Κάπρος: Εφικτή η απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο σε μεγάλο βαθμό ήδη από το 2025 - Στα διμερή συμβόλαια η λύση για πιο ορθολογικές τιμές ρεύματος

Στα διδάγματα από την ενεργειακή κρίση μέχρι σήμερα εστίασε ο καθηγητής ΕΜΠ, Παντελής Κάπρος, στη σημερινή του παρουσίαση στο Power & Gas Forum.

Ο ίδιος τόνισε ότι δεν υπάρχει λόγος να κατηγορούμε την ενεργειακή μετάβαση για τις υψηλές τιμές, ενώ θα πρέπει να αποφύγουμε την υπερ-εξάρτηση από το φυσικό αέριο τη στιγμή που τα προηγούμενα χρόνια αγνοήθηκε η αποθήκευση, έλλειψαν τα εργαλεία αντασφάλισης κινδύνου και η δομή αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών-μελών υπήρξε ατελής.

Για την επιτάχυνση των ΑΠΕ που αποτελούν και την οικονομικότερη πηγή ενέργειας, εκτιμά ότι θα χρειαστούν περισσότερα διμερή συμβόλαια και αποθήκευση, όπως και επέκταση της ευελιξίας με βάση πηγές πλην του αερίου.

Ακόμη μεγαλύτερη σημασία έχει η επανασύσταση της βάσης υπολογισμού του κόστους παραγωγής ηλεκτρισμού για να επανισορροπήσουν τα τιμολόγια των καταναλωτών. Ο κ. Κάπρος είναι υπέρ της χρήσης του μέσου κόστους συν ένα μικρό ποσοστό που αντανακλά την ενέργεια που αγοράζεται από τρίτα μέρη, όπως το χρηματιστήριο ενέργειας.

"Δεν ήταν υποχρεωτική η ύπαρξη της προοημερήσιας αγοράς. Δεν είναι υποχρεωτικό να περνάει το ρεύμα από αυτή. Όλα αυτά είναι απολύτως ξεπερασμένα και χρειάζονται οπωσδήποτε διμερή συμβόλαια", τόνισε σχετικά με τα παραπάνω.

Με αφορμή τους νέους στόχους που έθεσε αρχικά το Fit for 55 και πλέον αναθεωρεί το Repower EU, προβλέπεται αύξηση των ΑΠΕ σε όλους τους τομείς, ενίσχυση της ενεργειακής αποδοτικότητας και του εξηλεκτρισμού, χρήση βιομεθανίου, πράσινου υδρογόνου και αποθήκευσης, καθώς και αντικατάσταση του ρωσικού αερίου μέσω του LNG, επέκτασης του ευρωπαϊκού δικτύου αερίου για μεγαλύτερη διασυνδεσιμότητα, καθώς και αποθήκευση αερίου για λόγους ασφαλείας.

Απαντώντας στο ερώτημα αν είναι εφικτή η μείωση της εξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο, ο κ. Κάπρος σημειώνει ότι η ζήτηση το 2025 αναμένεται να είναι 30% χαμηλότερη από το 2020 στην Ε.Ε. και ως το 2030 50% χαμηλότερη. Σε σύγκριση με το πακέτο Fit for 55 είναι εφικτή η εξοικονόμηση 100 δις. κ.μ. ετήσιας κατανάλωσης ως το 2030 μέσω μειώσεων στον τομέα της ηλεκτροπαραγωγής πρωτίστως.

Κατά τον ίδιο, συντηρητικές εκτιμήσεις δείχνουν ότι οι ρωσικές εισαγωγές μπορούν να μειωθούν κατά 55% ως το 2025 και κατά 80% ως το 2030.

Στο σενάριο αυτό, το 2030 η ηλεκτροπαραγωγή με αέριο μειώνεται στο 6% από 11% στο προηγούμενο σενάριο. Το μερίδιο του αερίου στο πρωτογενές μείγμα μειώνεται στο 12% και αντικαθίσταται από ΑΠΕ, όπως βιομεθάνιο και πράσινο υδρογόνο. Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται ο στόχος μείωσης των ρύπων για το 2030 με παράλληλη αύξηση του μεριδίου των ΑΠΕ και της ενεργειακής απόδοσης.

Καταλήγοντας, ο κ. Κάπρος επισήμανε ότι οι ΑΠΕ είναι πλέον μακράν η φθηνότερη πηγή ενέργειας, ενώ η μεταβλητότητα που παρατηρείται στις φυσικές αγορές σήμερα προκαλεί αβεβαιότητα σε προμηθευτές και καταναλωτές. Η προτεραιοποίηση της παραγωγής με βάση το οριακό κόστος εξαφανίζεται και τα ενδο-οριακά κέρδη που χρησιμοποιούνται για τη στήριξη επενδύσεων επίσης εξαφανίζονται. Ταυτόχρονα, η στοχαστική αξιοπιστία απαιτεί υψηλότερα αποθέματα και το οριακό κόστος των χρηματιστηρίων ενέργειας ή το οριακό κόστος της εξισορρόπησης θα είναι συστηματικά υψηλότερο από το συνολικό μέσο κόστος του συστήματος.

Προκειμένου να διορθωθεί η κατάσταση, μπορούν να εφαρμοστούν δύο διαφορετικές στρατηγικές. Η μια είναι με έντονη συμμετοχή του κράτους, όπου θα υπάρχει ανταγωνισμός για εξασφάλιση κρατικών εγγυήσεων και αποκλειστικών δικαιωμάτων, τα οποία μετά θα αποτελούν ανταγωνισμό μεταξύ των παικτών στη λιανική. Η δεύτερη είναι μια ελεύθερη αγορά για συμβόλαια χαρτοφυλακίου, που προβλέπει ανταγωνισμό μεταξύ των οντοτήτων που προσφέρουν χαρτοφυλάκια για τη στήριξη σταθερής τιμολογιακά προμήθειας.