Τα διακυβεύματα για το 2023 στην αγορά διοξειδίου του άνθρακα

Η τιμή του διοξειδίου του άνθρακα στην Ευρώπη είχε μια ταραχώδη πορεία το 2022. Το συμβόλαιο αναφοράς των EUAs κυμάνθηκε εντός ενός εύρους μεταβλητότητας 44,22 ευρώ το 2022, με μέσο ημερήσιο εύρος μεταβλητότητας 3,63 ευρώ. Το συμβόλαιο ήταν αρκετά αυξημένο στις αρχές του 2022 λόγω της αύξησης των τιμών της ενέργειας και της περιορισμένης προσφοράς σε όλους τους τομείς, καθώς οι χώρες βγήκαν από τους περιορισμούς του Covid-19.

Όμως, ο πόλεμος στην Ουκρανία κατέβασε την τιμή του άνθρακα από πάνω από το όριο των 90 €/CO2t στα 55 €/CO2t τον Μάρτιο, καθώς οι βιομηχανίες και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα αναλογίστηκαν τις σοβαρές συνέπειες της σύγκρουσης.

Η αγορά απέκρουσε τις ανησυχίες για τον πόλεμο και απώθησε τις απώλειες από τις αρχές του έτους τον Αύγουστο, όταν ο δείκτης αναφοράς πέτυχε νέο ιστορικό υψηλό στα 99,22 €/CO2t. Το κλίμα επηρεάστηκε κυρίως από τη διαδικασία πολιτικής σε επίπεδο ΕΕ και τις διαπραγματεύσεις μεταξύ του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου σχετικά με τις τροποποιήσεις του Ευρωπαϊκού Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών.

Η αβεβαιότητα σχετικά με την πορεία της πολιτικής και οι παγκόσμιες οικονομικές προοπτικές μείωσαν το κλίμα και βοήθησαν την τιμή να διορθώσει από τα υψηλά επίπεδα. Μετά από μια περίοδο σταθεροποίησης, διαμορφώθηκε στις 19 Δεκεμβρίου 2022 στα 84,11 ευρώ, 3 ευρώ πάνω από τον ετήσιο μέσο όρο στα 81,04 ευρώ.

2022: Αύξηση των εκπομπών της ΕΕ

Η κατήφεια για τις οικονομικές προοπτικές της Ευρωζώνης έφερε την επιχειρηματική εμπιστοσύνη στην Ευρώπη στα τάρταρα, με το ένα τρίτο των μεγαλύτερων βιομηχανικών εταιρειών της περιοχής να αναμένουν να σταματήσουν ή να περιορίσουν τις δραστηριότητές τους, επικαλούμενες τις τιμές της ενέργειας. Νωρίτερα τον Νοέμβριο, ο μεταποιητικός δείκτης PMI κατρακύλησε στο χαμηλότερο επίπεδο από τον Ιούνιο του 2020 στις δύο μεγαλύτερες οικονομίες της ΕΕ, τη Γαλλία, και τη Γερμανία. Βιομηχανικοί τομείς όπως το χαρτί, τα κεραμικά, ο χάλυβας, τα λιπάσματα, τα χημικά και το γυαλί αναγκάστηκαν να αναστείλουν την παραγωγή.

Σύμφωνα με την Kayrros geo-analytics, αυτές οι περικοπές παραγωγής έχουν μέχρι στιγμής οδηγήσει σε μείωση των εκπομπών κατά 6% σε ετήσια βάση, αναφέροντας τα σωρευτικά μηνιαία δεδομένα εκπομπών από το τέλος Νοεμβρίου 2022. Αυτό βρίσκεται κάτω από το επίπεδο εκπομπών του 2020. Ως εκ τούτου, και υπό το πρίσμα των προσδοκιών οικονομικής συρρίκνωσης της ΕΕ, η Vertis προβλέπει ότι η ετήσια μείωση των εκπομπών από τη βιομηχανία θα κυμανθεί κατά μέσο όρο γύρω στα 20 έως 30 εκατομμύρια τόνους CO 2.

Παρά την πτώση των εκπομπών από τη βιομηχανία, τα EUAs Dec-22 έχουν αυξηθεί πάνω από το επίπεδο των 80 ευρώ. Μέρος του λόγου για τον οποίο δεν βλέπουμε την τιμή να καταρρέει είναι η αναμενόμενη αύξηση των εκπομπών ETS από τον τομέα της ενέργειας στην ΕΕ λόγω της επιταχυνόμενης αντίστροφης εναλλαγής καυσίμων που παρατηρείται στην ήπειρο από το καλοκαίρι. Τα μέχρι σήμερα στοιχεία για τις εκπομπές από τον τομέα της ενέργειας δείχνουν συνολικά περίπου 770 εκατομμύρια τόνους CO 2, δηλαδή 5% αύξηση σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Αυτό είναι σύμφωνο με τις εκπομπές του τομέα ηλεκτρικής ενέργειας από την προπανδημική εποχή. Η πορεία δείχνει ότι το σύνολο των εκπομπών θα ανέλθει σε περίπου 850 έως 860 εκατομμύρια tCO2 μέχρι το τέλος του έτους, καθώς ο καιρός γίνεται ψυχρότερος στην Ευρώπη.

Οι αερομεταφορές σημείωσαν τη μεγαλύτερη άνοδο στις εκπομπές φέτος, με τις σωρευτικές εκπομπές μέχρι τη στιγμή της συγγραφής της παρούσας έκθεσης να ανέρχονται σε 46 εκατομμύρια tCO2, μια αύξηση κατά 100% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, λόγω της ανάκαμψης της ταξιδιωτικής δραστηριότητας, καθώς οι περισσότερες χώρες αίρουν τους περιορισμούς για τις αερομεταφορές.

Ως εκ τούτου, η Vertis αναμένει ότι οι συνολικές επαληθευμένες εκπομπές από το 2022 θα αυξηθούν κατά μέσο όρο κατά 2,5-5% σε σχέση με το έτος, παρά την οικονομική επιβράδυνση σε όλο το μπλοκ.

Η προσωρινή συμφωνία για το ΣΕΔΕ της ΕΕ εντείνει τις ανοδικές πιέσεις στις τιμές από τα μέσα της δεκαετίας

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Κοινοβούλιο και η Επιτροπή κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία την Κυριακή 19 Δεκεμβρίου σχετικά με τις τροποποιήσεις του ΣΕΔΕ της ΕΕ. Σύμφωνα με τη συμφωνία της Κυριακής, οι εκπομπές στο πλαίσιο του ΣΕΔΕ της ΕΕ πρέπει να μειωθούν κατά 62% έως το 2030 σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2005, 1% υψηλότερα από την αρχική πρόταση της Επιτροπής από τον Ιούλιο του 2021.

Για να επιτευχθεί αυτή η μείωση, το ανώτατο όριο του συστήματος θα μειωθεί με ετήσια μείωση 4,3% από το 2024 έως το 2027 και 4,4% από το 2028 έως το 2030. Αυτό συγκρίνεται με το 4,2% που πρότεινε η Επιτροπή το 2021. Η εφάπαξ αναπροσαρμογή κατά 117 εκατ. τόνους CO 2 θα πραγματοποιηθεί σε δύο στάδια. Πρώτον, 90 mtCO2 θα αφαιρεθούν από το ανώτατο όριο το 2024 και οι υπόλοιποι 27 mtCO2 θα αφαιρεθούν από το ανώτατο όριο το 2026.

Επιπλέον, η δωρεάν κατανομή για τις βιομηχανίες που καλύπτονται από το CBAM θα καταργηθεί σταδιακά έως το 2034, δύο χρόνια νωρίτερα από την πρόταση του Ιουλίου 2021. Η σταδιακή κατάργηση θα ξεκινήσει το 2026 και τα δωρεάν δικαιώματα θα καταργηθούν σταδιακά ως εξής 

Επιπλέον, η δωρεάν κατανομή για τις αερομεταφορές και τους φορείς εκμετάλλευσης αεροσκαφών στην ΕΕ θα καταργηθεί σταδιακά κατά 25% το 2024 και κατά 50% το 2025. Αναμένεται ότι όλα τα δικαιώματα θα δημοπρατηθούν πλήρως έως το 2026.

Οι μειώσεις της δωρεάν κατανομής, η συνολική μείωση του ανώτατου ορίου λόγω της αύξησης του συντελεστή γραμμικής μείωσης LRF (Linear Reduction Factor) και η εισαγωγή νέων τομέων θα αυξήσουν τη συνολική ζήτηση για εκπομπές μεσοπρόθεσμα.

Βραχυπρόθεσμα, η εμπροσθοβαρής διάθεση δικαιωμάτων για τη χρηματοδότηση του φακέλου REPowerEU ύψους 20 δισ. ευρώ θεωρείται ότι θα αμβλύνει το σήμα των τιμών.

Δυναμικό ανώτατο όριο για την τιμή του φυσικού αερίου: ο αντίκτυπος στην αγορά άνθρακα

Η διασφάλιση του ενεργειακού εφοδιασμού παραμένει στην κορυφή της λίστας για το 2023. Στις 19 Νοεμβρίου, η Ευρωπαϊκή Ένωση συμφώνησε να θέσει ανώτατο όριο στις τιμές του φυσικού αερίου στα 180 ευρώ το επόμενο έτος, αλλά με την πρόβλεψη ότι το μέτρο μπορεί να αποσυρθεί εάν υπάρξουν "δυσμενείς επιπτώσεις". Το ανώτατο όριο θα αρχίσει να εφαρμόζεται στις 15 Φεβρουαρίου.

Το πλαφόν τιμών αυξάνει τον κίνδυνο εφοδιασμού της Ευρώπης με την υπόθεση ότι οι προμηθευτές θα προτιμήσουν να ανακατευθύνουν τις μεταφορές τους αλλού για να αποφύγουν το πλαφόν, εξ ου και η ευρωπαϊκή αγορά δεν είναι ανταγωνιστική σε σχέση με άλλες αγορές.

Η έμμεση επίδραση στην αγορά άνθρακα θα προέλθει από τα υποκατάστατα ορυκτών καυσίμων που θα μπορούσε να αναπτύξει η Ένωση για να αποφύγει τις ελλείψεις. Η αυξημένη αντίστροφη εναλλαγή καυσίμων (η αντικατάσταση του φυσικού αερίου από φθηνότερα και πιο ανθρακούχα καύσιμα όπως ο άνθρακας) δεν θα έκανε τίποτα άλλο από το να αυξήσει τις συνολικές εκπομπές από τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες.

Ωστόσο, αν όλα πάνε σύμφωνα με το σχέδιο και η ΕΕ εξασφαλίσει φθηνό φυσικό αέριο, η οικονομία θα λάβει ώθηση και η αντίστροφη εναλλαγή καυσίμων θα μειωθεί, πράγμα που σημαίνει μείωση των εκπομπών. Όπως και να έχει, πολλά πρέπει να αναμένουμε για τις ευρωπαϊκές αγορές ενέργειας το 2023.

----------------------------

* Ο κ. Χρήστος Χριστοδουλόπουλος είναι Corporates Sales Trader της Vertis Enviromental Finance

Το άρθρο περιλαμβάνεται στο αφιέρωμα του energypress για τις προκλήσεις, τους φόβους και τις προσδοκίες στον ενεργειακό τομέα το 2023