Είναι η Ελλάδα η εξαίρεση στην εγκατάσταση φωτοβολταϊκών; Τι περιμένουμε το 2025

Τα φωτοβολταϊκά γράφουν ιστορία. Είναι η ταχύτερα αναπτυσσόμενη τεχνολογία ηλεκτροπαραγωγής που γνώρισε ο άνθρωπος. Και θα συνεχίσουν όπως όλα δείχνουν την φρενήρη ανάπτυξή τους. Κάποιοι θεωρούν πως το γεγονός ότι η μικρή Ελλάδα εγκαθιστά κοντά στα 2,5 GW μόλις σε ένα χρόνο την καθιστά εξαίρεση σε όλο τον κόσμο και οφείλεται στις γενναιόδωρες κρατικές πολιτικές και στην αφροσύνη των επενδυτών, που δεν βλέπουν το ρίσκο και ορμούν ζαλισμένοι προς το ηλιακό Eldorado. Τα σύννεφα, λένε, έχουν μαζευτεί απειλητικά στον ορίζοντα και η κόπωση δεν θα αργήσει να εκδηλωθεί.

Τι πραγματικά συμβαίνει; Το 2024 η διεθνής αγορά φωτοβολταϊκών ξεπέρασε το όριο των 2 TW, ενώ οι ετήσιες εγκαταστάσεις είναι της τάξης των 600 GW. Τα δύο τρίτα όλων των νέων εγκαταστάσεων ηλεκτροπαραγωγής διεθνώς αφορούν φωτοβολταϊκά. Πλέον περισσότερα χρήματα επενδύονται σε φωτοβολταϊκά απ’ ότι σε όλες τις άλλες τεχνολογίες μαζί.  Όχι, δεν συμβαίνει μόνο στην Ελλάδα, όπου κάποιοι ανησυχούν για το “μη ισορροπημένο ενεργειακό μείγμα” και μιλούν για “μονοκαλλιέργεια” των φωτοβολταϊκών. Υπάρχει λόγος που συμβαίνει αυτό και δεν είναι άλλος από το χαμηλό κόστος, την ευκολία εγκατάστασης και την ευελιξία στις εφαρμογές. 

Τι περιμένουμε λοιπόν το 2025; Τόσο στην Ελλάδα, όσο και διεθνώς, περισσότερες νέες εγκαταστάσεις. Στη χώρα μας μάλιστα, αναμένουμε σχεδόν 3 GW νέων φωτοβολταϊκών. Το 2025 αναμένεται να αγγίξουμε ταβάνι αφού στη συνέχεια θα έχουμε και πάλι σημαντική ισχύ νέων φωτοβολταϊκών όχι όμως στα ίδια επίπεδα με το 2025. Ο ρυθμός με τον οποίο αυξάνει η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας και ενισχύονται τα δίκτυα υπολείπεται της επενδυτικής όρεξης.

Το επενδυτικό κόστος φαίνεται πως αποτελεί την κινητήριο δύναμη. Μόνο το 2024, το κόστος των φωτοβολταϊκών πλαισίων έπεσε κατά 30%, συμπαρασύροντας και το συνολικό επενδυτικό κόστος που έπεσε σχεδόν κατά 10%. Τι να περιμένουμε για το 2025; Εξίσου χαμηλές τιμές με μια διόρθωση προς τα πάνω. Ο λόγος είναι ότι η Κίνα μείωσε την επιστροφή φόρου στις εξαγωγές από 13% σε 9% με αντίκτυπο στις τιμές των εξαγώγιμων φωτοβολταϊκών κατά 0,03 yuan/Wp (0,004 €/Wp). H αύξηση αυτή είναι πολύ μικρή και μετά βίας θα γίνει αντιληπτή. Αντίστοιχη επίπτωση θα υπάρξει και στις τιμές των μπαταριών. Εδώ και καιρό περιμένουμε κάποια διόρθωση στις τιμές των φωτοβολταϊκών πλαισίων. Αυτή δεν έρχεται όσο υπάρχουν στοκαρισμένες μεγάλες ποσότητες φωτοβολταϊκών παλαιάς τεχνολογίας που σε συνδυασμό με την υπερπροσφορά κρατούν τις τιμές πολύ χαμηλά. Η αλήθεια είναι πως η κατάσταση αυτή δεν μπορεί να συνεχιστεί επί μακρόν, αφού οι εταιρίες γράφουν πλέον ζημίες. 

Η φρενήρης ανάπτυξη των φωτοβολταϊκών στην Κίνα έχει ως αποτέλεσμα η προσφορά να ξεπερνά την ζήτηση και τα εργοστάσια να δουλεύουν σε κλάσμα μόνο της παραγωγικής τους δυνατότητας. Έτσι, το 2025 (αλλά και το 2026) θα δούμε λιγότερες επενδύσεις σε νέες μονάδες. Τίποτα όμως δεν απειλεί την απόλυτη κυριαρχία της Κίνας στις πράσινες αγορές. 

Σε επίπεδο τεχνολογίας, και για μερικά χρόνια ακόμη, θα κυριαρχούν τα φωτοβολταϊκά διπλής όψης τεχνολογίας TOPCon, τα οποία παρουσιάζουν την καλύτερη σχέση απόδοσης-κόστους. Κι αυτό παρόλο που ξεκίνησε ένας παράλογος πόλεμος για τις πατέντες, που αφορά κυρίως αυτή την τεχνολογία και στον οποίο εμπλέκονται ολοένα και περισσότερες εταιρίες.

Κατά τα άλλα, το 2025 θα πορευτούμε με επιπλέον περικοπές (περίπου 4% της συνολικής πράσινης ενέργειας), περισσότερες αρνητικές τιμές και με περισσότερα έργα που συμμετέχουν απευθείας στην αγορά. Αυτό θα είναι πλέον το νέο business-as-usual. Και το ΕΣΕΚ; Συγγνώμη αλλά θέλει ξαναγράψιμο, τουλάχιστον σε ότι αφορά τα φωτοβολταϊκά. Προβλέπει 13,4 GW για το 2030, όταν θα έχουμε φτάσει αυτό το στόχο στις αρχές του 2026.

_____

Ο κ. Στέλιος Ψωμάς είναι σύμβουλος ενέργειας και σύμβουλος του ΣΕΦ.

Το άρθρο περιλαμβάνεται στο αφιέρωμα που ετοιμάζει το energypress για τις προκλήσεις και τις προοπτικές της νέας χρονιάς.