«Μπαρμπαρός» - Ελληνοκυπριακή αυτοπαγίδευση και προκλήσεις

Από την αρχή του προβλήματος με το τουρκικό σκάφος «Μπαρμπαρός» έως και μετά και την αποχώρηση της από τις συνομιλίες, η θέση της ελληνοκυπριακής πλευράς ήταν ότι: Δεν παρακάθεται ή δεν επιστρέφει στις διαπραγματεύσεις εκτός εάν η Τουρκία τερματίσει τις παραβιάσεις στην κυπριακή ΑΟΖ και αποδείξει εμπράκτως ότι σέβεται την κυριαρχία της Κύπρου.

Το άρθρο αυτό δεν συζητεί αν οι θέσεις αυτές είναι δίκαιες ή σωστές. Απλώς επισημαίνεται ότι ο γενικός και συνάμα απόλυτος χαρακτήρας των επίσημων ελληνοκυπριακών τοποθετήσεων οδηγούν σε αυτοπαγίδευση με σοβαρά διλήμματα και κόστος. Για παράδειγμα, ένα ερώτημα που προκύπτει -με βάση τις δηλώσεις αυτές- εάν η Τουρκία απέσυρε το «Μπαρμπαρός» από την κυπριακή ΑΟΖ και η ε/κ πλευρά επέστρεφε στην τράπεζα των διαπραγματεύσεων, είναι το εξής: Τι θα συμβεί εάν την επομένη η Άγκυρα προβεί ξανά σε παρόμοιες παραβιάσεις; Θα αποχωρήσει και πάλιν από τον διάλογο η ε/κ πλευρά, ή μήπως θα παραμείνει, ενώ θα υπονομευόταν η αξιοπιστία των προθέσεών της και η κυριαρχία της Κυπριακής Δημοκρατίας;

Για να αντιμετωπίσει αυτό το ενδεχόμενο η κυβέρνηση έχει προφανώς προσθέσει τη θέση ότι η Τουρκία πρέπει επιπλέον να αποδείξει και έμπρακτα ότι σέβεται πλήρως την κυπριακή κυριαρχία. Ως γνωστόν, θεμελιώδης πολιτική της Άγκυρας είναι ότι δεν αναγνωρίζει κανένα κυπριακό κράτος. Θα ανέμενε, λοιπόν, η ε/κ πλευρά από την Τουρκία, με βάση τη δήλωση αυτή, να ακυρώσει την ανωτέρω θέση; Να αποδείξει η Άγκυρα ότι σέβεται εκτός από την ΑΟΖ γενικά τον κυπριακό εναέριο και θαλάσσιο χώρο;

Από την άλλη, αν η κυπριακή κυβέρνηση διευκρινίσει εκ των υστέρων ότι οι δηλώσεις της αφορούν μόνο στην ΑΟΖ, ενδεχόμενα να ερμηνευτεί ότι υποχωρεί και ότι η κατοχή και οι άλλες τουρκικές προκλήσεις είναι ανεκτές και λιγότερο σημαντικές. Οι κυβερνητικές δηλώσεις μετά την τελευταία σύνοδο του συμβουλίου των αρχηγών των κοινοβουλευτικών κομμάτων στο Προεδρικό, όπως και προηγουμένως οι κινήσεις που έκαμε η κυβέρνηση προς την Άγκυρα μέσω τρίτων, που αφορούσαν μόνο στο φυσικό αέριο και την ΑΟΖ, δείχνουν τέτοια πρόθεση υποχωρήσεων από τις αρχικές δημόσιες ε/κ θέσεις χάριν της επιστροφής στον διάλογο.

Βρήκαν, όμως, αντιμέτωπη την τουρκική ακαμψία. Η Τουρκία έχοντας επίγνωση της στρατιωτικής της ισχύος και της απουσίας σοβαρού αποτρεπτικού κόστους στην προώθηση των διεκδικήσεων της στην περιοχή, δεν φαίνεται να είναι διατεθειμένη να επιδείξει τον σεβασμό που επιμόνως απαιτεί η ελληνοκυπριακή πλευρά. Είναι σαφές λοιπόν ότι το θέμα των υδρογονανθράκων, στο οποίο η Κύπρος έχει επενδύσει πολλά για το οικονομικό της μέλλον, θα αποτελεί διαρκές σημείο τριβής, έντασης και τουρκικών εκβιασμών αλλά και ενδεχόμενα μοχλό άσκησης πιέσεων επί της Λευκωσίας από τρίτους για υποχωρήσεις στο Κυπριακό.

Σε τελική ανάλυση, το δίλημμα με το οποίο βρίσκεται αντιμέτωπη η κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας είναι: Είτε θα συνεχίσει να είναι αμετακίνητη στις θέσεις της, παραμένοντας μακριά από τον διάλογο, διατηρώντας την αξιοπιστία της και αναλαμβάνοντας διεθνή εκστρατεία κατά της Τουρκίας με αμφίβολα αποτελέσματα, ενώ η Άγκυρα θα συνεχίσει να παραβιάζει και να μη σέβεται την κυριαρχία της Κύπρου. Είτε, θα υποχρεωθεί να βάλει αρκετό νερό στο κρασί της, επιστρέφοντας στην τράπεζα των διαπραγματεύσεων και να ανέχεται ή να διαμαρτύρεται για τις τουρκικές προκλήσεις -αρκετές φορές χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα- κάτω από καθεστώς έμμεσου ή άμεσου εκβιασμού. Και οι δύο επιλογές έχουν πολιτικό και διπλωματικό κόστος και απαιτούν αρκετή μαεστρία για να βγει κανείς επιτυχώς από αυτό τον κλοιό. Αυτά ως τροφή για σκέψη, περαιτέρω μελέτη και προγραμματισμό.

* Ο Άριστος Αριστοτέλους είναι τέως βουλευτής.

(Φιλελεύθερος, 12/1/2015)