Το 2023 θα είναι η καθοριστική χρονιά για την ενέργεια στην Ελλάδα

Στο πλαίσιο της ραγδαία εξελισσόμενης κλιματικής κρίσης, που γίνεται ολοένα και πιο εμφανής σήμερα σε πολίτες και επιχειρήσεις, έχουμε χαρακτηρίσει αυτή τη δεκαετία ως "την καθοριστική δεκαετία" (“the Decade that Matters”). Για την καθοριστική αυτή δεκαετία, το 2023 θα αποτελέσει αναμφίβολα σταυροδρόμι σε ό,τι αφορά την ενεργειακή μετάβαση της χώρας. Η γεωπολιτική κρίση, λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, και η συνεπαγόμενη παγκόσμια ενεργειακή κρίση, καθιστούν επιτακτική την επιτάχυνση της μετάβασης προς τον εξηλεκτρισμό (electrification) στο ενεργειακό μείγμα.

Προκειμένου να ανταποκριθούν σ’ αυτές τις νέες προκλήσεις, πρωτίστως οι κυβερνήσεις, αλλά και οι εταιρείες ενέργειας, πρέπει να επαναπροσδιορίσουν τους στρατηγικούς τους στόχους και να αναπτύξουν καινοτόμους μηχανισμούς σε ένα ταχέως μεταβαλλόμενο περιβάλλον, που θα συνεχίσει να καθορίζει δυναμικά τις εξελίξεις καθ’ όλη τη διάρκεια της δεκαετίας. Αυτό αφορά τόσο τις μεγάλης κλίμακας μονάδες ηλεκτροπαραγωγής όσο και τις τοπικές, οικιστικές και εμπορικές εγκαταστάσεις. Σε αυτό το πλαίσιο, είναι αξιοσημείωτες οι προοπτικές ανάπτυξης για τους τομείς των φωτοβολταϊκών, των αιολικών, αλλά και της αποθήκευσης ενέργειας τα επόμενα χρόνια.

Η χρονιά που πέρασε δημιούργησε μια εξαιρετική δυναμική για τον κλάδο των ανανεώσιμων πηγών, και κυρίως της ηλιακής ενέργειας, στην Ελλάδα. Με ιστορικό εθνικό ρεκόρ που αναμένεται να κινηθεί άνω των 1,3 GW νέων φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων, το 2022 ήταν η πλέον επιτυχημένη χρονιά για τον κλάδο. Παράλληλα επισημαίνεται ότι στο καίριο θέμα της διασύνδεσης νέων έργων στο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας, η κυβέρνηση νομοθέτησε ένα νέο πλαίσιο επιδιώκοντας την επιτάχυνση της διαδικασίας έκδοσης όρων σύνδεσης.

Μετατρέποντας την τρέχουσα ενεργειακή κρίση και τη διεθνή συγκυρία σε ευκαιρία, η χώρα πρέπει να αναπτύξει ένα σταθερό και μακροπρόθεσμο πλαίσιο, που θα της επιτρέψει να αξιοποιήσει  το ιδιαίτερα αξιόλογο ηλιακό και αιολικό δυναμικό της και θα την καταστήσει πρωτοπόρο στον κλάδο των ΑΠΕ σε διεθνές επίπεδο. Η ερχόμενη χρονιά θα είναι καθοριστική, καθώς αναμένεται η σύνδεση ενός πολύ μεγάλου όγκου έργων ΑΠΕ στο Εθνικό Σύστημα Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΕΣΜΗΕ).

Ειδικότερα, είναι καταλυτικής σημασίας η θέσπιση ενός διακριτού πλαισίου και η τήρηση ισότιμων όρων ανταγωνισμού προκειμένου να διασφαλιστεί η υλοποίηση των επενδυτικών σχεδίων. Ταυτόχρονα, απαιτείται να δοθεί έμφαση σε μέτρα αντιμετώπισης της συμφόρησης του ηλεκτρικού δικτύου, καθώς και στην άμεση ανάπτυξη των διεθνών διασυνδέσεων. Η περαιτέρω ενσωμάτωση έξυπνων εφαρμογών στη λειτουργία του δικτύου και του συστήματος από τους διαχειριστές, καθώς και η στοχευμένη χρήση συστημάτων αποθήκευσης, έχει ήδη ξεκινήσει να παράγει αποτελέσματα σε άλλα κράτη της Ευρώπης, και μπορεί να συμβάλει στην άμεση απελευθέρωση ηλεκτρικού χώρου που θα χρησιμοποιηθεί για την εγκατάσταση πρόσθετων ΑΠΕ. 

Όσον αφορά το κρίσιμο ζήτημα της αποθήκευσης ενέργειας, χρειάζεται να προωθηθεί ένα σύγχρονο ρυθμιστικό πλαίσιο, καθώς και επενδύσεις για την εξέλιξη της συγκεκριμένης τεχνολογίας, προκειμένου να δημιουργηθεί μια αποτελεσματική αγορά στη χώρα που θα στηρίζει την ενσωμάτωση συστημάτων αποθήκευσης, τόσο  σε έργα μεγάλης κλίμακας όσο και σε οικιακές εγκαταστάσεις. Η πρόοδος στο θέμα της αποθήκευσης μέσω ενός καινοτόμου πλαισίου αποτελεί σημαντική ευκαιρία για την Ελλάδα στον στόχο της να αποκτήσει ηγετική θέση στις ΑΠΕ. Αυτό αφορά επίσης τον οικιακό τομέα, όπου το υψηλό επίπεδο αυτονομίας αποτελεί βασική απαίτηση των καταναλωτών που ενδιαφέρονται για εγκατάσταση φωτοβολταϊκών και συστήματος αποθήκευσης. Έτσι, η οριστικοποίηση του νέου κυβερνητικού προγράμματος επιδότησης για φωτοβολταϊκά στις στέγες αναμένεται με μεγάλο ενδιαφέρον μέσα στους επόμενους μήνες.

Βασικοί, επίσης, παράγοντες για την επιτυχή έκβαση της ενεργειακής μετάβασης είναι η ταχέως εξελισσόμενη ηλεκτροκίνηση και η θέρμανση με ηλεκτρικό ρεύμα, που συμβάλλουν στην ακόμα μεγαλύτερη αύξηση των συνολικών ηλεκτρικών φορτίων και κατά συνέπεια σε ακόμα μεγαλύτερα απόλυτα μεγέθη ισχύος που θα απαιτηθεί να καλυφθούν μελλοντικά από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Σε περιπτώσεις όπως η φόρτιση ενός ηλεκτρικού αυτοκινήτου ή άλλες βιομηχανικές και εμπορικές δραστηριότητες, όπου τα φορτία είναι "ευέλικτα" και δύναται να μετατοπιστούν χρονικά μέσα στην ημέρα, θα πρέπει να εξεταστεί ένας μηχανισμός κινήτρων προκειμένου να κατευθυνθεί η κατανάλωση χρονικά προς τις περιόδους πλεονάσματος ηλεκτρικής ενέργειας  βάσει της  μέγιστης  διαθεσιμότητας αιολικής και  ηλιακής ενέργειας.

Έχοντας μπροστά μας μια εκλογική χρονιά, το 2023 έχει εξέχουσα σημασία για την Ελλάδα. Η χώρα θα κληθεί να ξεπεράσει τις τρέχουσες προκλήσεις και να αξιοποιήσει  νέες ευκαιρίες εν μέσω ενός έντονου πολιτικού σκηνικού και μιας μεταβατικής περιόδου  που αναπόφευκτα θα επιβραδύνει διαδικασίες και σχεδιασμό. Η αναγκαία ενεργειακή μετάβαση, για την οποία απαιτείται να προχωρήσει άμεσα η περαιτέρω ενσωμάτωση της πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας στο ενεργειακό μείγμα, πρέπει να παραμείνει ένας εθνικός στρατηγικός στόχος, για τον οποίο οφείλουν να συνδράμουν σύσσωμες όλες οι πολιτικές δυνάμεις, ώστε να υπάρξει η επιθυμητή επιτάχυνση των διαδικασιών.

Είναι πολύ σημαντικό για την Ελλάδα να διατηρηθούν οι τρέχουσες δεσμεύσεις στον τομέα των ΑΠΕ και να συνεχιστεί η ανοικοδόμηση του οράματος να καταστεί η χώρα πρωταθλήτρια των ΑΠΕ στην Ευρώπη.

* Ο κ. Philipp Kunze είναι Διευθύνων Σύμβουλος, BayWa r.e. Projects Greece