέκκλιση κάθε άλλης διάταξης, ως εξής:

α) Αν το έργο ή η δραστηριότητα βρίσκεται ολόκληρη ή ένα μέρος της εντός περιοχής του δικτύου προστατευόμενων περιοχών Natura – με τις εξαιρέσεις της παρ. 6 του άρθρου 10 του ν. 4014/2011- , εκδίδεται απόφαση του αρμοδίου οργάνου του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) για την υπαγωγή σε Π.Π.Δ. και η έκδοση πρόσθετων όρων, εάν από τη διαδικασία της Ειδικής Οικολογικής Αξιολόγησης προκύψει ότι ενδέχεται να κινδυνεύει η ακεραιότητα της προστατευόμενης περιοχής,

β) σε κάθε άλλη περίπτωση εκδίδεται απόφαση υπαγωγής του έργου ή της δραστηριότητας σε Π.Π.Δ. με απόφαση της Διεύθυνσης Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης (ΔΙ.Π.Α.) του ΥΠΕΝ.

Ωστόσο, στις ζώνες των Natura που χαρακτηρίζονται ως «απόλυτης προστασίας της φύσης» αποκλείεται η υλοποίηση στρατηγικής επένδυσης.

4. Επίλυση διαφορών

Στην παρ. 1 του άρθρου 21 του παρουσιαζόμενου Νόμου προβλέπεται ότι κάθε διαφορά μεταξύ του φορέα επένδυσης και του Δημοσίου δύναται, με συμφωνία των μερών, να παραπέμπεται και να επιλύεται οριστικώς με διαιτησία.

Δικαστικώς, βάσει της παρ. 1 του άρθρου 22 του Νόμου, οι πράξεις που εκδίδονται στο πλαίσιο του εν λόγω νόμου προσβάλλονται με το ένδικο βοήθημα της αιτήσεως ακυρώσεως ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας.

5. Παράταση προθεσμίας ολοκλήρωσης επενδυτικών σχεδίων Ν. 3299/2004 και Ν. 3908/2011

Βάσει του άρθρου 69 του Νόμου, παρατείνεται μέχρι την 31η.12.2022 η προθεσμία ολοκλήρωσης των επενδυτικών σχεδίων που έχουν υπαχθεί στους ν. 3299/2004 (Α’ 261) και ν. 3908/2011 (Α’ 8), σύμφωνα με το άρθρο 76 του ν. 4399/2016 (Α’ 117) και την παρ. 5 του άρθρου 163 του ν. 4635/2019 (Α’ 167).

Επιμέλεια: Δικηγορική Εταιρεία «Μεταξάς & Συνεργάτες» (www.metaxaslaw.gr). Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες νομικές συμβουλευτικές υπηρεσίες.