Γ. Κανουπάκης: Ολοένα πιο δύσκολος γίνεται ο γρίφος των αγωγών φυσικού αερίου

Την ώρα που η ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, ως προβολή της ουκρανικής κρίσης, κυριαρχεί στη διήμερη Σύνοδο Κορυφής της ομάδας G7, στις Βρυξέλλες, το ζήτημα των αγωγών αποκτά διαρκώς νέες διαστάσεις, που το καθιστούν όλο και πιο περίπλοκο.

Η Βουλγαρία φαίνεται αποφασισμένη να συνεχίσει την κατασκευή του αγωγού South Stream, όπως έχει προγραμματιστεί, αγνοώντας τη σαφή προειδοποίηση της Κομισιόν. Μετά, δε, την είδηση ότι Γάλλοι και Γερμανοί αποσύρονται από τον Διαδριατικό Αγωγό (TAP), δυναμώνει, ταχύτατα, ο ρόλος της Τουρκίας στο αζέρικο αέριο. Η Αθήνα παρατηρεί το όλο σκηνικό με σχετική αμηχανία, καθώς δεν είναι σε θέση να προβλέψει πού θα κάτσει η μπίλια , σε μια ρουλέτα που γυρίζει ασταμάτητα, χωρίς να φαίνεται πότε θα σταματήσει και υπέρ ποιων παικτών , τελικά…

Ειδικότερα, όπως μετέδωσε, χθες, το EurActiv, n Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε από τη βουλγαρική κυβέρνηση να αναστείλει τις εργασίες κατασκευής του αγωγού φυσικού αερίου της Gazprom και να περιμένει τη σχετική απόφαση για m συμβατότητα του έργου με το ευρωπαϊκό Δίκαιο.

Ωστόσο, το βουλγαρικό Σοσιαλιστικό Κόμμα, που είναι ο κύριος κυβερνητικός εταίρος, απάντησε αμέσως και τόνισε ότι η κατασκευή θα συνεχιστεί κανονικά.

Υπενθυμίζεται ότι n Κομισιόν πριν από λίγες μέρες άνοιξε διαδικασία επί παραβάσει εναντίον της Βουλγαρίας, ζητώντας της να σταματήσει την κατασκευή του South Stream. Στις 27 Μαΐου η Βουλγαρία ανέθεσε την κατασκευή του Sou th Stream στο έδαφός της στη ρωσική κοινοπραξία Stroy transgaz. Βασικός μέτοχος (63%) στη Stroytransgaz είναι ο όμιλος Volga, ο ιδιοκτήτης της οποίας είναι ο Γκενάντι Τιμτσένκο. Ο κ. Τιμτσένκο, πέραν του ότι βρίσκεται σης λίστες κυρώσεων των ΗΠΑ που επιβλήθηκαν κατά της Μόσχας στα μέσα Μαρτίου, συγκαταλέγεται μεταξύ των πλουσιότερων Ρώσων καταλαμβάνοντας την 6η θέση, συμφωνά με το Forbes, και έχει στενούς δεσμούς με τον πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν. Την ίδια ημέρα όταν οι ηγέτες της Ε.Ε. πραγματοποίησαν την τελευταία Σύνοδο Κορυφής, ο πρόεδρος της Επιτροπής Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο κατέστησε σαφές ότι η εκτελεστική εξουσία της Ε.Ε .θα επιβάλει κυρώσεις στη Βουλγαρία σχετικά με τον South Stream.

Γιατί είπαν «αντίο»

Στο μεταξύ, πίσω από την αποχώρηση της γαλλικής Total (10%) και της γερμανικής Ε.ΟΝ (9%) από την κοινοπραξία του αγωγού TAP βρίσκονται, όπως όλα δείχνουν, n συνεχιζόμενη μείωση της ζήτησης φυσικού αερίου στην ιταλική αγορά, όπου και θα καταλήγει από το 2020 και μετά το αζέρικο αέριο. Παράγοντες της ενεργειακής αγοράς εκτιμούν πως n απελευθέρωση ποσοστού στον TAP θα μπορούσε να ξαναφέρει στο προσκήνιο σενάρια εισόδου της ΔΕΠΑ στο μετοχικό κεφάλαιο του αγωγού, θέμα για το οποίο γίνονται εδώ και καιρό συζητήσεις χωρίς κάποιο πρακτικό αποτέλεσμα.

Αν και οι δύο αυτοί παίκτες κατέχουν μειοψηφικό ποσοστό στον TAP (αθροιστικά 19%), έναντι 60% των τριών ισχυρότερων ενεργειακών ομίλων, BP, Socar, και Statoil, εντούτοις η κίνησή τους, λένε, κάτι δείχνει. Γεγονός είναι ότι συνυπολογίστηκε από τους Γάλλους και τους Γερμανούς η απόφαση της Gazprom, στα τέλη Απριλίου, να επιλέξει τελικά την Αυστρία (κόμβος Baumgarten) αντί για την Ιταλία (Tarvisio), ως τελικό σημείο για το δικό της σχέδιο του αγωγού South Stream (επ' αυτού προέκυψε και η ευχή του υπουργού Περιβάλλοντος Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, Γιάννη Μανιάτη, προ ημερών, για περαιτέρω ενδυνάμωση της συνεργασίας μας με τους Ρώσους και στο πλαίσιο του εν λόγω project).

Σε ό,τι αφορά, συγκεκριμένα, την Total επιβεβαιώθηκε επισήμως n πώληση του μεριδίου της στο Shah Deniz (10%), μετά την υπογραφή σχετικής συμφωνίας με την τουρκική κρατική εταιρεία πετρελαίου (ΤΡΑΟ) έναντι 1,5 δισ. δολ. ( 1,1 δισ. ευρώ).

Η εν λόγω πώληση εντάσσεται στο πρόγραμμα πώλησης περιουσιακών στοιχεία της Total που έχει ως στόχο να φτάσει τα 15 20 δισ. δολ. Μέσω της συμφωνίας αυξάνεται το μερίδιο της Τουρκίας στον αγωγό φυσικού αερίου Trans Anatolian (ΤΑΝΑΡ) από 9% σε 19%. Παράλληλα, n κρατική εταιρεία αγωγών της Τουρκίας, Boru Hatlary ile Petrol tasima AS (BOTAS), υπέγραψε συμφωνία με την κρατική εταιρεία πετρελαίου του Αζερμπαϊτζάν (SOCAR) προκείμενου να αυξήσει το ποσοστό της Τουρκίας στο 30% ο ΤΑΝΑΡ είναι ο αγωγός o οποίος πρόκειται να μεταφέρει φυσικό αέριο από το Αζερμπαϊτζάν στην Ευρώπη μέσω Τουρκίας. Από την άλλη πλευρά, η κίνηση της Ε.ΟΝ ήταν αναμενόμενη, καθώς αποσύρεται συνολικά από την ιταλική αγορά, όπως κυκλοφόρησε. Οι Γερμανοί επιχειρούν ένα γενικότερο σημ μάζεμα των διεθνών συμμετοχών τους, προκειμένου να ισοφαρίσουν τη μείωση των κερδών τους.

Το 2013 τα κέρδη της μεγαλύτερης εταιρείας κοινής ωφέλειας στη Γερμανία μειώθηκαν 14% και για φέτος προβλέπεται νέα μείωση. Ήδη, η Ε.ΟΝ έχει κλείσει περίπου 13 GW εργοστάσια πυρηνικής ενέργειας ή ορυκτών καυσίμων, πάνω από 25% της συμβατικής παραγωγής της και πρόσφατα σ επικεφαλής της, απευθυνόμενος στους μετόχους της. προειδοποίησε ότι η κατάσταση θα βαίνει αυξανόμενα εκτός ισορροπίας αν για οικονομικούς λόγους αναγκαστούμε να κλείσουμε κι άλλα εργοστάσια.

Πιέσεις για αλλαγή διαδρομής

Παραμένει σταθερός o στόχος του Αζερμπαϊτζάν να μπορέσει να μεταφέρει ως το τέλος του 2020. μέσω Τουρκίας, στην Ιταλία και από εκεί στην Ευρώπη γύρω στα 16 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα αερίου ετησίως από το πεδίο Σαχ Ντενίζ II. Κύκλοι της αγοράς εκτιμούν ότι η αποχώρηση των δύο εταίρων από τον TAP θα μπορούσε να μπλοκάρει την προσπάθεια της Ιταλίας να βρει νέες πηγές τροφοδοσίας, σε μια στιγμή μάλιστα που η αστάθεια στη Β. Αφρική θα μπορούσε να προκαλέσει διακοπές στις εισαγωγές, θυμίζουμε ότι η επιλογή της Ιταλίας ως τελικού προορισμού του TAP συναντά ισχυρές αντιδράσεις της τοπικής κοινωνίας στην περιοχή San Foca όπου και καταλήγει ο αγωγός. Σύμφωνα με κάποιες πηγές, η Κροατία πιέζει την κοινοπραξία του TAP να αλλάξει την αρχική διαδρομή και ο αγωγός να περάσει από τα εδάφη της αντί για της Ιταλίας. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, η είδηση της αποχώρησης Ε.ΟΝ και Total από τον TAP προκάλεσε μια σχετική κινητοποίηση. «Η κοινοπραξία του Σαχ Ντενίζ έχει υπογραφεί από πέρυσι μια σειρά εμπορικών συμφωνιών, τις οποίες οι αλλαγές στη μετοχική σύνθεση του TAP δεν επηρεάζει» έσπευσε να δηλώσει ο Toby Odone, εκπρόσωπος της BP, επικεφαλής της κοινοπραξίας του Σαχ Ντενίζ II. Η αποχώρηση της Total από το Σαχ Ντενίζ II και η απόφαση της μαζί με την Ε.ΟΝ να πουλήσουν το μερίδιό τους στον TAP ήρθε, ωστόσο, ένα μήνα μετά την απόφαση της νορβηγικής Statoil να πουλήσει ποσοστό 10% στο Σαχ Ντενίζ II στους δύο άλλους partners, BP και Socar. «Η απόφαση της Statoil έχει λογική, δεδομένων των χαμηλών περιθωρίων κέρδους του συγκεκριμένου σχεδίου συγκριτικά με άλλα διεθνώς εξαιτίας των χαμηλών περιθωρίων κέρδους στην Ευρώπη» ανέφερε ο Trond Omdal, αναλυτής στην Arctic Securities. Τέλος, δεν θα πρέπει να διαφύγει της προσοχής μας ότι οι τιμές στα προθεσμιακά συμβόλαια αερίου στην Ευρώπη έχουν υποχωρήσει κατά 15% από την αρχή του έτους.

(Ναυτεμπορική, 5/6/2014)