Η ενέργεια στο επίκεντρο της συνόδου κορυφής ΕΕ-ΣΣΠΚ: Ο ρόλος του υδρογόνου και οι συνεργασίες

Η πρώτη σύνοδος κορυφής μεταξύ των ηγετών της ΕΕ και των χωρών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Περσικού Κόλπου (ΣΣΠΚ) πραγματοποιήθηκε στις 16 Οκτωβρίου στις Βρυξέλλες, με θέμα «Στρατηγική εταιρική σχέση για ειρήνη και ευημερία».

Στη σύνοδο κορυφής συμπροήδρευσαν ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Charles Michel, και ο εμίρης του Κατάρ, η Αυτού Υψηλότης Σεΐχης Tamim bin Hamad Al Thani, ως εκ περιτροπής Πρόεδρος του ΣΣΠΚ.

Η σύνοδος κορυφής αποτέλεσε ευκαιρία για την ΕΕ να αναπτύξει στενότερες εταιρικές σχέσεις με το ΣΣΠΚ και τα κράτη μέλη του (τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Βασίλειο του Μπαχρέιν, το Βασίλειο της Σαουδικής Αραβίας, το Σουλτανάτο του Ομάν, το Κράτος του Κατάρ και το Κράτος του Κουβέιτ), που αποτελούν γεωστρατηγικούς εταίρους σε μια δύσκολη γεωπολιτική συγκυρία.

Μεταξύ άλλων, οι συμμετέχοντες δεσμεύτηκαν για «μεγαλύτερη συνεργασία για την ενεργειακή ασφάλεια, συμπεριλαμβανομένης της ενεργειακής απόδοσης και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και του υδρογόνου».

Συμφώνησαν επίσης να αναβιώσουν την Ομάδα Ενεργειακών Εμπειρογνωμόνων του ΣΣΠΚ-ΕΕ για να ενισχύσουν τη συνεργασία για την ενεργειακή ασφάλεια, την αποτελεσματικότητα και τη μετάβαση. 

Συνεργασίες 

Και όπως τονίζουν μέσα αραβικά μέσα ενημέρωσης, η «ΕΕ θέλει να ενισχύσει την ενεργειακή της ασφάλεια ενισχύοντας τους δεσμούς με το ΣΣΠΚ, μετά την απόφαση των ευρωπαϊκών κρατών να μειώσουν την εξάρτηση από τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου μετά την εισβολή της Μόσχας στην Ουκρανία».

Τα κράτη υπογράμμισαν επίσης τη σημασία του διαλόγου ΕΕ- ΟΠΕΚ για τη σταθεροποίηση των αγορών ενέργειας, τη μείωση της αστάθειας και την «ενίσχυση της ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού».

Ο Christof Van Agt, διευθυντής ενεργειακού διαλόγου στο Διεθνές Ενεργειακό Φόρουμ, είπε Arabian Gulf Business Insight: «Η ενεργειακή ασφάλεια ήταν πάντα σημαντικό μέρος της σχέσης μεταξύ της Ευρώπης και της ευρύτερης περιοχής της Mena, και οι πρόσφατες γεωοικονομικές αλλαγές το έχουν κάνει ακόμη πιο σημαντικό. .»

Η ΕΕ εξαρτιόταν σε μεγάλο βαθμό από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα, τα οποία αντιπροσώπευαν περίπου το 40% του φυσικού αερίου της ΕΕ και το 27% του πετρελαίου της το 2021.

Εναλλακτικές λύσεις

To Arabian Gulf Business Insight υπογραμμίζει ότι στον απόηχο της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία, η ΕΕ έχει στραφεί σε άλλες χώρες συμπεριλαμβανομένων και αυτών του του ΣΣΠΚ.

Ως αποτέλεσμα, οι εξαγωγές αργού της Σαουδικής Αραβίας στην Ευρώπη έφτασαν περίπου τα 600.000 βαρέλια την ημέρα κατά μέσο όρο το 2022.

Το 2022, οι εισαγωγές πετρελαίου της ΕΕ από το ΣΣΠΚ ξεπέρασαν συνολικά τα 66 δισεκατομμύρια δολάρια, από 25 δισεκατομμύρια δολάρια το προηγούμενο έτος.

Παράλληλα, υπενθυμίζει ότι για να αντικαταστήσει τις εισαγωγές φυσικού αερίου από τη Ρωσία, η Ευρώπη στράφηκε στο υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG). Για παράδειγμα, εισήγαγε 15 εκατομμύρια τόνους LNG από το Κατάρ πέρυσι, σχεδόν το 20% της παραγωγής LNG του Κατάρ.

Τα καύσιμα και τα προϊόντα εξόρυξης αντιπροσώπευαν πάνω από το 82% των ευρωπαϊκών εξαγωγών από τον Κόλπο το 2023.  

Η ΕΕ προσπαθεί επίσης να επιταχύνει τη μετάβαση στην πράσινη ενέργεια και να εξασφαλίσει μελλοντικές προμήθειες ανανεώσιμων καυσίμων, συμπεριλαμβανομένου του υδρογόνου – ένας τομέας στον οποίο οι χώρες του Κόλπου επενδύουν σε μεγάλο βαθμό. 

Ο Σπύρος Κουβέλης, επικεφαλής της ομάδας συνεργασίας ΕΕ-ΣΣΚ για το έργο της πράσινης μετάβασης, δήλωσε επίσης στο Arabian Gulf Business Insight ότι οι πολύ απότομες αλλαγές που συμβαίνουν στις παγκόσμιες αγορές, ειδικά το τέλος των ροών ρωσικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη, ήταν ένας από τους κύριους λόγους για την ΕΕ να αναζητήσει νέα συμμάχους για την ενεργειακή της ασφάλεια και την ενεργειακή μετάβαση.

Οι δεσμεύσεις του συμβουλίου αναφορικά με την ενέργεια και την κλιματική αλλαγή

Όπως αναφέρεται στο τελικό κείμενο του συμβουλίου αποφασίστηκαν τα εξής:

• Δεσμευόμαστε να εντείνουμε την ενεργειακή μας συνεργασία, μέσω της μακροχρόνιας Ομάδας Εμπειρογνωμόνων Ενέργειας GCC-EU και άλλων μορφών, για να διερευνήσουμε μεγαλύτερη συνεργασία για την ενεργειακή ασφάλεια, συμπεριλαμβανομένης της ενεργειακής απόδοσης και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. 
• Υπογραμμίζουμε τη σημασία του διαλόγου ΕΕ-ΟΠΕΚ, ιδίως για τη συζήτηση ζητημάτων ενεργειακής ασφάλειας, ενεργειακής μετάβασης και δίκαιης μετάβασης.
• Αναγνωρίζουμε τη στρατηγική σημασία της συνεργασίας μας σε σταθερές, αξιόπιστες και βιώσιμες αγορές ενέργειας για τη μείωση της αστάθειας και την ενίσχυση της ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού. 
• Υπενθυμίζουμε την επείγουσα ανάγκη αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής και τονίζουμε τη σημασία της ενεργειακής μετάβασης. 
• Ενώνουμε τις προσπάθειές μας για τη δημιουργία βιώσιμων και διαφοροποιημένων οικονομιών που ωφελούν τους πληθυσμούς μας και συμβάλλουν στην παγκόσμια δράση για το κλίμα, σύμφωνα με τη Συμφωνία του Παρισιού και τις αντίστοιχες εθνικές συνθήκες και υποχρεώσεις. 
• Θα αυξήσουμε τη συνεργασία μας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και το υδρογόνο, την ενεργειακή απόδοση, την ανανεώσιμη ηλεκτρική ενέργεια και τις τεχνολογίες μείωσης και αφαίρεσης, όπως η δέσμευση και η χρήση και αποθήκευση άνθρακα, και θα αξιολογήσουμε επίσης τις προοπτικές για κοινή συνδεσιμότητα. 
• Θα συνδυάσουμε επίσης τα δυνατά μας σημεία στην καινοτομία, όσον αφορά τις τεχνολογίες μηδενικών και χαμηλών εκπομπών και τα κρίσιμα υλικά.
• Επαναλαμβάνουμε τις αντίστοιχες δεσμεύσεις μας να κλιμακώσουμε την επείγουσα δράση για την αντιμετώπιση των κρίσεων και των προκλήσεων που δημιουργούνται από την κλιματική αλλαγή, την απώλεια βιοποικιλότητας, την ερημοποίηση, την υποβάθμιση των ωκεανών και της γης, την ξηρασία και τη ρύπανση.
• Χαιρετίζουμε τα αποτελέσματα της COP28 στα ΗΑΕ και τονίζουμε την ανάγκη να διασφαλιστεί η εφαρμογή της συναίνεσης των ΗΑΕ με φιλόδοξες προσπάθειες για την προσαρμογή και τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και τονίζουμε τη σημασία της διεθνούς συνεργασίας από αυτή την άποψη.
• Ανυπομονούμε για επιτυχή αποτελέσματα στην επερχόμενη COP29, με μια απόφαση για μια χρηματοδότηση για το κλίμα που λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες και τις προτεραιότητες των αναπτυσσόμενων χωρών και είναι σύμφωνη με τους στόχους της UNFCCC και της Συμφωνίας του Παρισιού. 
• Τονίζουμε τη σημασία της συνέχισης των προσπαθειών για τον περιορισμό της αύξησης της θερμοκρασίας κατά 1,5 °C και τη διασφάλιση ότι οι επόμενες Εθνικά Καθορισμένες Συνεισφορές μας (NDC) αντικατοπτρίζουν την πρόοδο, τις φιλοδοξίες και τις διαφορετικές εθνικές συνθήκες, προτεραιότητες και προσεγγίσεις. 
• Επαναβεβαιώνουμε τη δέσμευσή μας για την πλήρη και αποτελεσματική εφαρμογή του Παγκόσμιου Πλαισίου Βιοποικιλότητας του Κουνμίνγκ του Μόντρεαλ. 
• Αναγνωρίζουμε την ανάγκη να ενισχύσουμε τις συλλογικές μας προσπάθειες για τον τερματισμό της πλαστικής ρύπανσης και να εργαστούμε μαζί για ένα φιλόδοξο, δίκαιο και διαφανές διεθνές μέσο για την πλαστική ρύπανση  

Σχέσεις ΕΕ-ΣΣΠΚ

Οι σχέσεις ΕΕ-ΣΣΠΚ βασίζονται σε συμφωνία συνεργασίας, η οποία υπεγράφη το 1989 και καθιέρωσε τακτικό διάλογο για συνεργασία μεταξύ της ΕΕ και του ΣΣΠΚ όσον αφορά τις οικονομικές σχέσεις, την κλιματική αλλαγή, την ενέργεια, το περιβάλλον και την έρευνα.

Με τη συμφωνία συνεργασίας συστάθηκε επίσης Κοινό Συμβούλιο ΕΕ-ΣΣΠΚ σε επίπεδο υπουργών Εξωτερικών, το οποίο συνεδριάζει τακτικά. Κατά τη σύνοδο του Κοινού Συμβουλίου τον Φεβρουάριο του 2022 στις Βρυξέλλες, οι υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ και του ΣΣΠΚ ενέκριναν κοινό πρόγραμμα συνεργασίας για την περίοδο 2022-2027, το οποίο επικαιροποιήθηκε τον Οκτώβριο του 2023.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει συγκεκριμένες κοινές δραστηριότητες και εμβάθυνση της συνεργασίας σε πολλούς τομείς, όπως μεταξύ άλλων:

• εμπόριο και επενδύσεις
• κλιματική αλλαγή
• πράσινη μετάβαση
• πρωτοβουλίες για διαπροσωπικές επαφές
• καταπολέμηση της τρομοκρατίας