Η σπανιότητα ισχύος στις αγορές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης ο βασικός λόγος για την «μίνι» κρίση του καλοκαιριού – Αναλυτικά η εκτίμηση της ΡΑΑΕΥ

Στην σπανιότητα ισχύος αναγνωρίζει τον βασικό λόγο για την πρόσφατη εκτόξευση των τιμών στην Αγορά Επόμενης Ημέρας η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων όπως αποτυπώνεται σε απάντηση που μεταβίβασε στη Βουλή στα πλαίσια σχετικής ερώτησης που υπέβαλαν βουλευτές της Νέας Αριστεράς.

Ειδικότερα, η ερώτηση των βουλευτών αφορά το διάστημα 10-17 Ιουλίου και 26 Αυγούστου έως 6 Σεπτεμβρίου, επικεντρώνοντας στο διάστημα μία ώρα πριν και μία ώρα μετά τις 20:00, όπου και καταγράφηκε ιστορικό υψηλό στις μέγιστες τιμές ημέρας στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρισμού.

Σταχυολογώντας τις αιτίες που οδήγησαν στην απογείωση των τιμών τις προαναφερόμενες ώρες, η Αρχή ξεχωρίζει ως κύριο λόγο την σπανιότητα ισχύος και ακολούθως την υψηλή ζήτηση σε συνδυασμό με περιορισμένη διαθεσιμότητα στη παραγωγή (κυρίως υδροηλεκτρικά), με την εικόνα να συμπληρώνουν ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι εξαγωγές του ελληνικού συστήματος προς το Βορρά στη λογική από την φθηνότερη προς την ακριβότερη αγορά, συμπαρασύροντας έτσι προς τα πάνω τα «νούμερα» στο ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας.

Αναλυτικά, η ΡΑΑΕΥ τονίζει στην επιστολή της ότι «ο βασικός λόγος που παρουσιάστηκαν υψηλές τιμές στην Αγορά Επόμενης Ημέρας κατά τα χρονικά διαστήματα που αναφέρονται στην εν θεμάτι επιστολή είναι η σπανιότητα (scarcity) του προϊόντος, δηλαδή έλλειμμα ισχύος σε συγκεκριμένες ώρες της ημέρας. Η σπανιότητα ισχύος προκλήθηκε κυρίως από την αδιάλειπτα παρατεταμένη υψηλή θερμοκρασία στην περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης καθώς και από το έλλειμμα υδροηλεκτρικής ισχύος, ενώ συνέβαλε και η εμπόλεμη κατάσταση που επικρατεί στην Ουκρανία».

Μια δεύτερη παράμετρος που συνέβαλε στην απότομη και ακραία αύξηση των τιμών είναι η ιδιαίτερα υψηλή ζήτηση στη περιοχή, συνυπολογίζοντας Ρουμανία και Ουγγαρία, σε συνέχεια των αυξημένων θερμοκρασιών, γεγονός που άσκησε πρόσθετες πιέσεις στη διακύμανση των αγορών. Τα παραπάνω συνδυάστηκαν με προβλήματα στη διαθεσιμότητα της παραγωγής (βλέπε υδροηλεκτρικές μονάδες) που οδήγησε σε εξάντληση των διαθέσιμων ενεργειακών πόρων.

«Η διαθέσιμη υδροηλεκτρική ενέργεια στην περιοχή είναι πολύ χαμηλή σε σύγκριση με τα τυπικά επίπεδα των περισσότερων προηγούμενων ετών. Καθώς οι υδροηλεκτρικές μονάδες τείνουν να είναι γρήγορες και ευέλικτες, αυτή η μείωση στη διαθεσιμότητά τους μπορεί να έχει δυσανάλογο αντίκτυπο στην αγορά, διότι το απόθεμα των διαθέσιμων ευέλικτων πόρων παραγωγής που μπορούν να αναλάβουν όταν η παραγωγή από φωτοβολταϊκά μειώνεται στο μηδέν, όπως συμβαίνει τις ώρες της βραδινής αιχμής, είναι περιορισμένο».

Την ίδια στιγμή, η περιοχή της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης βρέθηκε να καλείται να εξάγει ενέργεια προς την Ουκρανία (μέσω των διασυνδέσεων με την Πολωνία, τη Σλοβακία, την Ουγγαρία, τη Ρουμανία και την Μολδαβία (μέσω της Ρουμανίας)), κατά την διάρκεια του 2024. Όπως επεξηγεί η ΡΑΑΕΥ στο κείμενό της «

Το φαινόμενο αυτό συμβαίνει καθώς οι μονάδες ηλεκτροπαραγωγής, με εξαίρεση τους πυρηνικούς σταθμούς της Ουκρανίας, έχουν υποστεί μεγάλες ζημιές. Αυτό έχει οδηγήσει σε μια μέση ροή 0,7-0,8 GW κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, ενώ στο πρόσφατο παρελθόν η Ουκρανία ήταν εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας προς την περιοχή με ισχύ περίπου 0,2 GW. Γίνεται σαφές λοιπόν ότι δεν πρόκειται για ένα μεμονωμένο συμβάν, που παρατηρείται μόνο στην αγορά της Ελλάδας, αλλά για φαινόμενο που επικρατεί σε όλη την Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Σε αυτό το περιβάλλον, η συνάφεια της ελληνικής αγοράς με τις γειτονικές αγορές στη βάση της σύζευξης των αγορών και επομένως της ροής ενέργειας από την πιο φθηνή στην πιο ακριβή ζώνη προσφορών, συμπαρέσυρε προς τα πάνω και τις ελληνικές τιμές. Ειδικότερα, η ΡΑΑΕΥ αναφέρει ότι « κατά τις ώρες της βραδινής αιχμής (18:00-23:00), η Ελλάδα είναι εξαγωγική προς την Βουλγαρία, εν αντιθέσει με τις υπόλοιπες ώρες της ημέρας όπως φαίνεται στο Γράφημα 1. Το γεγονός αυτό καταδεικνύει ότι η εγχώρια παραγωγή προσφέρεται σε χαμηλότερες τιμές από τις τιμές προσφορών στις γειτονικές αγορές, αφού βάσει του ευρωπαϊκού αλγορίθμου σύζευξης αγορών (EUPHEMIA), στις διασυνοριακές αλλαγές που δεν ανήκουν στο Core CCR, η ενέργεια πάντα ρέει από την πιο φθηνή στην πιο ακριβή ζώνη προσφορών».