Λακκοτρύπης: Η Αίγυπτος υπ’ αριθμόν ένα πελάτης του «Αφροδίτη»

Η Αίγυπτος παραμένει ο βασικός δυνητικός αγοραστής του Φ.Α. του κοιτάσματος «Αφροδίτη», υποστηρίζει ο Γιώργος Λακκοτρύπης. Σε συνέντευξή του στην «Καθημερινή» ο υπουργός Ενέργειας, Γ. Λακκοτρύπης, παρουσιάζει τους κυβερνητικούς σχεδιασμούς μετά την ανακάλυψη του μεγάλου κοιτάσματος στην αιγυπτιακή ΑΟΖ.

-Πως διαμορφώνεται το ενεργειακό τοπίο μετά την ανακάλυψη μεγάλου κοιτάσματος εντός της Αιγυπτιακής ΑΟΖ και αν μέχρι σήμερα έχουμε καταφέρει να απορροφήσουμε τους κραδασμούς που δημιουργήθηκαν σε πολιτικό και εμπορικό επίπεδο.

-Πιστεύω ναι σε ότι αφορά το τελευταίο σκέλος της ερώτησης. Κάναμε αρκετές συναντήσεις στην Λευκωσία με τον CEO της ENI και τον πρόεδρο της Delek, στο Χιούστον με την Noble, στο Παρίσι με την Total, στο Λονδίνο με την BG Group, αλλά και την προηγούμενη εβδομάδα στο Κάιρο με τις Αιγυπτιακές αρχές. Πάρα πολλές επαφές τις τελευταίες 30 μέρες οι οποίες ήταν σημαντικές για να μας δώσουν μια ολιστική εικόνα της κατάστασης όπως διαμορφώνεται, ειδικά μετά την ανακάλυψη του Zohr. Πρέπει να πω ότι έχουμε αυτή τη στιγμή μια πολύ καλή εικόνα. Γεωλογικά η ανακάλυψη του αιγυπτιακού κοιτάσματος έχει ανοίξει καινούργιες προοπτικές από τη στιγμή που το κοίτασμα έχει ανακαλυφθεί με μια τελείως διαφορετική γεωλογική μέθοδο από αυτή που είχαμε στο πρόσφατο παρελθόν. Και να υπενθυμίσω ότι οι ανακαλύψεις Ταμάρ, Λεβιάθαν και Αφροδίτη ήταν όλες σε αμμώδες πέτρωμα. Αυτή τη φορά βρέθηκε Φυσικό Αέριο (ΦΑ) σε ανθρακικό πέτρωμα που δεν έχει ξανά γίνει στο παρελθόν στην περιοχή μας. Κάτι που δίνει νέες προοπτικές στη γεωλογία της περιοχής. Από την άλλη, υπάρχει και η διάσταση ότι οι υποδομές του Zohr,  που θα αναπτυχθούν τάχιστα όπως μας έχει ενημερώσει η ΕΝΙ και η αιγυπτιακή κυβέρνηση. θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν, αν τεχνοοικονομικά  είναι εφικτό, και από το «Αφροδίτη» για γρηγορότερη και φθηνότερη παροχή ΦΑ προς την Αίγυπτο. Τέλος, ήταν σημαντικό για μας να διαπιστώσουμε και να μελετήσουμε τις επιπτώσεις που έχει επιφέρει αυτή η ανακάλυψη του Zohr σε ότι αφορά τις αγορές και, πιο συγκεκριμένα, την αγορά της Αιγύπτου.  Μια αγορά που όπως είπαν και οι Αιγύπτιοι έχει τεράστιες ανάγκες τόσο για εσωτερική κατανάλωση όσο και για τις εξαγωγές τους. Αναφέρομαι στα δυο χερσαία τερματικά υγροποίησης τα οποία αυτή τη στιγμή υπολειτουργούν. 

-Άρα το ενδεχόμενο ύπαρξης ενός μεγάλου κοιτάσματος δεν επηρεάζει δυνητικά τις εξαγωγές κυπριακού ΦΑ προς την Αίγυπτο;

-Ξεκαθαρίζει το τοπίο μιας και έχουμε το προφίλ ζήτησης από την Αίγυπτο - ζήτησης η οποία αυξάνεται κατά 7% ετησίως. Τεράστια αύξηση σε ποσοστό αλλά και σε πραγματικούς αριθμούς.

-Το ενδεχόμενο χρησιμοποίησης των υποδομών του κοιτάσματος Zohr και από το Αφροδίτη συμφέρει από πλευράς κόστους παρά την ανάπτυξη αυτόνομων υποδομών μεταφοράς ΦΑ από το Αφροδίτη προς την Αίγυπτο;

-Βεβαίως είναι άλλο να προχωρήσει κάποιος να φτιάξει δυο αγωγούς και άλλο να φτιάξεις έναν αγωγό στον οποίο να βρεις συνέργειες. Είναι κάτι που συζητήσαμε με τον αιγύπτιο ομόλογό μου και που συζητήθηκε και στην Λευκωσία, στην παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας όταν είχε δει τον CEO της ENI. Θα πρέπει να εξεταστεί όμως τεχνικά πλέον. Το ότι οικονομικά θα είναι η πιο συμφέρουσα λύση δεν υπάρχει αμφιβολία. Τεχνικά τώρα υπάρχουν ερωτηματικά, όπως  ποια είναι η σύνθεση του ΦΑ που θα εξάγουμε εμείς. Το ΦΑ το δικό μας θα πηγαίνει επεξεργασμένο. Επίσης, ποια θα είναι η σύνθεση του ΦΑ που θα στέλνουν οι αιγύπτιοι. Αυτά τα ζητήματα έχουμε συμφωνήσει να τεθούν επί τάπητος για να ελεχθεί και αυτή η επιλογή. Η πιο ξεκάθαρη βεβαίως είναι απευθείας αγωγός από το «Αφροδίτη» προς τις ακτές της Αιγύπτου.

-Ο απευθείας αγωγός προς Αίγυπτο είναι η πρώτη μας επιλογή;

-Αυτή ήταν η επιλογή που εξετάζετο μέχρι σήμερα. Από εδώ και πέρα θα δούμε και την επιλογή Β που είναι αυτή του να χρησιμοποιηθεί ο αγωγός του Zohr προς τις αιγυπτιακές ακτές για γρηγορότερη αλλά και πιο συμφέρουσα λύση από πλευράς κόστους.

-Άρα η αιγυπτιακή εσωτερική αγορά παραμένει ανοιχτή αν το κυπριακό ΦΑ είναι ανταγωνιστικό από πλευράς τιμών;

-Πρέπει να βρούμε τις σωστές τιμές για να καταστήσουν το έργο βιώσιμο. Γιατί μιλάμε για μια ανάπτυξη κοιτάσματος αρκετών δισεκατομμυρίων. Άρα θα πρέπει να έχουμε ανταγωνιστικές τιμές και σωστούς όρους. Η πιστοληπτική ικανότητα του αγοραστή είναι επίσης πολύ σημαντική για εμάς, για να μας επιτρέψει να χρηματοδοτήσουμε τις απαραίτητες υποδομές

-Τα δυο τερματικά της Αιγύπτου με τα νέα δεδομένα μπορούν να απορροφήσουν τις ποσότητες ΦΑ από το μεγάλο κοίτασμα αλλά και από το «Αφροδίτη». Έχουν δυνατότητες;

-Βεβαίως. Σήμερα είναι σχεδόν αδρανή και τα δυο – και αυτό που διαχειρίζονται η BG Group και το άλλο στο οποίο έχει συμμετοχή η ENI. Και τα δυο έχουν χωρητικότητα για να επεξεργαστούν το κυπριακό ΦΑ.

-Το επεξεργασμένο ΦΑ προορίζεται  για της Ευρωπαϊκές αγορές;

-Οι κοινοπραξίες αυτές έχουν ήδη συμβόλαια με ευρωπαϊκές αγορές κατά κύριο λόγο. Το τερματικό της ENI κυρίως προς Ισπανία και η BG Group στην υπόλοιπη Ευρώπη. Αλλά υπάρχουν και άλλες δυνητικές αγορές στις οποίες θα μπορούσε να πωληθεί το ΦΑ σε υγροποιημένη μορφή

-Τα χρονοδιαγράμματα που έχουν τεθεί για παραγωγή και εξαγωγή ΦΑ ισχύουν;

-Παραμένουν και μάλιστα εντατικοποιούνται οι συζητήσεις για τις εμπορικές συμφωνίες που είναι το επόμενο ορόσημο που θα πρέπει να επιτύχουμε. Οι εμπορικές συμφωνίες θα κρίνουν όλα τα υπόλοιπα.

-Πότε θα ολοκληρωθεί το πλέγμα των εμπορικών συμφωνιών  για να καταλήξουμε και με το τεχνικό κομμάτι επεξεργασίας του ΦΑ;

-Πρώτα θα πρέπει να κλείσουν οι συζητήσεις για συμφωνίες που είναι σε εξέλιξη εδώ και αρκετούς μήνες. Αλλά μιλάμε για πολύπλοκες συμφωνίες πάρα πολλών δισεκατομμυρίων – τιμές, πιστοληπτική ικανότητα του αγοραστή, χρονοδιαγράμματα, γιατί υπάρχουν και αυστηρές ρήτρες σε αυτού του είδους τα συμβόλαια είτε προς τον πωλητή είτε προς τον αγοραστή. Ταυτόχρονα, συνεχίζονται οι συζητήσεις για το σχέδιο ανάπτυξης που μας έχει κατατεθεί από την κοινοπραξία του 12. Δώσαμε τα σχόλιά μας και άρχισαν οι συζητήσεις  για κάποιες βελτιώσεις που ζήτησε η Δημοκρατία ούτως ώστε να δώσει άδεια πλέον εκμετάλλευσης του Αφροδίτη. Από εκεί και πέρα πρέπει να ακολουθήσει η τελική επενδυτική απόφαση των εταιρειών.

-Σε πολιτικό επίπεδο η Κύπρος διατηρεί το ενεργειακό γεωστρατηγικό της ρόλο στην περιοχή;

-Αυτό το καθορίζει η τόσο η γεωλογία, όσο και η γεωγραφία. Η Κύπρος είναι στο επίκεντρο των δραστηριοτήτων είτε άμεσα είτε έμμεσα. Είναι η χώρα της περιοχής που είναι πλήρες μέλος της ΕΕ, με ξεκάθαρο θεσμικό και νομικό πλαίσιο σε ότι αφορά τους υδρογονάνθρακες. Διατηρεί άριστες σχέσεις με τις γειτονικές χώρες. Οι συμφωνίες που έχουν υπογραφεί, ακριβώς, διευκολύνουν τις εταιρείες να κάνουν τη δουλειά τους. Και το κομμάτι αυτό συζητήθηκε στην πρόσφατη επίσκεψή μου στο Κάιρο, όπως και η ανάγκη για μια διακρατική συμφωνία για το διασυνοριακό αγωγό Κύπρου – Αιγύπτου, είτε αυτός φθάνει έως τις ακτές είτε επεκτείνεται μέχρι το Zohr που είναι ενενήντα χιλιόμετρα απόσταση από το Αφροδίτη

-Στην πλευρά του Ισραήλ υπό το φως της νέας ανακάλυψης βλέπεται οι Ισραηλινοί να φλερτάρουν περισσότερο από πριν με την ιδέα ενός τερματικού επί κυπριακού εδάφους;

-Δεν θα το έλεγα. Έτσι και αλλιώς αυτό είναι σε επίπεδο εταιρειών και η κοινοπραξία που κατέχει τις άδειες στο Αφροδίτη και Λεβιάθαν δεν επιθυμεί, ειδικά με αυτές τις συνθήκες των διεθνών τιμών του πετρελαίου, να προχωρήσει σε τόσο μεγάλη επένδυση. Η δική μας επιθυμία είναι τα δυο κοιτάσματα Αφροδίτη και Λεβιάθαν να αναπτυχθούν ταυτόχρονα γιατί υπάρχουν πάρα πολλές συνέργειες που μπορούμε να επιτύχουμε. Η γεωγραφική απόστασή τους είναι μικρή και ο σχεδιασμός τους φαίνεται πανομοιότυπος. Διαφορετικά μεγέθη, αλλά πανομοιότυπος. Πρέπει όμως να παρθούν αποφάσεις από το κράτος του Ισραήλ και η Κύπρος θα πάρει τις δικές της, ειδικά μετά την ανακάλυψη στο Zohr που ήταν ανατρεπτική.

-Οι απαιτήσεις των ισραηλινών επί του κοιτάσματος Αφροδίτη έτσι όπως παρουσιάζονται στον τύπο του Ισραήλ είναι θεμιτές;

-Είχαν ξεκινήσει συζητήσεις με την κυβέρνηση του Ισραήλ εδώ και τέσσερα χρόνια σε ότι αφορά την συμφωνία συνεκμετάλλευσης. Μια παρόμοια συμφωνία υπογράψαμε με την Αίγυπτο το Δεκέμβριο του 2013. Τον Ιούλιο του 2014 έγινε ανταλλαγή γεωλογικών δεδομένων. Εμείς δώσαμε τα γεωλογικά του Αφροδίτη και το Ισραήλ μας έδωσε τα αντίστοιχα του Ισιάϊ για να διαπιστωθεί εάν το κοίτασμα Αφροδίτη εκτείνεται στο ισραηλινό τεμάχιο. Έχει συμφωνηθεί μια διαδικασία η οποία ακολουθείται. Υπάρχει καλή πρόθεση και από τις δυο πλευρές και υπάρχει και συνάντηση σε τεχνικό επίπεδο που θα πραγματοποιηθεί εντός Νοεμβρίου για να συζητηθεί εάν το κοίτασμα Αφροδίτη εκτείνεται ή όχι. Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι υπάρχει, όπως είπα, καλή πρόθεση ότι η κάθε πλευρά θα σεβαστεί τα δικαιώματα της άλλης πάνω στους φυσικούς της πόρους.

-Στο εμπορικό κομμάτι του ΦΑ ο δυνατός σύμμαχός μας είναι το Ισραήλ;

-Σύμμαχοι της Κύπρου παραμένουν όλες οι χώρες της περιοχή. Η κάθε μία έχει τη δική της σημασία. Και με το Ισραήλ οι σχέσεις είναι άψογες σε όλα τα επίπεδα καιμε την Αίγυπτο. Τα αποτελέσματα της επίσκεψής μου τα θεωρώ εξαιρετικά. Αλλά και με το Λίβανο, παρά τα εσωτερικά θέματα που πρέπει να διαχειριστεί, εντούτοις σε κάποια στιγμή η συνεργασία θα προχωρήσει. Οι σχέσεις επίσης με την Ελλάδα, είναι εκ φύσεως τους εξαίρετες.

-Οι αιγύπτιοι τις σας μετέφεραν κατά την επίσκεψή σας;

-Ότι συνεχίζουμε με το ίδιο σθένος  όπως πριν την ανακάλυψη του Zohr και ότι οι ανάγκες τους είναι μεγάλες σε ΦΑ. Προσβλέπουν σε συνεργασία με την Κύπρο σε πολιτικό και σε τεχνο-εμπορικό επίπεδο. Αυτό που έχουμε πει είναι ότι θα πρέπει να ολοκληρωθούν οι εμπορικές συμφωνίες το συντομότερο δυνατόν.

-Στο κομμάτι των ερευνών εντός της ΑΟΖ παρατηρείται μια νωχελική δραστηριότητα. Οι τελευταίες έρευνες δεν έδωσαν αποτελέσματα. Υπάρχουν προοπτικές;

-Σίγουρα αυτού του είδους οι δραστηριότητες για την Κύπρο είναι ακόμα σε νηπιακό στάδιο. Όπως έχει φανεί ο ερευνητικός τομέας είναι ένας τομέας αβέβαιος, με συνεχείς   ανατροπές. Ανατροπή είχαμε στην επιβεβαιωτική  γεώτρηση του Αφροδίτη. Από 7.5 έως 10 tcf που αναμέναμε μας ήλθε μέσος όρος 4,5 tcf. Ανατροπή είχαμε στο τεμάχιο 9 όπου κάναμε δυο γεωτρήσεις αποτυχημένες, ενώ κατά τον δεύτερο γύρο αδειοδότησης το 9 ήταν το πιο δημοφιλές τεμάχιο. Τονίζω όμως ότι αυτό δεν σημαίνει τίποτε σε ότι αφορά τις ενεργειακές προοπτικές της χώρας μας. Στην πλευρά του Ισραήλ έγιναν 60 γεωτρήσεις, από τις οποίες οι 20 ήταν επιτυχημένες. Άλλη ανατροπή το Zohr, το οποίο σε καινούργια μορφολογία ανοίγει ξανά το χάρτη με τη γεωλογία της περιοχής. Άρα υπάρχουν αρνητικές και θετικές ανατροπές και πρέπει να τις αναμένουμε και να μπορούμε να τις διαχειριστούμε. Πρέπει να υπάρχει ένας πολύπλευρος σχεδιασμός. Είχα συνομιλία με την Total. Η πρόθεσή τους, όπως εκφράσθηκε προφορικά και την αναμένουμε και γραπτώς, θα προχωρήσει σε ανανέωση στο τεμάχιο 11. Λήγει η πρώτη περίοδος της σύμβασής τους το Φεβρουάριο 2016 και έχουν δικαίωμα ανανέωσης για άλλα δυο χρόνια. Στην ανανέωση θα προκύψουν καινούργιες υποχρεώσεις. Σε ότι αφορά την Noble προχωρά η προσπάθεια συμφωνίας στην ανάπτυξη και παραγωγή για να τους δοθεί άδεια εκμετάλλευσης. Σε ότι αφορά την ENI το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε το αίτημα της εταιρείας για να τους δοθεί χρόνος δυο ετών να προχωρήσουν σε επαναξιολόγηση του ενεργειακού δυναμικού  των τεμαχίων 2,3 και 9.