Γ. Καστριώτης: Σύννεφα στη διπλωματία των τριμερών Ελλάδας-Κύπρου με Αίγυπτο και Ισραήλ

Λεπτές ισορροπίες και δύσκολα παιχνίδια στην ενεργειακή σκακιέρα της Ανατολικής Μεσογείου, καθώς παρά τον ανασταλτικό παράγοντα της χαμηλής τιμής του πετρελαίου, γεωπολιτικοί κυρίως λόγοι επισπεύδουν τη διαδικασία άντλησης και εκμετάλλευσης του φυσικού αερίου της περιοχής.

Οι τριμερείς συνεργασίες Ελλάδας - Κύπρου με το Ισραήλ και την Αίγυπτο και η προοπτική νέας τριμερούς με τη συμμετοχή της Ιορδανίας, διαδικασία που επαναβεβαιώθηκε με την προχθεσινή συνάντηση Τσίπρα - Αλ Σίσι - Αναστασιάδη, διαμορφώνει ένα ιδιαίτερα σημαντικό πλαίσιο για την ασφαλή εκμετάλλευση των ενεργειακών πηγών της περιοχής.

Ο δρόμος αυτός κάθε άλλο παρά είναι εύκολος και, καθώς πλησιάζει η στιγμή των οριστικών αποφάσεων, όλο και πιο πολύπλοκο γίνεται το παιχνίδι καθώς όλοι οι παίκτες της περιοχής προσπαθούν να βελτιώσουν τη θέση τους.

Την περασμένη εβδομάδα η αιφνιδιαστική εμπλοκή που προέκυψε μεταξύ του Ισραήλ και της Αιγύπτου απειλεί να υπονομεύσει ένα πλαίσιο συνεργασίας το οποίο έχει ζωτική σημασία και για την Ελλάδα, που επενδύει πολιτικά και οικονομικά στη συνεργασία Κύπρου-Ισραήλ και Αιγύπτου ώστε το φυσικό αέριο της Ανατολικής Μεσογείου να μεταφέρεται στην Ευρώπη μέσω Ελλάδας.

Αναφορές μάλιστα του Ισραηλινού πρωθυπουργού, Μπ. Νετανιάχου, για τις εναλλακτικές οδούς εξαγωγής του ισραηλινού φυσικού αερίου, πέραν της επιλογής της Αιγύπτου, επανέφεραν στο προσκήνιο τα σχέδια για μεταφορά του φυσικού αερίου μέσω Τουρκίας, επιλογή η οποία περιπλέκει την κατάσταση λόγω του Κυπριακού. Δεν είναι τυχαία όμως και θα πρέπει να καταγραφεί η ανταλλαγή «μηνυμάτων» μεταξύ Αγκυρας και Τελ Αβίβ και η αποκάλυψη άτυπων επαφών με αντικείμενο το φυσικό αέριο.

Αιφνιδιάστηκε
Η απόφαση της διεθνούς διαιτησίας για καταβολή αποζημίωσης από την αιγυπτιακή κρατική εταιρεία φυσικού αερίου στην ισραηλινή κρατική εταιρεία ηλεκτρισμού (IEC) και στην εταιρεία που διαχειρίζεται τον αγωγό που διέρχεται από το Σινά (East Mediterranean Gas Co), ύψους 1,76 δισ. δολαρίων, οδήγησε σε μια σκληρή αντιπαράθεση, με το Κάιρο να δηλώνει ότι παγώνει τις συνομιλίες για την ενεργειακή συνεργασία με το Ισραήλ.

Η αιγυπτιακή πλευρά μάλιστα θεωρεί ότι αιφνιδιάστηκε από τους Ισραηλινούς, καθώς είχαν δοθεί διαβεβαιώσεις ότι η υπόθεση θα παγώσει ώστε να μη διαταραχτούν οι σχέσεις των δύο χώρων.

Η εξέλιξη αυτή προέκυψε τη στιγμή που η Κύπρος έχει ήδη προχωρήσει σε καταρχήν συμφωνίες με την Αίγυπτο για τη μεταφορά του φυσικού αερίου από την Αφροδίτη στον σταθμό LNG του Ιντκου, ο οποίος ανήκει στη βρετανική πετρελαϊκή εταιρεία BG, η οποία μόλις πριν από έναν μήνα ανακοίνωσε την εξαγορά μεριδίου των δικαιωμάτων της αμερικανικής Noble Energy στο κυπριακό Οικόπεδο 12.

Είχαν προηγηθεί βολιδοσκοπήσεις της Noble, που έχει σημαντικό μερίδιο στα ισραηλινά κοιτάσματα ΤΑΜΑΡ και Λεβιάθαν, για μεταφορά με τον ίδιο υποθαλάσσιο αγωγό και του ισραηλινού φυσικού αερίου στην Αίγυπτο, όπου μέρος του θα καλύπτει τις ανάγκες της Αιγύπτου, και το υπόλοιπο θα διατίθεται προς εξαγωγή σε μορφή LNG. Πριν από έναν μήνα είχε υπογραφεί αρχική συμφωνία για εισαγωγή από την αιγυπτιακή εταιρεία Dolphinous φυσικού αερίου από το ισραηλινό Λεβιάθαν ύψους σχεδόν 10 δισ. δολαρίων.

Η αντιπαράθεση που προέκυψε απειλεί αυτόν τον σχεδιασμό και η εξέλιξη αυτή σήμανε συναγερμό στη Λευκωσία, ενώ βάζει στο παιχνίδι και την Τουρκία.

Ο πρόεδρος, Νίκος Αναστασιάδης, με τηλεφωνικές επικοινωνίες που είχε με τον Μπ. Νετανιάχου αλλά και με τις κατ' ιδίαν συναντήσεις που είχε στην Αθήνα με τον Αιγύπτιο πρόεδρο Αλ Σίσι, επεχείρησε να μεσολαβήσει ώστε να αποτραπεί ένα σοβαρό ρήγμα στις σχέσεις του Ισραήλ με την Αίγυπτο. Βεβαίως, το Κάιρο διαβεβαιώνει ότι δεν επηρεάζονται οι συμφωνίες με την Κύπρο, αλλά είναι προφανές ότι το κόστος ενός υποθαλάσσιου αγωγού μόνο για το φυσικό αέριο της Αφροδίτης θα καθιστούσε μη βιώσιμο το έργο.

Η Αγκυρα έσπευσε να εκμεταλλευθεί την κατάσταση και ο στενός σύμβουλος του Ερντογάν και εκπρόσωπος της Προεδρίας, Ιμπραήμ Καλίν, δήλωσε ότι μια συμφωνία για το φυσικό αέριο με το Ισραήλ αλλά και η αποκατάσταση των σχέσεων είναι δυνατές μόνον εάν εκπληρωθούν οι όροι που έχει θέσει η Τουρκία για το επεισόδιο του «Mavi Marmara».

Ο πρώτος όρος που έχει εκπληρωθεί ήταν να ζητηθεί συγνώμη, αλλά δεν έχουν εκπληρωθεί οι δύο άλλοι όροι για καταβολή αποζημιώσεων (οι μυστικές διαβουλεύσεις δεν κατέληξαν σε αποτέλεσμα) και για την άρση του αποκλεισμού της Γάζας.

Το Ισραήλ έχει κάνει δύο ανοίγματα την τελευταία εβδομάδα προς την Αγκυρα.

Ο νέος διοικητής της ΜΟΣΑΝΤ, μέχρι τώρα Σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας, Γιόσι Κοέν, δήλωσε ότι με τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει το Ισραήλ έχει ξεχωριστή σημασία η «ενίσχυση των σχέσεών του με τις γειτονικές χώρες, ιδίως με την Αίγυπτο, την Ιορδανία, την Κύπρο, την Ελλάδα και την Τουρκία». Το Ισραήλ, σε ένα λεπτό διπλωματικό παιχνίδι, από τη μια ζητά διάλογο με το Κάιρο για να μη διαταραχτούν οι σχέσεις, από την άλλη όμως, και σε ανώτατο επίπεδο επιχειρεί κάποια ανοίγματα στην Τουρκία.

Ο υπουργός Ενεργείας, Γιουβαλ Στάινιτς, δήλωσε ότι είναι απίθανο να παραιτηθεί η ισραηλινή κρατική εταιρεία από τη διεκδίκηση της αποζημίωσης του 1,76 δισ. δολαρίων, εκφράζοντας όμως την πεποίθηση ότι θα υπάρξει διάλογος με το Κάιρο, στο οποίο έχει στείλει ήδη απεσταλμένο το Ισραήλ.

«Είναι στρατηγικής σημασίας και για τις δύο χώρες η εξεύρεση λύσης», δήλωσε και ο ίδιος ο πρωθυπουργός Νετανιάχου ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής, ενώ αναλύοντας τον ζωτικής σημασίας ρόλο που έχει το φυσικό αέριο για το Ισραήλ, έκανε ειδική αναφορά στην ανάγκη ανάπτυξης των σχέσεων και εξαγωγής του προς και μέσω χωρών όπως η «Ελλάδα, η Κύπρος, η Αίγυπτος» και αναφέρθηκε στην προγραμματισμένη για τον Ιανουάριο τριμερή συνάντηση με την Ελλάδα και την Κύπρο.

Καθησυχαστικός
Με δεδομένη την κρίση που έχει προκύψει με την Αίγυπτο και θέλοντας να στείλει και καθησυχαστικά μηνύματα προς τους βουλευτές αλλά και σε συγκεκριμένα επιχειρηματικά συμφέροντα που είναι προσανατολισμένα προς την Τουρκία, ο κ. Νετανιάχου αποκάλυψε ότι προσωπικός εκπρόσωπός του είναι σε επαφές με υψηλόβαθμο εκπρόσωπο της τουρκικής κυβέρνησης για το ενδεχόμενο εξαγωγής ισραηλινού φυσικού αερίου προς την Τουρκία.

Η σύντομη επίλυση της διαφοράς αυτής που έχει προκύψει μεταξύ Καΐρου και Τελ Αβίβ είναι κρίσιμη και για την Ελλάδα, καθώς όλος ο σχεδιασμός για εξαγωγή φυσικού αερίου της Ανατολικής Μεσογείου προς την Ευρώπη με κόμβο την Ελλάδα προϋποθέτει την αξιοποίηση και του ισραηλινού φυσικού αερίου.

Την Πέμπτη στη Βουλγαρία ο υπουργός Ενέργειας Π. Σκουρλέτης υπέγραψε με την ομόλογό του, Τ. Πέτκοβα, παρουσία και του Βούλγαρου πρωθυπουργού Μ. Μπορίσοφ, τη συμφωνία για την κατασκευή του διασυνδετηρίου αγωγού Ελλάδας - Βουλγαρίας (IGB).

Ο αγωγός αυτός θα μπορέσει να συμβάλει στη διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας για την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη με φυσικό αέριο που θα φθάνει στην Αλεξανδρούπολη όχι μόνο από τις ΗΠΑ (που θέλουν να προωθήσουν το άφθονο σχιστολιθικό αέριό τους), αλλά και από την Νοτιοανατολική Μεσόγειο, που θα εξάγεται υπό μορφή LNG, το πιθανότερο από την Αίγυπτο.

Αλλά και ο διάδρομος ασφάλειας και σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, στον οποίο επενδύει η Ελλάδα επιδιώκοντας έτσι στην αναβάθμιση του γεωπολιτικού ρόλου της, θα τεθεί υπό αμφισβήτηση εάν δύο βασικοί κρίκοι της αλυσίδας, όπως είναι το Ισραήλ και η Αίγυπτος, ραγίσουν...

(Έθνος)