Η ενεργειακή κυριαρχία της Ε.Ε. βασίζεται σε μια ισχυρή εσωτερική αγορά - Τι πρέπει να γίνει- Άρθρο του επικεφαλής της Eurelectric Λέοναρντ Μπιρνμπάουμ

Η ενεργειακή κρίση που πυροδότησε η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και η εργαλειοποίηση της ενέργειας έθεσαν τις ευρωπαϊκές αξίες και την ενότητα σε δοκιμασία όπως ελάχιστες φορές στο παρελθόν.

Αντιμέτωποι με τις αυξανόμενες τιμές του φυσικού αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας πέρυσι, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της ΕΕ αποφάσισαν να ξεκινήσουν μια μεταρρύθμιση της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Με αυτά τα λόγια ο  διευθύνων σύμβουλος της Ε.ΟΝ και πρόεδρος της Eurelectric, Λέοναρντ Μπιρνμπάουμ με άρθρο του στο Politico περιγράφει τις ενεργειακές προκλήσεις με τις οποίες είναι σήμερα αντιμέτωπη η Ευρώπη.

Για τον κ. Μπιρνμπάουμ η μεταρρύθμιση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, αποτελεί ένα «γνήσιο πολιτικό δίλημμα»:  μία σημαντική μεταρρύθμιση της αγοράς είχε μόλις ολοκληρωθεί και περαιτέρω παρέμβαση θα μπορούσε να επηρεάσει την εμπιστοσύνη των επενδυτών και να επιβραδύνει την πορεία της ΕΕ προς την ενεργειακή κυριαρχία.

Η «ψυχή» της Ευρώπης

Σύμφωνα με τον επικεφαλής της  Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας των Εθνικών Ενώσεων των Εταιρειών Ηλεκτρικής Ενέργειας (Eurelectric) η ενέργεια βρισκόταν η ψυχή του ευρωπαϊκού εγχειρήματος. Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα Άνθρακα και Χάλυβα ιδρύθηκε με την πεποίθηση ότι οι κοινοί ενεργειακοί πόροι θα καθιστούσαν τη σύγκρουση μεταξύ των χωρών μελών «όχι απλώς αδιανόητη, αλλά υλικώς αδύνατη». Όταν τα κλειστά εθνικά συστήματα άνοιξαν στον ανταγωνισμό, οι ευρωπαίοι καταναλωτές άρχισαν να καρπώνονται τα οφέλη της αυξανόμενης καινοτομίας και της αποτελεσματικότητας των συστημάτων, υπογραμμίζει.

Τονίζει μάλιστα ότι περισσότερα από 70 χρόνια μετά την ίδρυση της Ένωσης, η ενέργεια εξακολουθεί να βρίσκεται στον πυρήνα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, με μια από τις μεγαλύτερες ολοκληρωμένες αγορές στον κόσμο.

«Θα πρέπει να θυμόμαστε ότι αυτή η αγορά είναι αυτή που έδωσε τη δυνατότητα στην ΕΕ να κρατήσει τα φώτα αναμμένα στις πιο τεταμένες στιγμές της πρόσφατης ευρωπαϊκής ιστορίας. Η εσωτερική αγορά ενέργειας εξασφάλισε σταθερή ηλεκτρική ενέργεια στη Γαλλία όταν η χώρα έγινε καθαρός εισαγωγέας για πρώτη φορά μετά από 40 χρόνια και εξασφάλισε σταθερό εφοδιασμό φυσικού αερίου στη Γερμανία και τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης όταν διακόπηκαν οι παραδόσεις από τη Ρωσία» υπενθύμισε.

Αποφασιστικότητα

Ο ίδιος υποστηρίζει ότι τώρα είναι η ώρα για να δείξουμε την ίδια αποφασιστικότητα ώστε να αντιμετωπίσουμε δομικά τα τρωτά μας σημεία και να οικοδομήσουμε ένα ισχυρό σύστημα που να είναι απρόσβλητο σε μελλοντικούς κραδασμούς. Αναφέρει δε, ότι αυτός είναι ο βασικός στόχος της προεδρίας του στην Eurelectric.

Ξεκλειδώνοντας τις υποδομές

Επικαλούμενος το παλιό σύνθημα «Καμία μετάβαση χωρίς μετάδοση… και διανομή» (No transition without transmission… and distribution), ο κ. Μπιρνμπάουμ γράφει ότι η αποτελεσματική ενσωμάτωση τεράστιων ποσοτήτων ανανεώσιμης ενέργειας και η διαχείριση εκατομμυρίων ηλεκτρικών οχημάτων και αντλιών θερμότητας σημαίνει ότι οι υποδομές μας, ειδικά τα δίκτυα διανομής, πρέπει να γίνουν μεγαλύτερες και πιο έξυπνες.

Είναι σημαντικό να καταλάβουμε ότι αυτό που μας έφερε εδώ, δεν θα μας οδηγήσει στο 2030.

Στο παρελθόν, η ρύθμιση των δικτύων αφορούσε τη διατήρηση ενός ήδη αξιόπιστου συστήματος και την αποφυγή περιττών δαπανών για τους καταναλωτές. Σήμερα, η ατζέντα είναι εντελώς διαφορετική: πρέπει να κλιμακώσουμε μαζικά τον τομέα για να αντικαταστήσουμε τα ορυκτά καύσιμα με καθαρή ενέργεια. Αυτό απαιτεί μια νέα ευρωπαϊκή εντολή για τις ρυθμιστικές αρχές που επιβλέπουν τη διαδικασία.

Χρονοβόρες διαδικασίες

Η χρονοβόρα γραφειοκρατία στην αδειοδότηση, την παρακολούθηση και την υποβολή εκθέσεων πρέπει να μειωθεί ριζικά. Το λιγότερο είναι περισσότερο γιατί το λιγότερο είναι πιο γρήγορο, υποστηρίζει

Οι ρυθμιστικές αρχές πρέπει να υιοθετήσουν την πράσινη ατζέντα, επιτρέποντας την ζωτικής σημασίας ανάπτυξη, ενώ παράλληλα θα συνεχίσουν να ελέγχουν το κόστος. Πρέπει να καθοδηγήσουν τη βιομηχανία, να της επιτρέψουν να επενδύσει με ταχύτητα και να άρουν τα εμπόδια που εμποδίζουν τη δημιουργία υποδομών. Αυτό απαιτεί μια νέα νοοτροπία συνεργασίας, καλύτερο προγραμματισμό και θετικά κίνητρα με σαφή εστίαση στο να καταστεί δυνατή η παράδοση μιας τέτοιας επέκτασης και ευφυΐας. Για το σκοπό αυτό, η χρονοβόρα γραφειοκρατία στην αδειοδότηση, την παρακολούθηση και την υποβολή εκθέσεων πρέπει να μειωθεί ριζικά

Ενίσχυση της ασφάλειας εφοδιασμού

Οι συχνές επιθέσεις στον κυβερνοχώρο, οι στρατιωτικές απειλές και τα ακραία καιρικά φαινόμενα απαιτούν μια βαθιά επανεξέταση της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης σε συντονισμό με τη βιομηχανική και εξωτερική πολιτική.

Υποστηρίζει παράλληλα, ότι η υπερφόρτιση της ανάπτυξης εγχώριων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και τροφοδοσίας χαμηλών εκπομπών άνθρακα είναι το πρώτο βήμα για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των αλυσίδων εφοδιασμού μας, ενώ προάγουμε την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές των βιομηχανιών μας. Ενώ αυξάνονται οι αιολικές και ηλιακές δυναμικότητες, ωστόσο, απαιτούνται πιο ευέλικτα στοιχεία για τη συμπλήρωσή τους, συμπεριλαμβανομένης της αποθήκευσης, της ανταπόκρισης από την πλευρά της ζήτησης και των στοιχείων ενεργητικού παραγωγής μεγάλης κλίμακας.

Το πλαίσιο

Η επίτευξη όλων αυτών είναι δυνατή μόνο μέσα σε ένα σταθερό πλαίσιο αγοράς και επένδυσης. Ένα κρίσιμο μέρος της μεταρρύθμισης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας συνίσταται στη συμπλήρωση της αποτελεσματικότητας της βραχυπρόθεσμης αγοράς με τη σταθερότητα των μακροπρόθεσμων μέσων. Αυτά θα παρέχουν σαφήνεια και θα αποκαταστήσουν την εμπιστοσύνη των επενδυτών, ενώ παράλληλα θα θωρακίζουν τους πελάτες έναντι της πιο ακραίας αστάθειας της αγοράς που δημιουργείται από τις τιμές των ορυκτών καυσίμων.

Ο σχεδιασμός της αγοράς

Αυτά τα μέσα πρέπει να χρησιμοποιούνται με προσοχή και να εξισορροπούνται με την ελευθερία επιλογής από μια ποικιλία διαδρομών της αγοράς. Δεν υπάρχει ενιαίος δρόμος για να ξεκλειδώσουμε τους τεράστιους όγκους επενδύσεων που απαιτούνται για την κάλυψη της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας και την ανακούφιση από την πίεση των τιμών.

Ο κ. Μπιρνμπάουμ αναφέρει ότι ο σχεδιασμός της αγοράς έχει διανεμητικά αποτελέσματα που πρέπει να κατανεμηθούν δίκαια μεταξύ των επενδυτών, των καταναλωτών και — όπου χρειάζεται — του κράτους. Μια ώθηση από την κυβέρνηση για πρόσθετη χωρητικότητα θα πρέπει να συμπληρώνει αντί να αντικαθιστά την αγορά για ιδιωτικά συμφωνημένα συμβόλαια, όπως οι συμφωνίες αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, αποφεύγοντας παράλληλα την αποξήρανση της προθεσμιακής αγοράς, στην οποία συμβάσεις διάρκειας ενός έως τριών ετών χρησιμοποιούνται συχνά για την αντιστάθμιση της ανάγκης των περισσότερων πελατών των.

Κατακερματισμός της αγοράς

Ο ίδιος υπογραμμίζει ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να αποφεύγουν τα αναδρομικά μέτρα, τις αναγκαστικές συμβάσεις και ένα λανθασμένο πλαίσιο για τον εντοπισμό κρίσεων. Και ζητά κατάργηση του αποκαλούμενου ανώτατου ορίου εσόδων που οδήγησε σε κατακερματισμό της εσωτερικής αγοράς.

Καθαρό μηδέν

Αναφερόμενος στον στόχο για μια οικονομία απαλλαγμένη από τον άνθρακα μέχρι το 2050, τονίζει ότι για να επιτευχθεί απαιτούνται σημαντικές επενδύσεις. Χωρίς μια εύρυθμη ευρωπαϊκή αγορά, αυτά θα είναι «όχι απλώς αδιανόητα, αλλά υλικώς αδύνατα».

Οι χώρες δεν μπορούν και δεν πρέπει να το κάνουν μόνες. Καθώς οι νομοθέτες αποφασίζουν για τη μεταρρύθμιση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, η έκκληση της βιομηχανίας προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο είναι να επιδιώξουν μια ισορροπημένη μεταρρύθμιση που να ενισχύει το κοινό μας πλαίσιο αντί να το αποδυναμώνει.

«Αυτή είναι η ευκαιρία της ΕΕ να ενισχύσει την ανθεκτικότητα και την ενεργειακή μας κυριαρχία και να αποδείξει ότι αντιμετωπίζουμε σοβαρά τις φιλοδοξίες μας για το κλίμα. Δεν υπάρχει καλύτερος τρόπος από το να ξεκινήσουμε υπερασπιζόμενοι τη θεμελιώδη ακεραιότητα της ενεργειακής μας αγοράς» καταλήγει.