Φούρνισαν με νορβηγικό μοντέλο, ξεφούρνισαν κυπριακό - Τρύπες στο Ταμείο Υδρογονανθράκων στην Κύπρο

Τη συμβολή της Βουλής ώστε να διασφαλιστεί η ανεξαρτησία από πολιτικές παρεμβάσεις του πολύκροτου Ταμείου Υδρογονανθράκων ή Ταμείου Επενδύσεων, όπως είναι η επίσημη ονομασία του, ζήτησε χθες με υπόμνημά του προς την κοινοβουλευτική Επιτροπή Οικονομικών ο Γενικός Ελεγκτής Οδυσσέας Μιχαηλίδης. 

Η Επιτροπή ξεκίνησε χθες τη συζήτηση της νομοθεσίας για την σύσταση και λειτουργία του Ταμείου Επενδύσεων και του Κυπριακού Οργανισμού Διαχείρισης Επενδύσεων, που αποτελούν ουσιαστικά το Ταμείο Υδρογονανθράκων, αφού σκοπός του είναι η διαχείριση των εσόδων από υδρογονάνθρακες.

Στο υπόμνημα του γενικού ελεγκτή, καταγράφονται σοβαρές αποκλείσεις από τις συστάσεις των ξένων διεθνούς κύρους εμπειρογνωμόνων που μετακάλεσε η ίδια η Δημοκρατία για βοήθεια στη σύσταση του Ταμείου. Οι πολύχρονες και έντονες συζητήσεις για το πετυχημένο «νορβηγικό μοντέλο», φαίνεται πως κατέληξαν μέσα από τη διαμόρφωση του πλαισίου λειτουργίας του Ταμείου ουσιαστικά σε «κυπριακό μοντέλο».

Η πρόταση των εμπειρογνωμόνων, σημειώνει ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης, βασίστηκε σε δύο αρχές: πρώτον τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας του Ταμείου με την αποφυγή όσο το δυνατό πολιτικών και άλλων παρεμβάσεων αναφορικά με τους διορισμούς, τις επενδυτικές αποφάσεις κ.λπ. μέσω κατάλληλων νομοθετικών προνοιών και ρυθμίσεων βασισμένες στις βέλτιστες διεθνείς πρακτικές. 

Επίσης, διαμορφώθηκε από τους εμπειρογνώμονες το πλαίσιο για τη διασφάλιση με κατάλληλες συγκεκριμένες πρόνοιες της έγκαιρης εισροής στο ταμείο ουσιαστικά όλων των εισπράξεων από τους υδρογονάνθρακες. Οι εισπράξεις αυτές προβλεπόταν να επενδυθούν χωρίς την δυνατότητα αφαιρέσεων σημαντικών ποσών προτού καταβληθούν σύμφωνα και πάλι με τις βέλτιστες διεθνείς πρακτικές. Έτσι, αποφεύγεται η χρήση των εσόδων από υδρογονάνθρακες για άλλες κατά καιρού σκοπιμότητες. 

«Παρατηρήθηκε ότι το υπό αναφορά νομοσχέδιο -κείμενο- των προνοιών, το οποίο οι εμπειρογνώμονες υπέβαλαν ως αποτέλεσμα της εν λόγω εργασίας για τη διασφάλιση των πιο πάνω αρχών και υιοθέτηση των βέλτιστων διεθνών πρακτικών για τέτοια ταμεία, έχει διαφοροποιηθεί σημαντικά παραβιάζοντας σε αρκετές περιπτώσεις τις προαναφερόμενες αρχές και βέλτιστες πρακτικές», επισημαίνεται στο έγγραφο της Ελεγκτικής Υπηρεσίας. Υπογραμμίζεται δε ότι πρόκειται για Ταμείο που θα διαχειρίζεται πολλά δισεκατομμύρια ευρώ δημοσίων πόρων της χώρας. Ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης προτείνει πριν την έγκριση του νομοσχεδίου που κατέθεσε η Κυβέρνηση, να συγκριθούν οι πρόνοιες του κειμένου που πρότειναν οι εμπειρογνώμονες ως εισήγηση για νομοσχέδιο με το κείμενο του νομοσχεδίου που παρουσίασε τελικά η κυβέρνηση στη Βουλή για ψήφιση. Ζητά από τους βουλευτές να ζητήσουν εξηγήσεις για τις διαφοροποιήσεις και κατά πόσο συνάδουν ή όχι με τις αρχές και βέλτιστες πρακτικές που προτάθηκαν. 

Μεταξύ άλλων, ο Γενικός Ελεγκτής καταγράφει ότι αφαιρέθηκε η πρόνοια που αναφέρει ότι ο οργανισμός θα έχει τα κεντρικά του γραφεία στην Κύπρο. Ακόμα, αφαιρέθηκε η λέξη Συμβούλιο από το άρθρο για την ανεξαρτησία του οργανισμού, ώστε οι πρόνοιες να περιορίζονται στον εκτελεστικό διευθυντή. 

Επίσης, η θητεία των μελών του συμβουλίου αντικαταστάθηκε με τέσσερα έτη αντί έξι. «Η θητεία να καθοριστεί στα έξι έτη όπως αναφέρεται και στο αγγλικό κείμενο, γιατί είναι σημαντικό να περιοριστούν όσο το δυνατό πολιτικές παρεμβάσεις, λαμβάνοντας υπόψη ότι γίνονται προεδρικές εκλογές ανά πενταετία», αναφέρεται στο υπόμνημα. Εκ μέρους της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, ο Άκης Χατζηιωσήφ που εκπροσώπησε τον γενικό ελεγκτή στη χθεσινή συνεδρία, σημείωσε πως έγιναν πολλές αλλαγές στο τελικό κείμενο σε σύγκριση με το αγγλικό κείμενο των εμπειρογνωμόνων. Ο ίδιος αναφέρθηκε και στη σύγκρουση συμφερόντων μέχρι συγγένειες δευτέρου βαθμού, στην ευχέρεια που δίνεται για χρήση του ταμείου για παραχώρηση κρατικών εγγυήσεων μόνο με υπόδειξη του υπουργού Οικονομικών και όχι από τη Βουλή.

Άμεση σύνδεση με το χρέος 

Το νομοσχέδιο παρουσίασε στους βουλευτές της Επιτροπής Οικονομικών ο υπουργός Οικονομικών Χάρης Γεωργιάδης. Σύμφωνα με τον ίδιο, εκτιμάται ότι τα έσοδα από την εκμετάλλευση του κοιτάσματος Αφροδίτη και μόνο, που είναι επιβεβαιωμένο κοίτασμα, θα ανέλθουν στα €500-600 εκατ. ετησίως, σε σημερινές τιμές, σε έναν ορίζοντα 12ετίας με προβλεπόμενη έναρξη ροής εσόδων το 2020. 

Όπως εξήγησε, ένα σημαντικό μέρος των εσόδων από το φυσικό αέριο θα πηγαίνει στην κάλυψη του δημόσιου δανεισμού. Συγκεκριμένα, ενόσω το δημόσιο χρέος βρίσκεται άνω του 80%, ποσοστό έως το 50% των καθαρών εσόδων θα διοχετεύονται για τη μείωση του δημοσίου χρέους και το υπόλοιπο προς τη δημιουργία του αποθεματικού του ταμείου. Αυτή τη στιγμή το δημόσιο χρέος ξεπερνά το 100% του ΑΕΠ. Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτό θα μειώσει το χρέος αλλά και τις δαπάνες εξυπηρέτησης των δανείων, οπότε θα εξοικονομούνται ουσιαστικά λεφτά για τις επόμενες γενιές.

Όταν το δημόσιο χρέος, είπε, υποχωρήσει μεταξύ 60-80%, τότε ποσοστό 75% των εσόδων διοχετεύεται στην δημιουργία του αποθεματικού και το υπόλοιπο στη μείωση του δημοσίου χρέους, ενώ όταν το δημόσιο χρέος υποχωρήσει στο 60% του ΑΕΠ, τότε το σύνολο των εσόδων θα διοχετεύονται στο Ταμείο. 

Επίσης, το Ταμείο θα μπορεί να διοχετεύει στον προϋπολογισμό ποσοστό των εσόδων του, που αντιστοιχούν στο 1% του ΑΕΠ στον κρατικό προϋπολογισμό, όταν το αποθεματικό του ταμείου φτάσει στο 30% του ΑΕΠ. 

Παράλληλα, είπε ο κ. Γεωργιάδης, με βάση μεταβατική διάταξη, μέχρι το αποθεματικό του ταμείου φτάσει στο 3%, για να αρχίσει η λειτουργία του, τα έσοδα θα επενδύονται σε ποιοτικά ομόλογα τρίτων κρατών. 

(Πέτρος Θεοχαρίδης – Φιλελεύθερος, 20/09/2016)