Ίσως η Ευρώπη πρέπει να ξανασκεφτεί το φόρο καυσίμων υπέρ των προσφύγων

Την προηγούμενη εβδομάδα ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας αναθεώρησε προς τα πάνω τις φετινές προβλέψεις του για τη ζήτηση αργού πετρελαίου και σημείωσε ότι τα αποθέματα δεν συσσωρεύονται πλέον τόσο γρήγορα στον ανεπτυγμένο κόσμο. Η υπερπροσφορά πετρελαίου αρχίζει να υποχωρεί και οι τιμές ανεβαίνουν. Εάν η τάση διατηρηθεί, η Ευρώπη μπορεί να χάσει μία μεγάλη ευκαιρία να αντιμετωπίσει δύο πιεστικά ζητήματα: τη χρηματοδότηση μίας έξυπνης λύσης για την προσφυγική κρίση και τη μείωση της κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων.

Τον Ιανουάριο, ο υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας Wolfgang Schaeuble, πρότεινε τη συντονισμένη επιβολή ενός πανευρωπαϊκού φόρου καυσίμων για τη χρηματοδότηση της προσπάθειας παροχής βοήθειας στους πρόσφυγες και ταυτόχρονα για την ασφάλεια των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δεν διευκρίνισε πόσο υψηλός θα είναι ο φόρος, ενδεχομένως επειδή δεν ήταν ξεκάθαρο πόσα χρήματα χρειάζονται. Ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Valdis Dombrovskis, στήριξε την πρόταση, η οποία όμως δεν προσέλκυσε άλλους υποστηρικτές. Ο πρωθυπουργός της Ιταλίας  Matteo Renzi , για παράδειγμα, δήλωσε ότι η χρηματοδότηση χρέους θα ήταν καλύτερη λύση. Ακόμη και μέσα στο ίδιο το κόμμα του Schaeuble, το CDU, υπήρξε ηχηρή αντίδραση. Η αντιπρόεδρος του κόμματος Julia Kloeckner επέκρινε το σχέδιο ως πολιτικά ανάλγητο λέγοντας ότι στέλνει το  μήνυμα στους φορολογούμενους ότι οι πρόσφυγες είναι ένα επιπλέον πρόβλημα που πρέπει να φροντίσουν.

Είναι κρίμα που η ιδέα δεν προχώρησε. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις πρέπει να το ξανασυζητήσουν όσο ακόμη προλαβαίνουν.

Ένας λόγος είναι ότι το κόστος για την επίλυση της κρίσης δεν απαιτεί έναν υπερβολικά υψηλό φόρο. Υπάρχουν τα 3 δισ. ευρώ που απαιτεί η Τουρκία για να τηρήσει τις υποχρεώσεις της στο πλαίσιο της συμφωνίας που επετεύχθη τον Μάρτιο και έχει σχεδόν ανακόψει τη ροή προσφύγων μέσω της Βαλκανικής οδού που ακολουθούσαν πέρυσι οι περισσότεροι πρόσφυγες. Υπάρχουν οι δαπάνες που σχετίζονται με την ενίσχυση της ευρωπαϊκής υπηρεσίας συνοριακής φύλαξης Frontex, ο προϋπολογισμός της οποίας έχει ανέλθει στα 238 εκατ. ευρώ από τα 143 εκατ. ευρώ το 2015. Επίσης υπάρχουν οι δαπάνες για την υποδοχή και την φιλοξενία των προσφύγων που καταφέρνουν να φτάσουν στην Ευρώπη, περίπου 10.000 ευρώ ανά άτομο ετησίως.

Συνολικά, με βάση τον αριθμό του 1 εκατομμυρίου προσφύγων πέρυσι, το κόστος θα είναι περίπου 14 δισ. ευρώ, πανευρωπαϊκά, συμπεριλαμβανομένης της εφάπαξ πληρωμής στην Τουρκία, η οποία κατά πάσα πιθανότητα δεν θα είναι η τελευταία. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εκτίμησε τον Ιανουάριο ότι το άμεσο δημοσιονομικό κόστος της υποδοχής των προσφύγων θα διαμορφωνόταν στο 0,1% του ΑΕΠ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δηλαδή περίπου 19 δισ. ευρώ.

Η Ευρώπη καταναλώνει 1,5 εκατ. τόνους αργού την ημέρα, που ισοδυναμεί περίπου με 470,8 δισ. λίτρα βενζίνης. Ένας φόρος θα χρειαζόταν απλά να προσθέσει 3 ή 4 σεντς του ευρώ ανά λίτρο στην τιμή της βενζίνης. Αυτό φυσικά, είναι ένα νούμερο κατά προσέγγιση διότι το πετρέλαιο δεν καταναλώνεται μόνο ως βενζίνη, αλλά ακόμη κι αν φορολογούνταν μόνο τα καύσιμα αυτοκινήτων, η εισφορά θα ήταν και πάλι αρκετά μικρή.
 
Ο άλλος λόγος είναι ότι η κατανάλωση ορυκτών καυσίμων στην Ευρώπη παραμένει ακόμη σε πολύ υψηλό επίπεδο (αυξήθηκε φέτος λόγω των χαμηλότερων τιμών). Η φορολόγηση της κατανάλωσης καυσίμων θα βοηθήσει την Ευρώπη να τηρήσει τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τους περιβαλλοντικούς στόχους που συμφωνήθηκαν στη σύνοδο του Παρισιού πέρυσι. "Παρά το γεγονός ότι το κόστος θα πρέπει να καταβληθεί από τον καταναλωτή, μακροπρόθεσμα μία εύρυθμη προσέγγιση σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα εξοικονομήσει χρήματα" έγραψε σε πρόσφατο άρθρο του ο Guntram Wolff του βελγικού think tank Bruegel.

Η Γερμανία ήδη έχει ορισμένα εντυπωσιακά επιτεύγματα στο πεδίο της καθαρής ενέργειας -την προηγούμενη Κυριακή, παρήχθη τόση πολύ αιολική και ηλιακή ενέργεια στη χώρα που οι καταναλωτές στην πραγματικότητα πληρώθηκαν για να την χρησιμοποιήσουν. Άλλα ευρωπαϊκά κράτη ωστόσο, με εξαίρεση τα σκανδιναβικά, δεν μπορούν να καυχηθούν για κάτι παρόμοιο και η επιπλέον πειθαρχία του αυξημένου φόρου καυσίμων θα τις ωθήσει να "νοικοκυρευτούν".

Ωστόσο, είναι πολιτικά δύσκολη η επιβολή ακόμη κι ενός μικρού φόρου καυσίμων όταν οι τιμές του πετρελαίου αυξάνονται και η τιμή του brent έχει ήδη ενισχυθεί κατά 68% από το χαμηλότερο σημείο της τον Ιανουάριο. Σε πλήρη ευθυγράμμιση με το σχέδιο της Σαουδικής Αραβίας η παραγωγή πετρελαίου των ΗΠΑ συρρικνώνεται: υποχώρησε σε επίπεδα Σεπτεμβρίου 2014 την πρώτη εβδομάδα του Μαΐου. Η έλλειψη επενδύσεων στον πετρελαϊκό κλάδο οδηγεί στη συρρίκνωση της προσφοράς, ενώ η ζήτηση αυξάνεται ταχύτερα από το αναμενόμενο στην Ασία, ιδίως στην Ινδία. Οι τιμές είναι πιθανό να αυξηθούν λίγο ακόμη παρά το γεγονός ότι η Σαουδική Αραβία, η Ρωσία και το Ιράν παράγουν όσο μπορούν.  

Ωστόσο τώρα, οι τιμές του πετρελαίου παραμένουν κάτω από τα 50 δολ. το βαρέλι και οι καταναλωτές μπορεί να μην δυσαρεστηθούν τόσο με ορισμένα παραπάνω σεντς στο κόστος της βενζίνης. Η ευκαιρία για τους Ευρωπαίους πολιτικούς να εξετάσουν τη λογική πρόταση του Schaeuble υπάρχει ακόμη. 

(του Leonid Bershidsky, capital.gr, Bloomberg)