Νέα μελέτη: Μεγαλύτερες οι επιπτώσεις της ενεργειακής μετάβασης στα πιο ευάλωτα ελληνικά νοικοκυριά – Εν δυνάμει «αντίβαρο» τα έσοδα από το φόρο άνθρακα

Το «αποτύπωμα» της ενεργειακής μετάβασης στα νοικοκυριά με χαμηλότερα εισοδήματα εξετάζει νεότερη μελέτη Ελλήνων επιστημόνων με τίτλο «Ενεργειακή Φτώχεια και Δίκαιη Μετάβαση στην Ελλάδα» η οποία περιλαμβάνεται σε έκδοση διεθνούς περιοδικού με θέμα «Ευάλωτα νοικοκυριά στη Ενεργειακή Μετάβαση».

Ως συγγραφείς της μελέτης αναφέρονται οι εξής: Παναγιώτης Φράγκος, Ελένη Κανέλλου, Γιώργος Κωνσταντόπουλος, Αλέξανδρος Νίκας, Κώστας Φραγκιαδάκης, Φαίδρα Φιλιπίδου, Θεοφανώ Φωτίου και Χάρης Δούκας.

Σύμφωνα με τα βασικά ευρήματα της μελέτης, η ενεργειακή μετάβαση της χώρας στη κλιματική ουδετερότητα αυξάνει σε μέτριο βαθμό την εισοδηματική ανισότητα μεταξύ των διαφόρων εισοδηματικών κλιμακίων, με τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος να αντιμετωπίζουν τις πιο αρνητικές επιπτώσεις. Ωστόσο, όπως σημειώνεται σχετικά, η χρήση των εσόδων από το φόρο άνθρακα, ως εφάπαξ ποσά για την στήριξη του εισοδήματος των νοικοκυριών και με δεδομένη την μείωση των κρατικών κονδυλίων για τον σκοπό αυτό, έχει την δυνατότητα να τονώσει την απασχόληση και να μειώσει την εισοδηματική ανισότητα στην Ελλάδα.

Πρόκειται για την πρώτη μελέτη όπου παρουσιάζονται ποσοτικά αποτελέσματα ως προς τις επιπτώσεις που προκύπτουν από την ενεργειακή μετάβαση της χώρας προς το net zero. Όπως αναφέρουν οι συντάκτες της μελέτης στην εισαγωγή του κειμένου, ουσιαστικά μελετούν, πρώτον, τους πιο εφαρμόσιμους και σημαντικούς στόχους πολιτικής με έμφαση στην ενεργειακή φτώχεια και την δίκαιη μετάβαση. Έπειτα, επιχειρούν μια προσομοίωση πως «κατανέμονται» στις επιμέρους εισοδηματικές κατηγορίες οι επιπτώσεις που εντοπίζονται. Η εν λόγω προσομοίωση πραγματοποιείται και είναι πλήρως ενσωματωμένη στο ολοκληρωμένο και αυστηρό πλαίσιο μοντελοποίησης CGE. Τέλος, η ερευνητική ομάδα αναλύει τα πιο σχετικά μέτρα για την αντιμετώπιση της εισοδηματικής ανισότητας, της ενεργειακής φτώχειας και δημιουργεί ένα πλαίσιο δίκαιης μετάβασης. Σε αυτό περιλαμβάνεται, μεταξύ άλλων, η χρήση των εισοδημάτων από τον φόρο άνθρακα για τον περιορισμό της ανισότητας που καταγράφεται.

Στα συμπεράσματα της μελέτης σημειώνεται ότι οι προσπάθειες απανθρακοποίησης μπορεί να καταλήξουν σε μεγάλης κλίμακας οικονομική αναδιάρθρωση με σημαντικές εν δυνάμει επιπτώσεις, που θα επιβαρύνουν δυσανάλογα τμήματα του πληθυσμού που βρίσκονται σε μειονεκτική θέση. Η επιβολή πρόσθετων φόρων άνθρακα στα ενεργειακά προϊόντα και η ανάγκη αγοράς πιο αποδοτικού ενεργειακά και συνάμα πιο ακριβού εξοπλισμού ενδέχεται να επιδράσει αρνητικά στα νοικοκυριά με χαμηλά εισοδήματα που βιώνουν οικονομικές δυσκολίες, αυξάνοντας παράλληλα τον κίνδυνο ενεργειακής φτώχειας.

Σύμφωνα με τους συντάκτες της μελέτης, απαιτούνται καλά σχεδιασμένες στρατηγικές και πολιτικές για να επιτευχθούν προοδευτικά αποτελέσματα, είτε αυξάνοντας το εισόδημα των νοικοκυριών μέσω εφάπαξ πληρωμών, μειώνοντας άλλους φόρους είτε μέσω ενός συστήματος κοινωνικής ασφάλισης.   

Βρείτε εδώ ολόκληρη την μελέτη.