GSI: Τι ζυγίζει η Κύπρος και δεσμεύεται τώρα για καταβολή της δόσης των 25 εκατ - Ο φόβος ότι θα αναγκαστεί να πληρώσει πολλαπλάσια, το ΔΗΚΟ και οι ισορροπίες στη Λευκωσία

Το γεγονός ότι επανέρχεται στη δημόσια συζήτηση και μάλιστα με κυπριακή πρωτοβουλία, όχι ελληνική, η καταβολή στον ΑΔΜΗΕ της πρώτης δόσης των 25 εκατ ευρώ για το καλώδιο, ξαφνιάζει σε πρώτη ανάγνωση.

Και αυτό καθώς ο χρόνος που «αγόρασε» το Νοέμβριο η Λευκωσία με τη συμφωνία Μητσοτάκη - Χριστοδουλίδη για επικαιροποίηση των μελετών του GSI, χωρίς ωστόσο ένα μήνα μετά να γνωρίζουμε ούτε τον οδικό χάρτη, ούτε τι περιλαμβάνει, ούτε το χρονοδιάγραμμα, της επέτρεψε προσωρινά να φύγει από πάνω της η πίεση για άμεση τακτοποίηση των οικονομικών της υποχρεώσων.

Τα πράγματα ωστόσο φαίνεται ότι δεν είναι ακριβώς έτσι και τα γεγονότα των τελευταίων ημερών θα πρέπει να τα διαβάσει κάνεις υπό το πρίσμα των εσωτερικών πολιτικών ισορροπιών στη Κύπρο, χωρίς φυσικά να ξεχνά και τη Nexans.

Η γαλλική εταιρεία «αγοράζει» κι αυτή χρόνο για τους δικούς της λόγους, ωστόσο γνωρίζει ότι η συγκεκριμένη τακτική έχει ημερομηνία λήξης (https://energypress.gr/index.php/news/ntempoyto-toy-neoy-yp-energeias-tis-kyproy-stis-15-dekembrioy-gia-gsi-me-giorgkensen-kai).

Τη νέα κουβέντα πυροδότησε τη Δευτέρα ο Νικόλας Παπαδόπουλος, Προεδρος του ΔΗΚΟ, του βασικού υποστηρικτή της κυβέρνησης Χριστοδουλίδη, που κατά τη συζήτηση στη Βουλή για το προϋπολογισμό, την κατηγόρησε ότι με δική της ευθύνη το έργο οδηγείται σε κατάρρευση.

Κυρίως όμως προειδοποίησε ότι αυτή η πορεία ενδέχεται να φέρει τη Λευκωσία σε ρήξη με την Αθήνα - «ίσως, να οδηγηθούμε ακόμη και στα δικαστήρια, σε μια περίοδο που χρειαζόμαστε τη πλήρη στήριξη της Ελλάδας», όπως είπε. Και σημείωσε ότι αν η κυπριακή πλευρά δεν καταβάλει τη δόση των 25 εκατ στον ΑΔΜΗΕ, τότε με βάση τη συμφωνία διαμοιρασμού του κόστους και τις διεθνείς της υποχρεώσεις, πιθανώς να κληθεί να καταβάλει τουλάχιστον 190 εκατ. χωρίς όμως να υπάρχει διασύνδεση.

Αν και η ξεκάθαρη κριτική που άσκησε στους χειρισμούς της κυβέρνησης ο επικεφαλής του κατεξοχήν συμπολιτευόμενου κόμματος προκάλεσε αίσθηση, και παρ΄ότι όλοι ανέμεναν κάποια απάντηση από τον κυβερνητικό εκπρόσωπο, αν μη τι άλλο να εξηγήσει προς ποια κατεύθυνση πηγαίνουν τα πράγματα, αυτό δεν συνέβη.

Το ρόλο ανέλαβε χθες το πρωί ο καινούργιος στη κυβέρνηση, υπουργός Ενέργειας Μιχάλης Δαμιανού, (https://energypress.gr/news/den-perase-apo-tin-kypriaki-boyli-i-tropologia-gia-ta-54-ekat-eyro-toy-gsi ), που διαβεβαίωσε ότι τις επόμενες ημέρες θα εξεταστεί σε κυβερνητικό επίπεδο η αποδέσμευση των 25 εκατ. ευρώ, της πρώτης δηλαδή δόσης των συνολικά 125 εκατ. που έχει δεσμευθεί η Κυπριακή Δημοκρατία να καταβάλει στον ΑΔΜΗΕ.

Και για να μην έχει κάνεις καμία αμφιβολία γι’ αυτό, λίγο αργότερα η ολομέλεια της κυπριακής Βουλής απέρριψε τροπολογία βουλευτών της αντιπολίτευσης που ζητούσαν να «παγώσουν» τα 54 εκατ που έχουν δεσμευθεί από το υπ. Οικονομικών για το καλώδιο, όσο δηλαδή οι δύο δόσεις 25 εκατ. έκαστη προς τον φορέα υλοποίησης για το 2025 και 2026.

Η τροπολογία απορρίφθηκε οριακά, με 27 ψήφους υπέρ και 28 εναντίον, κυρίως των βουλευτών ΔΗΣΥ και ΔΗΚΟ. Στη θεωρία με την εξέλιξη αυτή, το υπουργείο Οικονομικών μπορεί να αποδεσμεύσει το ποσό όποτε το κρίνει σκόπιμο, χωρίς άλλη ενημέρωση ή παρέμβαση της Βουλής.

Στην πραγματικότητα, όπως λένε όσοι έχουν εικόνα των εξελίξεων, ακόμη και αν δεχτεί ο υπ. Οικονομικών Μακης Κεραυνός να δοθούν τα 25 εκατ (το πραγματικό θέμα είναι το πότε θα δοθούν ακόμη και αν συμφωνηθεί η αποδέσμευσή τους), αυτό θα γίνει για να διασκεδαστούν οι εντυπώσεις από το υπαρκτό γεγονός της μη τήρησης από τη Κυπριακή Δημοκρατία μιας κρατικής δέσμευσης.

Το πρόβλημα κάτω από το χαλί και τι φοβάται η Λευκωσία

Εν ολίγοις αν πράγματι η Κύπρος αποφασίσει να δώσει τα πρώτα 25 εκατ στον ΑΔΜΗΕ, από τη μια θα «κλείσουν στόματα», (Πρόεδρος του ΔΗΚΟ), από την άλλη μειώνεται η χασούρα που μπορεί να προκύψει μελλοντικά, κίνδυνο που η Λευκωσία φαίνεται ότι δεν παραγνωρίζει, παρ’ ότι σκόπιμα αποφεύγει να μιλά γι’ αυτόν. 

Και σύμφωνα πάντα με αυτή την ανάγνωση, στο σενάριο που καταβληθεί η πρώτη δόση, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης θα μπορεί να ισχυρίζεται σε όσους ανησυχούν για τον GSI, όπως ο Νικόλας Παπαδόπουλος ότι η Κύπρος ικανοποίησε τις οικονομικές της υποχρεώσεις, ωστόσο το έργο δεν προχωρά χωρίς την επικαιροποίηση των μελετών….

Κρίνοντας πάντως από τα κυπριακά δημοσιεύματα, πέρα από τις επίσημες τοποθετήσεις των αξιωματούχων, ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας αλλά και της κυβέρνησης αντιλαμβάνεται ότι η Κύπρος δεν έχει ξεμπλέξει με τις οικονομικές εκκρεμότητες του έργου.

Μπορεί η απόφαση για επικαιροποίηση των παραμέτρων του να έβαλε το πρόβλημα κάτω από το χαλί, ωστόσο αργά ή γρήγορα τα οικονομικά κόστη θα ξαναβγούν στην επιφάνεια. 

Διότι δεν μιλάμε για κεφάλαια που θα δαπανηθούν μελλοντικά, αλλά για χρήματα που έχουν ήδη δαπανηθεί (300 εκατ) και με βάση τη διακρατική συμφωνία του 2017 (CBCA) για το διαμοιρασμό του κόστους προβλέπεται ότι το 37% αναλογεί στην ελληνική πλευρά και το 63% στη κυπριακή.

Ακόμη και αν ναυαγήσει το έργο, τα χρήματα θα πρέπει να καταβληθούν, όπως διαμήνυσε ο κ. Παπαδόπουλος, ειδάλλως είναι θέμα χρόνου πότε οι δύο πλευρές θα μπλέξουν σε διαιτησίες, όπως αυτή στην οποία έχει καταφύγει η ξένη κοινοπραξία για το τερματικό φυσικού αερίου στο Βασιλικό, για το οποίο λέγεται ότι ενδιαφέρονται τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Τα τελευταία είχαν παλαιότερα εκφράσει ενδιαφέρον για το καλώδιο, ωστόσο κατά την επίσκεψη που πραγματοποίησε τη Κυριακή στη Λευκωσία ο Πρόεδρος των ΗΑΕ, Mohammed bin Zayed al Nahyan (https://www.philenews.com/politiki/article/1657906/erga-gia-ti-metatropi-tis-kiprou-se-energiako-komvo-isigounte-ta-inomena-aravika-emirata-ti-prokipti-meta-tin-istoriki-episkepsi/), μεταξύ των προτάσεων που υπέβαλε για ενεργειακή συνεργασία δεν υπάρχει καμία αναφορά στο GSI. 

Βουλευτικές εκλογές στη Κύπρο

Σε αυτό το θολό τοπίο θα πρέπει να προστεθεί μια ακόμη παράμετρος, επίσης πολιτική που αφορά τη Κύπρο. Τον Μάιο του 2026, η χώρα έχει βουλευτικές εκλογές (όχι προεδρικές) και στο βαθμό που παραμείνει ανοικτό μέτωπο με την Ελλάδα, πολλά κόμματα θα μπορούσαν να έχουν πρόβλημα με τους ψηφοφόρους τους.

Τους επόμενους μήνες, το ιδανικό πολιτικά τοπίο για τη κυβέρνηση ενόψει της αναμέτρησης του Μαίου είναι να μην αποτελέσει ξανά το καλώδιο σημείο τριβών και ρήξεων με την Αθήνα, με ένα νέο blamegame όπως το φετινό, κάτι που ωστόσο θα συμβεί εκ των πραγμάτων όσο το ζήτημα παραμένει κάτω από το χαλί, οι οικονομικές εκκρεμότητες δεν κλείνουν και οι δύο πρωτεύουσες δεν ξεκαθαρίζουν τις πραγματικές τους προθέσεις.

Ταυτόχρονα με τα παραπάνω υπάρχει πάντα ο παράγοντας της Nexans που γνωρίζει ότι η παρούσα διαχείριση έχει πεπερασμένο χρονικό ορίζοντα και ότι δεν μπορεί να συνεχιστεί και μέσα στο 2026, χωρίς να ξεκαθαρίσει γρήγορα η υπόθεση με τον επανασχεδιασμό του project.

Το ραντεβού πάντως που λέγονταν ότι θα γίνει τη Δευτέρα 15 Δεκεμβρίου στις Βρυξέλλες, μεταξύ του Επιτρόπου Γιόργκενσεν και των υπουργών Ενέργειας Ελλάδας και Κύπρου με αντικείμενο το καλώδιο, δεν πραγματοποιήθηκε.