Φρένο της Ε.Ε. σε κινεζική διείσδυση στον ελληνικό ενεργειακό τομέα

Στις συμπληγάδες της γεωστρατηγικής αναμέτρησης Ευρώπης και ΗΠΑ με την Κίνα έχει εγκλωβιστεί το εμβληματικό έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης της Κρήτης με την Αττική, ενώ την ίδια τύχη φαίνεται να έχει και το σχέδιο αποεπένδυσης της ΔΕΗ στους λιγνίτες, όπου το κινεζικό ενδιαφέρον εμφανίζεται ως το πιο ζωηρό μεταξύ των έξι συνολικά επενδυτικών σχημάτων που προκρίθηκαν για να καταθέσουν δεσμευτικές προσφορές στις 17 Οκτωβρίου για τις μονάδες Μελίτης και Μεγαλόπολης.

Όπως αναφέρει σε άρθρο της η "Καθημερινή", η συμμετοχή με ποσοστό 24% και ενισχυμένο ρόλο στο μάνατζμεντ του ΑΔΜΗΕ της κινεζικής State Grid, σε συνδυασμό με τον κομβικό ρόλο του ελληνικού διαχειριστή στο έργο της διασύνδεσης Κρήτης - Αττικής και της παράλληλης προσπάθειας της Ε.Ε. να βάλει φρένο στην επέλαση των κινεζικών επενδύσεων σε στρατηγικούς τομείς της ευρωπαϊκής οικονομίας, είναι η πραγματική αιτία του αδιεξόδου στο οποίο έχει περιέλθει το έργο διασύνδεσης της Κρήτης από τον περασμένο Απρίλιο.

Η Ε.Ε. που όλο το προηγούμενο διάστημα πρωτοστάτησε στο να αποφευχθεί με κάθε τρόπο ο πλήρης έλεγχος της διασύνδεσης από τον ΑΔΜΗΕ, λόγω της συμμετοχής της State Grid και της ισχύος που αποκτά η Κίνα μέσω αυτής στον γεωστρατηγικό διάδρομο Ισραήλ - Κύπρου - Ελλάδας, δίνοντας παράλληλη μάχη να μπει στο μετοχικό σχήμα του ΕuroAsia o βελγογερμανικών συμφερόντων διαχειριστής Elia, με μία επιστολή της προς τη ΡΑΕ και σε όλους τους εμπλεκόμενους φορείς διαμήνυσε ότι η ανάθεση δεν έχει τη συγκατάθεσή της και ότι έγινε κατά παράβαση του σχετικού ευρωπαϊκού κανονισμού. Την ίδια στιγμή η Ε.Ε., η οποία παρακολουθεί μέσω της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού (DGcomp) την πορεία του διαγωνισμού για τις λιγνιτικές μονάδες της ΔΕΗ φέρεται να σχεδιάζει μπλόκο και στην πιθανή πώληση των λιγνιτικών μονάδων της ΔΕΗ στην κινεζική CHN Energy που τις διεκδικεί από κοινού με τον όμιλο Κοπελούζου.

Η πιστοποίηση της ΡΑΕ προς τον ΑΔΜΗΕ ως διαχειριστή αναφέρει ρητά ότι δεν μπορεί άλλη εταιρεία με τον ίδιο μέτοχο να δραστηριοποιηθεί στον τομέα της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα. Η Κομισιόν φέρεται να έχει ανασύρει την απόφαση πιστοποίησης του ΑΔΜΗΕ ενόψει της κατάθεσης δεσμευτικών προσφορών για τις λιγνιτικές μονάδες της ΔΕΗ και του κινεζικού ενδιαφέροντος.

Η περίπτωση της ηλεκτρικής διασύνδεσης της Κρήτης αλλά και αυτή των λιγνιτικών μονάδων της ΔΕΗ είναι μία από τις πολλές που καλείται να αντιμετωπίσει η Ε.Ε. όχι μόνο σε αδύναμες χώρες του Νότου, όπως η Ελλάδα και η Πορτογαλία, αλλά και σε ισχυρές οικονομικά χώρες, όπως η Γερμανία, για να καταφέρει να βάλει φρένο στην κινεζική επέλαση, την έκταση και τα αποτελέσματα της οποίας δεν είχε αρχικά εκτιμήσει. Το ίδιο διάστημα η Επιτροπή αναζητεί τρόπους για να ανακόψει τον πλήρη έλεγχο της πορτογαλικής EDP, της μεγαλύτερης εταιρείας ηλεκτρισμού της χώρας, από την China Three Gorges. Η κινεζική εταιρεία που κατέχει ήδη το 23,3% της EDP κατέθεσε τον περασμένο Μάιο προσφορά εξαγοράς του συνόλου των μετοχών της, επενδύοντας 9,07 δισ. ευρώ. Μόλις πρόσφατα εξάλλου η γερμανική κυβέρνηση έβαλε την κρατική τράπεζα KfW να εξαγοράσει το 20% της 50Hertz Transmission Gmb (διαχειριστής δικτύου της Γερμανίας) προκειμένου να μην καταλήξει στα χέρια της κινεζικής State Grid.

Το θέμα της κινεζικής επιρροής άρχισε να εντάσσεται στην ευρωπαϊκή ατζέντα από τον Οκτώβριο του 2016 και μετά, όταν το Βερολίνο απέσυρε την έγκρισή του για την εξαγορά της εταιρείας Aixtron από την κινεζική Grand Chip Investment. Τη στάση του Βερολίνου ακολούθησε και η Γαλλία, με τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν να ενθαρρύνει τους Ευρωπαίους εταίρους του «να μην είναι αφελείς» στο παγκόσμιο εμπόριο, ενώ υιοθετώντας τη γραμμή Βερολίνου και Παρισιού, ο Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ πρότεινε πέρυσι ένα νέο πλαίσιο για την αποτελεσματική παρακολούθηση των επενδύσεων στον τομέα των υποδομών και της αμυντικής τεχνολογίας, το οποίο η Ευρώπη ευελπιστεί να νομοθετήσει μέχρι το τέλος του έτους. Το πόσο εύκολα η Ευρώπη θα καταφέρει να υιοθετήσει και να εφαρμόσει αποτελεσματικά ένα πλαίσιο προστατευτισμού έναντι των κινεζικών επενδύσεων είναι πάντως ένα ερώτημα. Η ευρωπαϊκή κρίση χρέους διαμόρφωσε το έδαφος για την κινεζική έφοδο στην Ευρώπη, καθώς πολλές χώρες έχουν ανάγκη από κεφάλαια ανεξαρτήτως εθνικής προελεύσεως. Αυτό εκφράστηκε σαφώς από τον Πορτογάλο πρωθυπουργό όταν έσπευσε να δηλώσει ότι η κυβέρνησή του δεν έχει καμία αντίρρηση για την πρόταση της China Three Gorges αλλά και από τον υπουργό Ενέργειας Γιώργο Σταθάκη και τον πρόεδρο της ΔΕΗ Μανόλη Παναγιωτάκη, όταν απαίτησαν από την Επιτροπή να ανοίξει τον διαγωνισμό για τις λιγνιτικές μονάδες για επιχειρήσεις και εκτός Ευρώπης. Ηταν εξάλλου η Ευρώπη που προσκάλεσε επισήμως την Κίνα να επενδύσει ακόμα και σε ομόλογα –αρχικά του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Στήριξης και στη συνέχεια του Μόνιμου Μηχανισμού Στήριξης– και η οποία έχει θεσμικά αποδεχθεί τη συμβολή της πρωτοβουλίας «Μία Ζώνη, Ενας Δρόμος» στο επενδυτικό πακέτο Γιούνκερ.

Η Ευρώπη ανησυχεί επίσης για την περαιτέρω ενδυνάμωση των κινεζικών εταιρειών μέσω της συμμετοχής τους στην κατασκευή της διασύνδεσης, στην περίπτωση που το έργο υλοποιηθεί με αποκλειστική ευθύνη του ΑΔΜΗΕ και άρα της State Grid.

Η Ε.Ε. δεν φαίνεται πάντως να καταθέτει τα όπλα. Μετά το «βέτο» στην απευθείας ανάθεση στον ΑΔΜΗΕ, προετοιμάζει νέα πρωτοβουλία μέσα στον Νοέμβριο, με στόχο να βρεθεί κοινός τόπος και το έργο να προχωρήσει ως έχει σχεδιασθεί.

Η εξέλιξη στην υπόθεση της ηλεκτρικής διασύνδεσης της Κρήτης φαίνεται να έχει επηρεάσει τη στάση της Κομισιόν και στο θέμα της συμμετοχής κινεζικών εταιρειών στον διαγωνισμό της ΔΕΗ για τις λιγνιτικές μονάδες της Μεγαλόπολης και της Μελίτης.