Κερδίζει έδαφος η πρόταση για πρόσκαιρη αναστολή στη χορήγηση όρων σύνδεσης σε καινούριες ΑΠΕ – Ποια «αγκάθια» βλέπουν στελέχη του κλάδου και πώς πρέπει να λυθούν πριν γίνει ξανά restart

Επικίνδυνες αρρυθμίες στον κλάδο των ΑΠΕ, που θα επιδεινωθούν αν δεν υπάρξει δραστική παρέμβαση, φέρνει στην επιφάνεια η «κατάσταση συναγερμού» που επικρατεί τις τελευταίες ημέρες, αναφορικά με τη διασφάλιση της ευστάθειας του ηλεκτρικού συστήματος τη φετινή πασχαλινή περίοδο. Αυτό επισημαίνουν παράγοντες της αγοράς, προσθέτοντας ότι οι ξεκάθαρες ανισορροπίες που υπάρχουν στο εγχώριο μίγμα -και οι οποίες επί της ουσίας ευθύνονται για την απειλή μπλακάουτ- καθιστούν αναγκαία την απόφαση της πολιτείας για προσωρινή αναστολή στη χορήγηση ΟΠΣ σε νέα έργα, μέχρι αυτές να αντιμετωπιστούν. 

Όπως τονίζουν χαρακτηριστικά τα ίδια στελέχη, το «γκάζι» των τελευταίων ετών στην εγκατάσταση νέων σταθμών έχει θέσει ήδη το εγχώριο σύστημα σε τροχιά υπέρβασης των στόχων του ΕΣΕΚ, με ό,τι παρενέργειες αυτό σημαίνει. Είναι ενδεικτικό ότι το 2024 έκλεισε με εν λειτουργία έργα συνολικής εγκατεστημένης ισχύος 15,2 Γιγαβάτ, ενώ όπως έχει γράψει το energypress, με δήλωση ετοιμότητας βρίσκεται ένα portfolio περί τα 2,5 Γιγαβάτ μονάδων. Επομένως, είναι ήδη προεξοφλημένη η αύξηση της εγκατεστημένης ισχύος στα 17,9 Γιγαβάτ, όταν το Εθνικό Σχέδιο προέβλεπε 15,5 Γιγαβάτ στο μέσο της 10ετίας. 

Ωστόσο, το επενδυτικό momentum δεν συμβαδίζει με μία ανάλογη αύξηση της ζήτησης για ηλεκτρική ενέργεια, ούτε και με την «εμφάνιση» των πρώτων μπαταριών στο ΕΣΜΗΕ και το ΕΔΔΗΕ. Σύμφωνα με τους εκπροσώπους του κλάδου, αυτό εξηγεί γιατί η ανάγκη για ενισχυμένες περικοπές ΑΠΕ εμφανίστηκε πριν από τις αργίες του Πάσχα και, με βάση όλες τις ενδείξεις, αναμένεται να χρειαστεί ξανά και μετά την πασχαλινή περίοδο. 

«Πλήγμα» στα έσοδα από την αύξηση των μηδενικών – αρνητικών τιμών 

Την ίδια στιγμή, η εμβαλωματική λύση για τα «μικρά» έργα ΑΠΕ της Ομάδας Β, τα οποία υποχρεώνονται να απενεργοποιούν οι ίδιοι οι παραγωγοί, καταδεικνύει ότι πολιτεία και φορείς πιάστηκαν απροετοίμαστοι στον ρυθμό «τσουνάμι» με τον οποίο προστίθενται καινούρια έργα. Ακόμη όμως κι αν όλες οι μονάδες ΑΠΕ άνω των 400 κιλοβάτ διέθεταν εξοπλισμό «set-point», δεν θα είχε αποφευχθεί η επίπτωση στα έσοδα των έργων ΑΠΕ με ΣΕΔΠ, που θα είχε αυτό το «τσουνάμι». 

Είναι ενδεικτικό, εξάλλου, ότι η πρεμιέρα των μέτρων της Μεθοδολογίας του ΔΕΔΔΗΕ συνοδεύτηκε και με 6 ώρες μηδενικών τιμών στην DAM. Κάτι που σημαίνει πως, εκείνες τις ώρες, τα έργα με συμβάσεις ΣΕΔΠ δεν θα εισέπρατταν την ταρίφα τους, ακόμη κι αν «περνούσαν» την παραγωγή τους στο σύστημα. 

Μάλιστα, οι ώρες με μηδενικές και αρνητικές τιμές πρόκειται να «πυκνώσουν» και στην εγχώρια DAM ήδη από το επόμενο διάστημα. Κι αυτό γιατί βρίσκεται προ των πυλών η επαναφορά των αρνητικών προσφορών στην αγορά Εξισορρόπησης (αρχικά με κατώφλι τα -50 ευρώ ανά Μεγαβατώρα). 

Στοχευμένες αλλαγές στο αδειοδοτικό πλαίσιο 

Υπενθυμίζεται ότι ο ΣΠΕΦ ήταν ο πρώτος Σύνδεσμος Παραγωγών που είχε υποστηρίξει πως το ιδανικό σενάριο θα ήταν να επιβληθεί ένα καθολικό «στοπ» για νέα έργα ΑΠΕ. Σε διαφορετική περίπτωση, με βάση μελέτη του προέδρου του ΣΠΕΦ, Στέλιου Λουμάκη, που παρουσιάστηκε στη ΔΕΘ το 2024, στα έργα που δεν έχουν προτεραιότητα κατανομής αναμένονται περικοπές ενέργειας σε ετήσια βάση της τάξης του 30% το 2030. 

Την άμεση αναστολή χορήγησης νέων όρων σύνδεσης, μέχρις ότου ισορροπήσει ο κλάδος, ζητά και η ΠΟΣΠΗΕΦ. Σε πρόσφατη συνάντηση με τον αντιπρόεδρο της ΡΑΑΕΥ, Δημήτρη Φούρλαρη, το ΔΣ της Ομοσπονδίας ζήτησε προς αυτή την κατεύθυνση να παρέμβει η Ρυθμιστική Αρχή προς το ΥΠΕΝ. 

Άλλα στελέχη του κλάδου επισημαίνουν ότι χρειάζεται ευρύτερη αναδιάρθρωση του πλαισίου αδειοδότησης, καθώς αυτό απηχεί πλέον ξεπερασμένα δεδομένα, όταν ζητούμενο ήταν η επιτάχυνση του κλάδου. Μάλιστα οι υψηλές εγγυητικές, που θεσπίστηκαν στην πορεία, έχει αποδειχθεί στην πράξη πως δεν έφεραν εξορθολογισμό των αιτήσεων. Θα πρέπει για παράδειγμα να γίνει παρέμβαση και στις αιτήσεις για Βεβαίωση Παραγωγού, ώστε αυτές να συνοδεύονται με κάποιου είδους εχέγγυα ότι ο φορέας της υποψήφιας επένδυσης μπορεί όντως να την υλοποιήσει.  

«Βάρος» στις μπαταρίες 

Σε αυτό το πλαίσιο, μία αναστολή στη χορήγηση όρων σύνδεσης σε νέα έργα θα λειτουργούσε επίσης ως «σήμα» στην αγορά, η οποία δεν δείχνει σημάδια αυτορρύθμισης. Παράλληλα, άλλοι εκπρόσωποι της αγοράς επισημαίνουν ότι ένα επίσης αυτονόητο έναυσμα για «πάγωμα» των όρων σύνδεσης αποτελεί το γεγονός ότι αυτή τη στιγμή υπάρχουν έργα υπόχρεα περικοπών που δεν διαθέτουν εξοπλισμό «set-point». 

Την ίδια στιγμή, η προσφορά όρων σύνδεσης «μεταφράζεται» σε πολύτιμες εργατοώρες για τους Διαχειριστές, οι οποίες μάλιστα γίνονται ολοένα και περισσότερες, καθώς είναι όλο και πιο δύσκολο να βρεθεί μία εύλογη τεχνική «φόρμουλα» για τη σύνδεση νέων έργων. Στη δεδομένη όμως συγκυρία, οι εργατοώρες αυτές θα είναι πολύ πιο χρήσιμες για το σύστημα και τον κλάδο, αν αξιοποιηθούν για τη χορήγηση όρων σύνδεσης σε μπαταρίες – που αποτελούν το πρώτο επικείμενο «αντίδοτο» στην υψηλή διείσδυση των ΑΠΕ. 

Υπενθυμίζεται ότι μόλις έληξε ο τρίτος διαγωνισμός στο πλαίσιο του σχήματος στήριξης, για αυτόνομες μπαταρίες διάρκειας 4 ωρών και συνολικής ισχύος περί τα 200 Γιγαβάτ. Οι μονάδες αυτές, όπως και οι σταθμοί αποθήκευσης των δύο πρώτων διαγωνισμών, θα πρέπει να είναι έτοιμες για λειτουργία μέχρι τον Ιούνιο του 2026. Παράλληλα, όπως έχει γράψει το energypress, έχουν υποβληθεί αιτήσεις για την προσθήκη μπαταριών σε cluster φωτοβολταϊκών συνολικής ισχύος 1.400 Μεγαβάτ. 

Διαχείριση overbooking

Αν και η απουσία ενός σημαντικού χαρτοφυλακίου μπαταριών είναι επίσης αιτία για να «παγώσει» η χορήγηση νέων όρων σύνδεση, η εγκατάσταση μίας «κρίσιμης μάζας» μπαταριών δεν αποτελεί αποκλειστική προϋπόθεση, ώστε να επανεκκινήσουν οι χορηγήσεις. Σημαντικό είναι επίσης στην πορεία να διευθετηθούν μία σειρά από ζητήματα που αφορούν την επενδυτική «ορατότητα» των νέων έργων – και έχουν να κάνουν κυρίως με το γεγονός ότι αυτά θα υλοποιηθούν σε καθεστώς υπερδέσμευσης δυναμικότητας (overbooking). 

Υπενθυμίζεται ότι, συνδυάζοντας τα εν λειτουργία έργα με όσα έχουν λάβει όρους σύνδεσης από ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ, αθροίζεται ήδη ένα χαρτοφυλάκιο 31 Γιγαβάτ. Επομένως, ήδη όσα καινούρια έργα λαμβάνουν όρους σύνδεσης κατοχυρώνουν «χώρο» σε καθεστώς overbooking. 

Επομένως, ένας αδειοδοτικός «πάγος» θα επέτρεπε στην πολιτεία να διαμορφώσει ευρεία συναίνεση στο νέο πλαίσιο των ευέλικτων όρων σύνδεσης, η οριστικοποίηση του οποίου θα έπρεπε να αποτελεί μία ακόμη προϋπόθεση για το restart του κλάδου. Επίσης, με δεδομένο ότι οι περικοπές λόγω τοπικής συμφόρησης επιδέχονται αποζημίωσης, είναι επίσης απαραίτητο να διαμορφωθεί ένα πλαίσιο διαχείρισης του κορεσμού, πριν προχωρήσει ακόμη περισσότερο η υπερδέσμευση ηλεκτρικού «χώρου». 

Υπενθυμίζεται ότι η πρόσφατη εισήγηση της Ομάδας Διοίκησης Έργου, για το πλαίσιο των περικοπών, δεν καταπιάνεται με τις αρχές ανακατανομής για τη διαχείριση της τοπικής συμφόρησης των δικτύων, επισημαίνοντας ότι αυτές θα αποτελέσουν αντικείμενο των εργασιών της Ομάδας εντός του 2025. «Ως εκ τούτου, οι προτάσεις για ενδεχόμενη αποζημίωση των περικοπών που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο ανακατανομής που δεν βασίζεται στις αγορές είναι ακόμη υπό διαμόρφωση, καθώς συναρτώνται άμεσα με το πλαίσιο διαχείρισης του κορεσμού των δικτύων, που ενδέχεται στο μέλλον να συνιστά σημαντική αιτία ανακατανομής και συνακόλουθων περικοπών», επισημαίνεται στην εισήγηση.