Ενδυναμώνοντας τους πολίτες ώστε να διαμορφώσουν το ενεργειακό μέλλον της Ευρώπης

Η Παρασκευή  ήταν μια ξεχωριστή ημέρα, καθώς εγκαινιάσαμε μια νέα ομάδα Ευρωπαίων πολιτών, η οποία θα ασχοληθεί με την ενεργειακή απόδοση.  Κάναμε ακόμη ένα μεγάλο βήμα σ’ αυτό το μοναδικό ταξίδι που έχουμε ξεκινήσει μαζί με ανθρώπους από κάθε γωνιά της Ευρώπης, ένα ταξίδι που ξεκίνησε με τη Διάσκεψη για το Μέλλον της Ευρώπης. Από τότε εργαζόμαστε για την οικοδόμηση ενός καινοτόμου δημοκρατικού οικοσυστήματος. Ξεκινήσαμε πέρυσι δημιουργώντας τρεις ομάδες πολιτών με θέμα τη σπατάλη τροφίμων, τους εικονικούς κόσμους και τη μαθησιακή κινητικότητα. Καθεμία από τις ομάδες αυτές είχε καθοριστικό αντίκτυπο στις πρωτοβουλίες πολιτικής. Με την επιλογή μας αυτή δεν επιδιώξαμε απλά να προωθήσουμε τη διαβούλευση και να φέρουμε τα θεσμικά όργανα πιο κοντά στους πολίτες, αλλά και να ενσωματώσουμε ουσιαστικά τη φωνή των πολιτών στην ίδια τη δομή της χάραξης πολιτικής μας.

Η Διάσκεψη για το Μέλλον της Ευρώπης αποτέλεσε ένα πρωτοποριακό εγχείρημα για τη συμμετοχική και τη διαβουλευτική δημοκρατία. Επέτρεψε σε χιλιάδες Ευρωπαίους και Ευρωπαίες να συμμετάσχουν σε ουσιαστικές συζητήσεις για τις ελπίδες και τα όνειρά τους για την ΕΕ. Συγκεντρώθηκαν πολύτιμες γνώσεις, που συνέτειναν στην κατανόηση και στην προσέγγισή μας για μια πιο συνεκτική, ανθεκτική και μακρόπνοη Ευρώπη. Με το ίδιο πνεύμα σταθερής δέσμευσης και συνεργασίας εγκαινιάσαμε την ομάδα Ευρωπαίων πολιτών για την ενεργειακή απόδοση.

Τι ακριβώς όμως είναι αυτές οι ομάδες και πώς λειτουργούν; Στον πυρήνα τους οι ομάδες Ευρωπαίων πολιτών αποτελούν χώρους στους οποίους αναπτύσσεται με καινοτομία, ασφάλεια και διαφάνεια η διαβουλευτική δημοκρατία. Φέρνουν σε επαφή Ευρωπαίες και Ευρωπαίους όλων των γενεών, με διαφορετικά υπόβαθρα, ώστε να συζητήσουν, να συνδιαλεχθούν και να συνεισφέρουν ιδέες σε συγκεκριμένους τομείς πολιτικής. Οι ομάδες δεν είναι συμβουλευτικά όργανα· αποτελούν φόρα ενδυνάμωσης, στα οποία οι πολίτες ενημερώνονται πολύ γρήγορα για το θέμα της συζήτησης, εκφέρουν τις απόψεις τους σχετικά με αυτό και στη συνέχεια υποβάλλουν τις σκέψεις και τις προτάσεις τους. Με αυτόν τον συγκεκριμένο τρόπο οι πολίτες μπορούν να επηρεάσουν την κατεύθυνση των πολιτικών της ΕΕ. Στο διάστημα μεταξύ των εκλογών, αξιοποιούμε στο μέγιστο αυτόν τον δυναμικό χώρο. Ενισχύουμε την αντιπροσωπευτική δημοκρατία μας. Η συμμετοχή στις εκλογές είναι σημαντική, και προτρέπω τους πάντες να ψηφίσουν στις επικείμενες ευρωπαϊκές εκλογές, αλλά δεν θα πρέπει να περιορίσουμε τη δημοκρατία μας σ’ αυτή τη μεμονωμένη πράξη μία φορά κάθε λίγα χρόνια.

Τα άτομα που συμμετέχουν επιλέγονται εντελώς τυχαία μέσα από μια αυστηρή διαδικασία που εξασφαλίζει ευρεία δημογραφική εκπροσώπηση. Λαμβάνονται υπόψη η ηλικία, ο γεωγραφικός τόπος (όλα τα κράτη μέλη καθώς και οι αστικές/αγροτικές περιοχές), το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο και το εκπαιδευτικό επίπεδο. Η πολυμορφία αυτή έχει καίρια σημασία, καθώς έτσι εξασφαλίζουμε πληθώρα προοπτικών και εμπειριών, που εμπλουτίζουν τις συζητήσεις και τα αποτελέσματα. Ωστόσο, επιλέξαμε η νεολαία να υπερεκπροσωπείται ελαφρά. Όπως κάναμε και στη Διάσκεψη, τουλάχιστον το ένα τρίτο κάθε ομάδας αποτελείται από νέες και νέους ηλικίας 16 έως 25 ετών.

Η ομάδα Ευρωπαίων πολιτών για την ενεργειακή απόδοση είναι ιδιαίτερα επίκαιρη. Η Ευρώπη καλείται να αντιμετωπίσει τη διττή πρόκληση της κλιματικής αλλαγής και της ενεργειακής ασφάλειας. Συνεπώς, αποτελεί αδήριτη ανάγκη, όσο ποτέ άλλοτε, το να βρούμε καινοτόμες και βιώσιμες λύσεις. Η ομάδα αυτή θα παράσχει στους πολίτες μια πλατφόρμα για να εκφράσουν τις ιδέες, τις ανησυχίες και τα οράματά τους για μια ενεργειακά αποδοτικότερη Ευρώπη. Οι εισηγήσεις τους θα παίξουν καθοριστικό ρόλο στην καθοδήγηση των προσπαθειών της ΕΕ για τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας, τη μετάβαση σε καθαρές πηγές ενέργειας και τη διασφάλιση ενός βιώσιμου μέλλοντος για όλους.

Το νέο δημοκρατικό οικοσύστημα που δημιουργούμε αποτελεί απόδειξη της δέσμευσής μας ότι όχι να αφουγκραζόμαστε τους πολίτες, αλλά και να ενεργούμε με βάση τις προτάσεις τους. Αντικατοπτρίζει την πίστη μας στη δύναμη της συλλογικής, διαγενεακής σοφίας και στον ρόλο της συμμετοχικής δημοκρατίας για τη διαμόρφωση πολιτικών που θα είναι πιο συμπεριληπτικές, πιο δίκαιες και θα αποτυπώνουν τις διαφορετικές προσδοκίες του ευρωπαϊκού πληθυσμού. Πολλά λέγονται για την ανάγκη οι πολίτες να εμπιστεύονται τους πολιτικούς. Ως πρώην δήμαρχος, πιστεύω ότι πρέπει κι εμείς οι πολιτικοί να εμπιστευόμαστε τους πολίτες. Ως εκ τούτου, απευθύνω έκκληση σε όλους να μας παρακολουθούν, διότι ο διάλογος είναι αμφίδρομος.

Τη στιγμή λοιπόν που εγκαινιάζουμε την ομάδα πολιτών για την ενεργειακή απόδοση, θα ήθελα να επαναλάβω ότι η ομάδα δεν είναι απλώς ένα φόρουμ συζήτησης ή μια ομάδα που θα εστιάσει σε ένα συγκεκριμένο θέμα. Πρέπει να δείξουμε ότι η δημοκρατία μπορεί να παράγει αποτελέσματα για τους πολίτες, ενεργώντας όχι μόνο επί των αποτελεσμάτων αυτών, αλλά και μέσω του ισχυρού μηχανισμού ανάδρασης που διαθέτουμε. Στους πολίτες που αφιερώνουν τον χρόνο τους δίνοντάς μας πολύτιμες ιδέες ώστε να χαράξουμε την πολιτική μας οφείλουμε να απαντήσουμε και να τους ενημερώσουμε πώς αξιοποιήσαμε τις προτάσεις τους. 

Οι ομάδες πολιτών αποτελούν ένα τολμηρό βήμα προς μια πιο ανοικτή, δημοκρατική, συμμετοχική και επικεντρωμένη στους πολίτες Ευρωπαϊκή Ένωση. Στόχος τους είναι να ενδυναμώσουν το κάθε άτομο ώστε να διαδραματίσει ενεργό ρόλο στο κοινό μας μέλλον, διασφαλίζοντας ότι την Ευρώπη του μέλλοντος θα την οικοδομήσουμε όχι μόνο για τους πολίτες, αλλά και μαζί με τους πολίτες. Και μάλιστα μαζί με όσους δεν θα συμμετείχαν κατά κανόνα σε μια τέτοια διαδικασία· εξ ου και η σημασία της τυχαίας επιλογής.

Τις προσεχείς εβδομάδες, όσο θα εμβαθύνουμε στο έργο της ομάδας πολιτών, ας προωθήσουμε το πνεύμα συνεργασίας και δέσμευσης που είναι και το σήμα κατατεθέν του ταξιδιού μας μέχρι σήμερα. Μαζί, μπορούμε να χαράξουμε μια πορεία προς μια πιο βιώσιμη, ενεργειακά αποδοτική και ανθεκτική Ευρώπη. Και θα ακολουθήσουν και άλλες ακόμη ομάδες πολιτών!

* Η κ. Ντούμπραβκα Σουίτσα είναι αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για θέματα Δημοκρατίας και Δημογραφίας