Η ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή βάζει φωτιά στα ενεργειακά πλάνα της Αιγύπτου – Οι χαμένες ποσότητες και πώς επηρεάζεται η Ευρώπη

Με την κατάσταση στη Μέση Ανατολή να γίνεται ολοένα και πιο έκρυθμη και τις ανησυχίες για επέκταση των συγκρούσεων στην ευρύτερη περιοχή, ενισχύονται οι φόβοι για σημαντικό πλήγμα σε ένα βασικό κόμβο εφοδιασμού φυσικού αερίου στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. 

Δύο μέρες μετά την επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ, το ισραηλινό υπουργείο Ενέργειας και Υποδομών ανακοίνωσε  την προσωρινή διακοπή της παροχής φυσικού αερίου από το κοίτασμα Ταμάρ. 

Περίπου 15 μίλια δυτικά της ισραηλινής πόλης Άσκελον και εντός της εμβέλειας των πυραύλων της Γάζας, η εξέδρα Ταμάρ εξυπηρετεί κατά κύριο λόγο τις  εγχώριες ενεργειακές ανάγκες του Ισραήλ .Παράλληλα, όμως τροφοδοτεί τον ταλαιπωρημένο, και ζωτικής σημασίας, τομέα φυσικού αερίου της Αιγύπτου.

«Το πιο άμεσο τρέχον αποτέλεσμα είναι για την Αίγυπτο», υποστήριξε στο he Hill η Μπρέντα Σάφερ, ειδική σε θέματα ενεργειακής πολιτικής στο US Naval Postgraduate School.

Η ίδια εξηγεί ότι η πρόσθετη προμήθεια φυσικού αερίου από την Tamar, προσέφερε στη χώρα ελπίδα ότι θα μπορούσε να αναζωογονήσει τον παραπαίοντα κλάδο υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) και να αναζωογονήσει τις εξαγωγές στην Ευρώπη. 

Οι επιπτώσεις στην Ευρώπη

Η Αίγυπτος δεν έχει σταματήσει εντελώς να μεταφέρει φυσικό αέριο στην Ευρώπη, αλλά «τους τελευταίους μήνες, οι εξαγωγές LNG μειώθηκαν λόγω της έλλειψης φυσικού αερίου στην εγχώρια αγορά», αναφέρει από την πλευρά του ο Αμίτ Μορ, σύμβουλος ενέργειας και λέκτορας στο Πανεπιστήμιο Reichman του Ισραήλ.

Υπογράμμισε μάλιστα, ότι η ξαφνική απώλεια της κρίσιμης προμήθειας φυσικού αερίου από το Ταμάρ, θα μπορούσε να ενισχύσει την υπάρχουσα πίεση στις προμήθειες φυσικού αερίου της Αιγύπτου και να θέσει σε περαιτέρω κίνδυνο τις εξαγωγικές της ικανότητες.

Και υπενθύμισε ότι τον περασμένο χρόνο, η έλλειψη φυσικού αερίου στην Αίγυπτο προκάλεσε εκτεταμένες διακοπές ρεύματος συνθήκες, οι οποίες στο παρελθόν συνέβαλαν στην πτώση των κυβερνήσεων, όπως αυτή του πρώην προέδρου Χόσνι Μουμπάρακ το 2011.

Το Ισραήλ παρήγαγε πέρυσι περίπου 21,92 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου από τρία κοιτάσματα: το Tamar, το μεγαλύτερο Λεβιάθαν και ένα μικρότερο κοίτασμα που ονομάζεται Karish-Tanin, σύμφωνα με την επισκόπηση του τομέα φυσικού αερίου του 2022 που διενεργήθηκε από το Υπουργείο  Ενέργειας.

Στην ίδια έκθεση τονίζεται ότι περίπου το 58% εξυπηρετεί τις εγχώριες ανάγκες του Ισραήλ, ενώ το 15,5% εξήχθη στην Ιορδανία, μέσω δύο αγωγών στο Βορρά και στο Νότο. Το υπόλοιπο 26,5% πήγε στην Αίγυπτο, ένα μικρό ποσοστό μέσω της Ιορδανίας, αλλά το μεγαλύτερο μέρος μέσω του αγωγού φυσικού αερίου της Ανατολικής Μεσογείου (EMG).

Εναλλακτικός δρόμος

Μετά την απόφαση του ισραηλινού υπουργείου Ενέργειας να κλείσει τις εργασίες στο Tamar, η Chevron ανακοίνωσε ότι θα σταματήσει τις εξαγωγές από το Ισραήλ στην Αίγυπτο που διέρχονται μέσω του αγωγού EMG.

Συμφώνα ωστόσο με το Reuters, δεσμεύτηκε να επαναδρομολογήσει τις προμήθειες φυσικού αερίου  στην Αίγυπτο μέσω ενός εναλλακτικού καναλιού - του αγωγού FAJR - που διέρχεται από την Ιορδανία. 

Ενώ το μεγαλύτερο μέρος του φυσικού αερίου που εισάγει η Αίγυπτος από το Ισραήλ προέρχεται από το κοίτασμα Λεβιάθαν, το οποίο είναι πολύ μεγαλύτερο από το Ταμάρ, η απώλεια του Ταμάρ ως προμηθευτή δεν είναι καθόλου ασήμαντη.

Η κρίση ήρθε νωρίτερα

Ως εκ τούτου η κυβέρνηση του Καΐρου παρακολουθεί την υποδομή φυσικού αερίου που τους συνδέει με το Ισραήλ.

Η ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή φαίνεται ότι επισπεύδει την αιγυπτιακή κρίση φυσικού αερίου, την οποία οι αναλυτές τοποθετούσαν τον Ιούλιο του 2024. 

Φέτος το Κάιρο προσπάθησε να μειώσει την κατανάλωση φυσικού αερίου κατά 20% και σταμάτησε τις εξαγωγές LNG το καλοκαίρι. Η μέση παραγωγή φυσικού αερίου την περίοδο 2022-2023 έφτασε τα 6,2 δισεκατομμύρια κυβικά πόδια την ημέρα, ενώ η μέση κατανάλωση έφτασε τα 5,9 Bcf/ημέρα, σύμφωνα με την κρατική Αιγυπτιακή Εταιρεία Συμμετοχών Φυσικού Αερίου (Egas) αυτόν τον μήνα. Οι εισαγωγές φυσικού αερίου από το Ισραήλ αποδεικνύονται σωτήριες, με το Ισραήλ τον Αύγουστο να εγκρίνει μια αύξηση των εξαγωγών στην Αίγυπτο κατά 3,5 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ετησίως για τα επόμενα 11 χρόνια. Τα στοιχεία του ισραηλινού υπουργείου Ενέργειας δείχνουν ότι οι εξαγωγές μέσω αγωγών στην Αίγυπτο αυξήθηκαν κατά 98% από μόλις 0,1 Bcm το 2017 σε 6,3 Bcm πέρυσι.

Καλύτερες επιλογές εισαγωγής

Ωστόσο, αρκετά έργα για την ενίσχυση της ικανότητας εξαγωγής φυσικού αερίου του Ισραήλ στην Αίγυπτο αντιμετωπίζουν τώρα καθυστερήσεις με σημαντικές επιπτώσεις στον εφοδιασμό της Αιγύπτου. 

Σύμφωνα με την Energy Intelligence, η επέκταση του υπάρχοντος αγωγού EMG των 5 Bcm/έτος στα 8 Bcm/έτος θα επηρεαστεί σαφώς από αυτόν τον τελευταίο πόλεμο. Ο πόλεμος 11 ημερών τον Μάιο του 2021 οδήγησε επίσης στο κλείσιμο του κοιτάσματος Ταμάρ. 

Θα μπορούσε επίσης να επηρεαστεί η κατασκευή του νέου χερσαίου αγωγού Nitzana 6 Bcm-8 Bcm/έτος που συνδέει το νότιο δίκτυο φυσικού αερίου του Ισραήλ με τον Fajr, ο οποίος εκτείνεται από το El-Arish έως την Taba στο Σινά και μέσω της Ιορδανίας προς τη Συρία και τον Λίβανο.

Άλλα έργα περιλαμβάνουν την κατασκευή ενός τρίτου αγωγού από το πηγάδι Λεβιάθαν στην πλατφόρμα του που σχεδιάζεται να αυξήσει την παραγωγή σε 1,4 Bcf/ημέρα και ενός τρίτου αγωγού από το πηγάδι Ταμάρ στην πλατφόρμα του, αυξάνοντας την παραγωγή από 1,1 Bcf/ημέρα σε 1,6 Bcf/d. 

Το πρώτο αέριο αναμένεται στις αρχές του 2025. Αυτό το αέριο θα ρέει βάσει νέας σύμβασης στον υπάρχοντα πελάτη της Chevron, την αιγυπτιακή κοινοπραξία Dolphinus που αποτελείται από βιομηχανικούς καταναλωτές. 

Οι επιλογές

Η Αίγυπτος πάντως φαίνεται να έχει καλύτερες επιλογές εισαγωγής από ό,τι το 2012-14. Τον Ιούνιο υπέγραψε συμφωνία συνεργασίας για την αξιοποίηση της πλωτής μονάδας αποθήκευσης και επαναεριοποίησης της Ιορδανίας (FSRU)  στην Άκαμπα. Μια άλλη δυσκολία που αντιμετωπίζει το Κάιρο είναι η έλλειψη δολαρίων ΗΠΑ στην Αίγυπτο, η οποία καθιστά τις εισαγωγές μία πρόκληση σε μια δυνητικά πιο σφιχτή αγορά εν μέσω υψηλότερων τιμών LNG.

Αβέβαιες προοπτικές εξαγωγών

Σύμφωνα με την εταιρεία ανάλυσης δεδομένων Kpler, οι εξαγωγές από τα δίδυμα εργοστάσια υγροποίησης της Αιγύπτου στο Idku και στη Damietta αναμένεται να ξεκινήσουν και πάλι με περίπου 240.000 τόνους να έχουν προγραμματιστεί να αποσταλούν μόνο από το Idku τον Οκτώβριο. Αυτό συγκρίνεται με 720.000 τόνους που εξήχθησαν τον Οκτώβριο του 2022 και 820.000 τόνους έναν χρόνο νωρίτερα.

Όμως, πόση ποσότητα θα επιτρέπεται να εξάγουν στο μέλλον η Shell και η Eni, οι φορείς εκμετάλλευσης των Idku και Damietta, αντίστοιχα, δεν είναι σαφές και οι όγκοι θα μπορούσαν να μειωθούν στο ελάχιστο.