Η σύζευξη με την Ευρώπη και τα επόμενα βήματα για το ΕnExGroup

Το 2020 αποτέλεσε έτος ορόσημο για το ΕΧΕ, κατά το οποίο ολοκληρώθηκαν μια πληθώρα από αλλαγές στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας οι οποίες αποτέλεσαν ουσιώδη παρέμβαση στην καθημερινότητα όλων των Συμμετεχόντων.

Κατά πρώτο λόγο, το ΕΧΕ προχώρησε στην ανάπτυξη και διαχείριση αγοράς παραγώγων ενέργειας, για πρώτη φορά στην Ελλάδα, τοποθετώντας στην ίδια πλατφόρμα διαπραγμάτευσης ένα μεγάλο εύρος συμμετεχόντων: συμβατικών παραγωγών, παραγωγών ΑΠΕ, ΦοΣΕ, προμηθευτών, εμπόρων αλλά και χρηματιστηριακών εταιρειών και τραπεζών. Δεύτερον, έγινε πρόσφατα πραγματικότητα, η επιτυχής προσαρμογή της ελληνικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας στο ευρωπαϊκό μοντέλο-στόχο (Target Model). Η 1η Νοεμβρίου 2020 ήταν η 1η μέρα Φυσικής Παράδοσης για την οποία η Αγορά Επόμενης Ημέρας επιλύθηκε με το νέο σχεδιασμό του target model. Τόσο οι ρυθμιστικές αλλαγές (κανόνες συναλλαγών & εκκαθάρισης, νέα προϊόντα, αλλαγές διαδικασιών/χρονισμών) όσο και οι συστημικές αλλαγές (χρήση Συστήματος του PCR & Αλγόριθμος επίλυσης EUPHEMIA) καθιστούν την Ελληνική Αγορά συμβατή με την επερχόμενη σύζευξη τιμών με ζώνες τιμών της Ενιαίας Ευρωπαϊκής αγοράς. Το διάστημα 1 Νοεμβρίου με 15 Δεκεμβρίου 2020 η Αγορά Επόμενης Ημέρας λειτούργησε αποζευγμένη (de-coupled operation). Στη λειτουργία αυτή, η μεταφορική δυναμικότητα των διασυνδέσεων πραγματοποιούνταν μέσω ξεχωριστών δημοπρασιών (explicit allocation).

Σύζευξη τιμών Αγοράς Επόμενης Ημέρας

Η σύζευξη τιμών της Αγοράς Επόμενης Ημέρας ήταν ένα απαιτητικό εγχείρημα που προϋπέθετε την ανάπτυξη και πιστοποίηση των τοπικών Συστημάτων, την αυστηρή συμμόρφωση με τους χρονισμούς και διαδικασίες του PCR, μια πολύμηνη διαδικασία δοκιμών με τα Χρηματιστήρια Ενέργειας και τους Διαχειριστές των Ευρωπαϊκών Χωρών για τα Συστήματα, τον Αλγόριθμο και τις κοινές διαδικασίες, τόσο σε περιφερειακό όσο και σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς και την εκπαίδευση και πιστοποίηση των Market Operators του ΕΧΕ. Το ΕΧΕ ολοκλήρωσε όλα τα παραπάνω και έλαβε τις απαραίτητες ρυθμιστικές εγκρίσεις, με αποτέλεσμα από τις 16 Δεκεμβρίου η Αγορά Επόμενης Ημέρας να λειτουργεί συζευγμένη με τις υπόλοιπες Ευρωπαϊκές Αγορές μέσω της διασύνδεσης Ελλάδας-Ιταλίας.

Η σύζευξη τιμών αφορά στην ουσιαστική διαμόρφωση της ενιαίας ευρωπαϊκής ενεργειακής αγοράς, μέσω της βέλτιστης κατανομής της διασυνοριακής δυναμικότητας. Η κατανομή της διασυνοριακής δυναμικότητας γίνεται ενδογενώς από τον Αλγόριθμο EUPHEMIA (implicit allocation), και όχι μέσω ξεχωριστών δημοπρασιών (explicit allocation). Η ενδογενής κατανομή της δυναμικότητας είναι βέλτιστη υπό την έννοια ότι ο Αλγόριθμος μεγιστοποιεί την κοινωνική ευημερία λαμβάνοντας υπόψη τις εντολές των Συμμετεχόντων που έχουν υποβληθεί σε πανευρωπαϊκό επίπεδο καθώς και τη δυναμικότητα μεταξύ των ζωνών που συμμετέχουν στη σύζευξη.

Τι να περιμένουμε την επόμενη χρονιά

Ένα Χρηματιστήριο Ενέργειας είναι απαραίτητο να αποτελεί, στον πυρήνα του, εγγυητή των μηχανισμών της αγοράς. Οι αλλαγές που ολοκληρώθηκαν το έτος που κλείνει, δεν είναι στατικές. Έχουν μια δυναμική, η οποία θα ξεδιπλώνεται σταδιακά, περνώντας μέσα από φάσεις, καθώς η αγορά ωριμάζει και είναι έτοιμη να μεταβεί στο επόμενο επίπεδο. Προς αυτή την κατεύθυνση, το ΕΧΕ θα συνεχίζει να εργάζεται προκειμένου να παρέχει τεχνολογίες αιχμής και υπηρεσίες υψηλής ποιότητας σε όλους τους Συμμετέχοντες. Η φιλοσοφία μας βασίζεται στη διευκόλυνση των συναλλαγών των Συμμετεχόντων, στην αποδοτική λειτουργία των αγορών και στην εξασφάλιση ισότιμης πρόσβασης σε ευέλικτους και οικονομικά αποδοτικούς πόρους, παρέχοντας τα απαραίτητα εφόδια για τη στροφή σε μία πραγματικά περιβαλλοντικά φιλική ενεργειακά εποχή. Παράλληλα, το ΕΧΕ μεριμνά για την εξασφάλιση κατάλληλων μηχανισμών λειτουργίας και εποπτείας, οι οποίοι δημιουργούν κλίμα εμπιστοσύνης σε όλη την αγορά.

Πέρα από τη σύζευξη της ελληνικής με την ιταλική Ζώνη Προσφορών, ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη οι διαδικασίες για τη σύζευξη και με τη βουλγαρική αγορά στις αρχές του 2021. Μέσα στο 2021, αναμένουμε να επεκταθεί η σύζευξη και σε ενδο-ημερήσιο επίπεδο, συμπληρώνοντας έτσι τη σύζευξη που θα έχει ήδη πραγματοποιηθεί με τις δύο γειτονικές περιοχές σε επίπεδο Αγοράς Επόμενης Ημέρας. Ξεκινώντας από τις Τοπικές Ενδο-ημερήσιες Δημοπρασίες (LIDAs), θα μεταβούμε στις Συμπληρωματικές Περιφερειακές (CRIDAs) και στη Συνεχή Διαπραγμάτευση (XBID). Η αποδοτικότερη αξιοποίηση των διασυνδέσεων που είναι δυνατή μέσω της σύζευξης των νέων χρηματιστηριακών αγορών, αποτελεί, εν δυνάμει, μοχλό ευθυγράμμισης των εγχώριων τιμών ηλεκτρισμού με την υπόλοιπη συζευγμένη Ευρώπη. Παράλληλα, η εφαρμογή του Μοντέλου Στόχου θα διευκολύνει και άλλες σημαντικές στρατηγικές επιλογές για την ελληνική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας όπως η ηλεκτρική διασύνδεση της Κρήτης.

Στην αγορά παραγώγων, τα μέλη σύντομα θα έχουν τη δυνατότητα να πραγματοποιούν προ-συμφωνημένες συναλλαγές (trade registration), οι οποίες θα εκκαθαρίζονται από τον Φορέα Εκκαθάρισης (ATHEX Clear). Σε εξέλιξη βρίσκονται και οι διαδικασίες για την έναρξη της νέας ενεργειακής αγοράς του φυσικού αερίου που τοποθετείται μέσα στο 2021. Μέχρι σήμερα απουσιάζει ένα βάθρο εμπορίας οργανωμένης χονδρεμπορικής αγοράς για το φυσικό αέριο ενώ οι εμπορικές συναλλαγές βασίζονται κυρίως σε διμερή συμβόλαια με φυσική παράδοση μεταξύ παραγωγών και προμηθευτών. Η στρατηγική γεωγραφική-γεωπολιτική θέση της Ελλάδας μπορεί να την καταστήσει κεντρικό άξονα ροής φυσικού αερίου για την εξυπηρέτηση των αγορών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Προς την κατεύθυνση αυτή, το ΕΧΕ εργάζεται, σε συνεργασία με το Διαχειριστή του Εθνικού Συστήματος Φυσικού Αερίου (ΔΕΣΦΑ), ώστε μέσα στο 2021 να εκκινήσει τη λειτουργία μιας σύγχρονης πλατφόρμας συναλλαγών για να δημιουργηθεί μια εύρωστη αγορά, στην οποία η τιμή του φυσικού αερίου θα καθορίζεται από την προσφορά και τη ζήτηση σε ένα διαφανές περιβάλλον που θα εμπνέει εμπιστοσύνη σε όλους. Προϊόντα Φυσικού Αερίου θα είναι διαθέσιμα αρχικά στη Spot αγορά ενώ στη συνέχεια θα εισαχθούν και στην αγορά παραγώγων. Τέλος, όλες οι συναλλαγές θα πλαισιώνονται από Φορείς Εκκαθάρισης, δημιουργώντας κλίμα εμπιστοσύνης και ασφάλειας στην αγορά.

------------------------------------

Ο κ. Γιώργος Ιωάννου είναι Διευθύνων Σύμβουλος της Εταιρείας Χρηματιστηρίου Ενέργειας Α.Ε.

(To άρθρο περιλαμβάνεται στο αφιέρωμα του energypress για τις προοπτικές του 2021)