Γιατί έσβησαν τα φώτα στην Ιβηρική – Τι σημαίνει για την Ευρώπη, τα δίκτυα και την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας

Το ρεύμα στην Ισπανία και την Πορτογαλία επανήλθε μετά το χειρότερο μπλακ άουτ στην ιστορία τους, με τις αρχές να δίνουν ελάχιστες εξηγήσεις για το τι το προκάλεσε ή πώς θα μπορούσαν να αποτρέψουν να συμβεί ξανά και την Ευρώπη να βρίσκεται μπροστά σε μία νέα πρόκληση.

Τις μέρες πριν από το Πάσχα, όπως είχε γράψει και το energypress, χώρες στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα έκαναν διάφορες ασκήσεις επί χάρτου, αλλά και crash test σε πραγματικές συνθήκες, προκειμένου να αποτρέψουν ενδεχόμενο μπλακ άουτ σε περίπτωση που το σύστημα γέμιζε ενέργεια από ΑΠΕ...

Και τα χειρότερα απετράπησαν.

Στην Ιβηρική χερσόνησο αυτό δεν συνέβη: ενώ ο ισπανικός φορέας εκμετάλλευσης δικτύου REE απέκλεισε την Τρίτη το ενδεχόμενο κυβερνοεπίθεσης ως αιτία , το Ανώτατο Δικαστήριο της Ισπανίας δήλωσε ότι θα διερευνήσει εάν οι ενεργειακές υποδομές της χώρας δέχθηκαν τρομοκρατικό χτύπημα, ενώ ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ δήλωσε ότι η κυβέρνησή του δεν έχει αποκλείσει καμία υπόθεση.

«Δεν πρέπει να βιαζόμαστε να βγάλουμε (συμπεράσματα) και να κάνουμε λάθη βιαστικά», δήλωσε ο Σάντσες την Τρίτη. «Θα μάθουμε τι συνέβη σε αυτά τα πέντε δευτερόλεπτα».

Η REE δήλωσε ότι εντόπισε δύο περιστατικά απώλειας παραγωγής ενέργειας, πιθανώς από ηλιακούς σταθμούς, στη νοτιοδυτική Ισπανία, τα οποία προκάλεσαν αστάθεια στο ηλεκτρικό σύστημα και οδήγησαν σε διακοπή της διασύνδεσής του με τη Γαλλία.

Case study πράσινης μετάβασης

Η Ισπανία αποτελεί case study πράσινης μετάβασης, καθώς είναι ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Ευρώπη και η διακοπή ρεύματος επανέφερε στο προσκήνιο τη συζήτηση σχετικά με το εάν η αστάθεια της προσφοράς από την ηλιακή ή την αιολική ενέργεια έκανε τα συστήματα ηλεκτρικής ενέργειας της πιο ευάλωτα.

Η Redeia, η οποία κατέχει την Red Electrica, προειδοποίησε τον Φεβρουάριο στην ετήσια έκθεσή της ότι αντιμετώπιζε κίνδυνο «αποσυνδέσεων λόγω της υψηλής διείσδυσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας χωρίς τις τεχνικές δυνατότητες που απαιτούνται για την επαρκή αντιμετώπιση των διαταραχών».

Τεράστιο κόστος

Η επενδυτική τράπεζα RBC δήλωσε ότι το οικονομικό κόστος της διακοπής ρεύματος θα μπορούσε να κυμανθεί μεταξύ 2,25 δισεκατομμυρίων και 4,5 δισεκατομμυρίων ευρώ, κατηγορώντας την ισπανική κυβέρνηση ότι είναι υπερβολικά εφησυχασμένη σχετικά με τις υποδομές σε ένα σύστημα που εξαρτάται από την ηλιακή ενέργεια με μικρή αποθήκευση σε μπαταρίες.

Αναζητώντας απαντήσεις

Ωστόσο, οι επιπτώσεις από την διακοπή ρεύματος θα είναι πιο διευρυμένες τόσο για τις δύο χώρες όσο και για την Ευρώπη στο σύνολό της. 

Η ΕΕ πιέζει την Ιβηρική Χερσόνησο, η οποία λειτουργεί εδώ και καιρό ως ενεργειακό νησί εντός του μπλοκ, να συνδεθεί καλύτερα με τα δίκτυα της Ευρώπης. Ήδη τη Δευτέρα, οι ειδικοί συζητούσαν κατά πόσον τέτοιες συνδέσεις θα μπορούσαν να είχαν βοηθήσει στην πρόληψη των μαζικών διακοπών ρεύματος ή να θέσουν περισσότερες χώρες σε κίνδυνο να βιώσουν δευτερογενείς επιπτώσεις. 

Όπως επισημαίνει το Politico, οι γειτονικές χώρες έσπευσαν να βοηθήσουν,  με τον γαλλικό φορέα εκμετάλλευσης του δικτύου RTE να προμηθεύει 700 μεγαβάτ ηλεκτρικής ενέργειας στην Ισπανία μέσα σε λίγες ώρες από τη διακοπή ρεύματος. Τα φώτα άναψαν ξανά χάρη εν μέρει στις παροχές ενέργειας από τη Γαλλία και το Μαρόκο.

Η Ισπανία και η Πορτογαλία έχουν στενά συνδεδεμένα συστήματα ηλεκτρικής ενέργειας με λίγες διασυνοριακές συνδέσεις με τη Γαλλία και την υπόλοιπη ΕΕ.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το εκτελεστικό όργανο της ΕΕ, επιθυμεί εδώ και καιρό να αλλάξει αυτό το γεγονός, ενθαρρύνοντας ένθερμα τις χώρες της ΕΕ να κατασκευάσουν περισσότερες διασυνδέσεις. Οι αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι η κίνηση αυτή θα βελτίωνε την ενεργειακή ασφάλεια και θα διευκόλυνε τις ροές ηλεκτρικής ενέργειας πέρα ​​από τα σύνορα. Η Μαδρίτη, η Λισαβόνα και το Παρίσι έχουν επανειλημμένα δηλώσει την προθυμία τους να προχωρήσουν με αυτό το σχέδιο, αλλά η πρόοδος είναι αργή.

Η σύνδεση με τους Βάσκους

Παρόλο που η Ισπανία και η Γαλλία επιτέλους προχωρούν με μια νέα σύνδεση στη Χώρα των Βάσκων, η ένωση ρυθμιστικών αρχών ενέργειας της ΕΕ προειδοποίησε πέρυσι ότι δεν έχει απελευθερωθεί αρκετή χωρητικότητα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, παρά τις νομικές απαιτήσεις για κάτι τέτοιο. 

Παραμένει ωστόσο, ασαφές εάν περισσότερες συνδέσεις με την Ευρώπη θα είχαν μετριάσει τη συσκότιση. 

Από τη μία πλευρά, περισσότερες διασυνοριακές συνδέσεις θα μπορούσαν να είχαν ενισχύσει την ικανότητα της Ισπανίας να εξισορροπεί την προσφορά και τη ζήτηση και να εισάγει ηλεκτρική ενέργεια, δήλωσε στο Politico η Pratheeksha Ramdas, ανώτερη αναλύτρια ενέργειας στην εταιρεία συμβούλων Rystad. Η τρέχουσα περιορισμένη εμπορική ικανότητα της Μαδρίτης με τη Γαλλία «περιορίζει τις δυνατότητες ταχείας αντίδρασης σε περίπτωση διαταραχών μεγάλης κλίμακας», είπε.

Αντίθετα, «η αυξημένη συνδεσιμότητα ενδέχεται να διακινδυνεύσει τη διάδοση της αστάθειας συχνότητας σε γειτονικά συστήματα», πρόσθεσε, δημιουργώντας ένα φαινόμενο ντόμινο με διαδοχικές διακοπές ρεύματος σε άλλες χώρες της ΕΕ.

H πράσινη ενέργεια

Η Ισπανία και η Πορτογαλία είναι πρωταθλητές της πράσινης ενέργειας στην ΕΕ και προμηθεύονταν πάνω από το 80% της ηλεκτρικής τους ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας λίγο πριν από τη διακοπή ρεύματος τη Δευτέρα. 

Οι ειδικοί έχουν δηλώσει προηγουμένως ότι η ραγδαία επέκταση της αιολικής και ηλιακής ενέργειας ασκεί αυξημένη πίεση στο ισπανικό δίκτυο, το οποίο χρειάζεται αναβάθμιση για να χειριστεί ρεκόρ όγκων διακοπτόμενων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Η θέση της Eurelectric

Όπως επισημαίνει η  ένωση ευρωπαϊκών εταιρειών ενέργειας, Eurelectric, ενώ η ακριβής αιτία βρίσκεται ακόμη υπό διερεύνηση, αυτό το εξαιρετικό γεγονός χρησιμεύει ως μια ισχυρή υπενθύμιση της κρίσιμης σημασίας του ευρωπαϊκού δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας - ενός συστήματος που συχνά θεωρούμε δεδομένο.

Τι είναι γνωστό μέχρι στιγμής 

«Αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι είχαμε ένα πολύ σοβαρό περιστατικό – ένα περιστατικό που είχε σημαντικές επιπτώσεις σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες ταυτόχρονα. Κάτι που είναι πολύ πολύ σπάνιο», δήλωσε στο BBC ο Γενικός Γραμματέας της Eurelectric, Κρίστιαν Ρούμπι.

Ενώ η αιτία της διακοπής ρεύματος δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί, υπήρξαν αναφορές για ανώμαλες ταλαντώσεις στις γραμμές υψηλής τάσης πριν από τη διακοπή ρεύματος. Αυτές οι ταλαντώσεις προκάλεσαν βλάβες συγχρονισμού μεταξύ των ηλεκτρικών συστημάτων και τελικά τερμάτισαν τις διαταραχές σε όλο το διασυνδεδεμένο ευρωπαϊκό δίκτυο.  

Γιατί έχει σημασία  

Το εξαιρετικό αυτό γεγονός αποτελεί μια έντονη υπενθύμιση ότι το δίκτυο ηλεκτροδότησης αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της κοινωνίας μας, τονίζει η Eurelectric: καθώς ο ηλεκτρισμός διαδραματίζει ολοένα και πιο σημαντικό ρόλο στην κοινωνία μας, πρέπει να δημιουργήσουμε όλες τις προϋποθέσεις για να καταστεί δυνατή η ασφαλής παροχή ηλεκτρικής ενέργειας.  

Επενδύοντας στα μελλοντικά δίκτυα

Και προσθέτει ότι η επένδυση σε ένα ανθεκτικό δίκτυο καθίσταται πλέον επιτακτική. Η επιτυχία των ενεργειακών μεταβάσεων της Ευρώπης εξαρτάται από ένα εκτεταμένο, πλήρως ψηφιοποιημένο δίκτυο που μπορεί να διαχειριστεί την ποσότητα της ανανεώσιμης δυναμικότητας που πρόκειται να προκύψει. Η καταλληλότητα του δικτύου για τον σκοπό αυτό απαιτεί ετήσια επένδυση 67 δισεκατομμυρίων ευρώ από τώρα έως το 2050.   

Ωστόσο, οι υπάρχουσες τεχνολογίες μπορούν ήδη να συμβάλουν στη μείωση αυτών των δαπανών. Βελτιστοποιώντας τη χρήση του δικτύου, οι ετήσιες επενδυτικές ανάγκες θα μπορούσαν να μειωθούν στα 55 δισεκατομμύρια ευρώ – χωρίς να διακυβεύεται η ανθεκτικότητα ή η απόδοση. 

Κάλεσμα αφύπνισης

Η διακοπή ρεύματος ήταν ένα κάλεσμα αφύπνισης, υπογραμμίζει η Eurelectric. Έδειξε ότι η ανάγκη εκσυγχρονισμού και ενίσχυσης του ευρωπαϊκού δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας είναι επείγουσα και αναπόφευκτη. «Τώρα είναι η ώρα να επενδύσουμε στις υποδομές που τροφοδοτούν τα πάντα, καταλήγει.