Ανησυχία ενόψει χειμώνα από τη νευρικότητα των αγορών και επαγρύπνηση για πιθανή εκτόξευση τιμών - Αύξηση στο φυσικό αέριο βλέπουν τον Οκτώβριο οι αναλυτές

Το βασικό στοίχημα για την ηγεσία του υπουργείου Ενέργειας το φετινό χειμώνα είναι πώς χωρίς κανένα πλέον οριζόντιο μέτρο στήριξης θα καταστεί εφικτό να διατηρηθούν οι τιμές σε λογικά επίπεδα σε πετρέλαιο, φυσικό αέριο και ηλεκτρικό ρεύμα, σε σχέση με πέρυσι.

Και πώς δεν θα επιβαρυνθούν οι καταναλωτές όταν από το 2024, θα επανέλθουν στα τιμολόγια ρεύματος οι ρήτρες αναπροσαρμογής και θα είναι εκτεθειμένοι στις χρηματιστηριακές μεταβολές, χωρίς μηχανισμό επιδοτήσεων.

Η ανησυχία της ηγεσίας του υπουργείου συνδέεται με την νευρικότητα που δείχνουν οι ενεργειακές αγορές και την αστάθεια που τις χαρακτηρίζει.

Στο φυσικό αέριο, το προθεσμιακό συμβόλαιο (TTF) τσίμπησε χθες 11%, κάνοντας ρεκόρ μηνός και φτάνοντας μια ανάσα από τα 45 ευρώ/ MWh, καθώς οι traders, σύμφωνα με ξένα μέσα, βλέπουν σημαντική αύξηση στην ζήτηση τον Οκτώβριο.

Στην χονδρική του ρεύματος, αν και η διακύμανση του αερίου δεν μετακυλίεται άμεσα στην ελληνική αγορά, η τιμή κινείται σταθερά πάνω από τα 100 ευρώ / MWh, σήμερα μάλιστα θα βρίσκεται μια ανάσα από τα 113 ευρώ. Το φυσικό αέριο κυριαρχεί στο ενεργειακό μείγμα με 38,60%, ωστόσο ψηλά βρίσκονται και οι ΑΠΕ με 36,23%.

Και στο πετρέλαιο, το μπρεντ είναι «καρφωμένο» εδώ και καιρό στα 94 δολάρια, κάποιοι βλέπουν από το νέο έτος να σπάει το φράγμα των 100 δολ. (JP Morgan), ενώ το γενικότερο κλίμα βαραίνει αρνητικά. Πόσο μάλλον όταν η Μόσχα, που έχει ιστορικό στην εργαλειοποίηση του ενεργειακού, ανακοίνωσε ότι περιορίζει τις εξαγωγές ντίζελ με επιχείρημα ότι θέλει πρώτα να σταθεροποιήσει την εγχώρια ρωσική αγορά.

Αν η χειμερινή σεζόν ξεκινούσε σήμερα, η τιμή στο πετρέλαιο θέρμανσης θα ήταν 1,5 ευρώ, όχι μακριά από την περυσινή, η οποία όμως είχε προκύψει από την κρατική οριζόντια επιδότηση και την πρόσθετη επιδότηση από τα διυλιστήρια. Το επίδομα φέτος θα είναι στα περσινά επίπεδα (350 ευρώ), τα εισοδηματικά κριτήρια θα είναι διευρυμένα για οικογένειες με παιδιά, αλλά επίδομα στην αντλία δεν θα υπάρξει.

Αυτή είναι και η ουσιωδέστερη διαφορά του φετινού από τον περυσινό χειμώνα. Δεν υπάρχει η αγωνία για δελτίο στη θέρμανση και το ρεύμα, καθώς οι ευρωπαϊκές αποθήκες είναι γεμάτες και η Ρωσία δεν έχει την περσινή δύναμη, όμως δεν υπάρχουν πλέον και οριζόντιες επιδοτήσεις. Δεν προβλέπεται επιδότηση στην αντλία για το πετρέλαιο θέρμανσης, ούτε οριζόντια επιδότηση στην τιμή του φυσικού αερίου, όπως έγινε πέρυσι, ενώ στο ηλεκτρικό ρεύμα το νέο μοντέλο επιδοτήσεων που θα ανακοινώσει αρχές Οκτωβρίου ο κ. Σκυλακάκης θα αφορά κυρίως τα ευάλωτα νοικοκυριά.

Στη φαρέτρα το όπλο της οριζόντιας στήριξης

Αλλά ένα ξαφνικό ανοδικό ράλι τιμών δεν μπορεί να αποκλειστεί. Τα υπουργεία Ενέργειας, όπως και Εθνικής Οικονομίας παρακολουθούν από κοντά τις εξελίξεις και βρίσκονται σε επιφυλακή για ένα τέτοιο αρνητικό σενάριο.

Στην φαρέτρα της κυβέρνησης παραμένει ως όπλο η επαναφορά των οριζόντιων μέτρων στήριξης, εφόσον απαιτηθούν, δυνατότητα άλλωστε που έχει ξεκαθαρίσει και η Κομισιόν στις κυβερνήσεις ότι διαθέτουν, εφόσον τα πράγματα στραβώσουν. Και σε μια τέτοια περίπτωση είναι προφανές ότι όσες αντιδράσεις και να φέρουν το Eurogroup ή η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η οποία ζητά να μπει τέλος στα γενναία μέτρα στήριξης που ακυρώνουν τα αποτελέσματα της νομισματικής πολιτικής, η κυβέρνηση δεν θα διστάσει να λάβει μέτρα.

Το ύψος των μέτρων είναι ένα ερώτημα. Το οικονομικό επιτελείο έχει την αγωνία μιας τυχόν έστω και μικρής νέας κρίσης, καθώς το μείζον διακύβευμα του φετινού χειμώνα είναι η ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας. Είναι μια επίσης ουσιώδης διαφορά σε σχέση με πέρυσι. Και η επίτευξη πρωτογενούς πλεονάσματος 0,7% του ΑΕΠ θεωρείται στόχος αδιαπραγμάτευτος, με το «project» ανασυγκρότηση της Θεσσαλίας να μεταφράζεται ήδη σε συμπληρωματικό προϋπολογισμό 600 εκατ ευρώ.

Σε αυτή τη φάση βρίσκεται η κυβέρνηση που παρακολουθεί με προσοχή τις εξελίξεις στις ενεργειακές τιμές και τις αγορές, όπου οι ισορροπίες παραμένουν εξαιρετικά εύθραυστες. Στο φυσικό αέριο, ακόμη και να εξέλιπε η χθεσινή άνοδος 11%, οι τιμές και πάλι δεν βρίσκονταν χαμηλά. «Καρφωμένες» στα 40 ευρώ / MWh βρίσκονταν επί εβδομάδες, παρά την λήξη της απεργίας στις εγκαταστάσεις της Chevron στην Αυστραλία. Και στο πετρέλαιο, ο κίνδυνος είναι ότι αν οι κινήσεις των χωρών του ΟΠΕΚ+ ή άλλες γεωπολιτικές εξελίξεις συνεχίσουν να ωθούν τις τιμές του πετρελαίου υψηλότερα, οι Ευρωπαίοι καταναλωτές θα βρεθούν ξανά αντιμέτωποι με μία κατάσταση εκρηκτικού ενεργειακού πληθωρισμού, επιδεινώνοντας την κρίση ακρίβειας που μαστίζει τη Γηραιά Ήπειρο.

Στο οικονομικό πάντως επιτελείο δεν παύουν να θυμίζουν ότι η Ελλάδα χρειάστηκε να διαθέσει τα μεγαλύτερα ποσά για επιδοτήσεις στη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης, προκειμένου να περιορίσει τις επιβαρύνσεις, αφού οι τιμές στην χονδρεμπορική παραμένουν σταθερά στις πρώτες θέσεις πανευρωπαικά. Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του Ευρωπαϊκού Ρυθμιστική Ενέργειας (ACER), η Ελλάδα κατατάσσεται πρώτη στην Ευρώπη σε επιδοτήσεις για το 2022 και το 2023. Ανήλθαν στο 8,5% του ΑΕΠ.