Ραδιενεργά

Πριν λίγες μέρες, σε ρεπορτάζ για το διαγωνισμό παραχώρησης δικαιωμάτων έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων στη Δυτική Ελλάδα (Άρτα - Πρέβεζα, Αιτωλοακαρνανία και Βορειοδυτική Πελοπόννησο) είχαμε τίτλο: "Οι εταιρείες θέλουν, ο Λαφαζάνης το σκέφτεται…". Αν έπρεπε να βάλω σήμερα τίτλο στο ίδιο θέμα θα έβαζα "Ο Λαφαζάνης θέλει, οι εταιρείες το σκέφτονται..."

Σοβαρός άνθρωπος, νηφάλιος και καλός επιστήμονας είναι το πρόσωπο που θα αναλάβει την κρίσιμη θέση του γενικού γραμματέα ενέργειας στο ΥΠΑΠΕ.  Εγώ μάλιστα τον είχα ακούσει για άλλη γενική γραμματεία, αλλά τελικά φαίνεται ότι τον «κέρδισε» ο  Λαφαζάνης. Δεν γράφω το όνομά του γιατί δεν είναι σωστό να κάνω εγώ τις ανακοινώσεις…

Νομίζω ότι έχει τη δική της σημασία η επισήμανση που κάνουν, μιλώντας στο energypress, κύκλοι της ελληνοϊταλικής εταιρείας Poseidon: Τι λένε; Ότι οι συμφωνίες για τον αγωγό ITGI δεν περιλαμβάνουν κανέναν όρο που να αποκλείει τη διέλευση ρωσικού αερίου μέσω του αγωγού αυτού… Δεν λέω τίποτα άλλο, απλά θυμίζω ότι οι Ρώσοι δηλώνουν ότι θα φέρουν το αέριο μέχρι τα τουρκοελληνικά σύνορα και από εκεί και πέρα είναι δουλειά της Ευρώπης να το μεταφέρει στις καταναλώτριες χώρες…

Νεότερες πληροφορίες επιβεβαιώνουν εκείνο που σας έχουμε ήδη γράψει: Φαίνεται ότι ο διαγωνισμός για τα τρία χερσαία οικόπεδα (Άρτα – Πρέβεζα, Αιτωλοακαρνανία και Βορειοδυτική Πελοπόννησος) θα κυλήσει ομαλά, μέχρι τουλάχιστον την κατάθεση των προσφορών την ερχόμενη Παρασκευή. Δεν θα υπάρξει δηλαδή κάποια παρέμβαση του νέου υπουργού που να αλλάζει τα δεδομένα. Από εκεί και πέρα, με βάση και το ποιοι θα προσέλθουν, θα δοθεί η δυνατότητα για πιθανές αλλαγές και βελτιώσεις στη σύμβαση. Όσο για τους επόμενους διαγωνισμούς, μαθαίνω κάτι που δεν το γνώριζα. Ο νόμος δεν επιβάλλει τη μία ή την άλλη σχέση με τους αναδόχους (συμβάσεις μίσθωσης που είχε ακολουθήσει η προηγούμενη κυβέρνηση ή συμβάσεις διανομής της παραγωγής που φαίνεται να προτιμά ο ΣΥΡΙΖΑ). Περιλαμβάνει και τη μία και την άλλη λύση. Οπότε τα χέρια της νέας κυβέρνησης είναι λυμένα. Να πω και κάτι ακόμα: Και η νέα κυβέρνηση (όπως και η παλιά) έχει ένα μεγάλο αβαντάζ που είναι τα στελέχη της υπηρεσίας. Παρότι η ΕΔΕΥ (ο Δημόσιος Φορέας για τους υδρογονάνθρακες) δεν είναι ακόμα στελεχωμένος, τα στελέχη που έχουν ασχοληθεί μέχρι σήμερα με την υπόθεση των ερευνών αποτελούν μια εγγύηση και μια ασφάλεια για την πολιτική ηγεσία.

Θα σας γράψω την είδηση και διαβάστε την όπως θέλετε.  Άλλωστε (έχω και παλιότερα αναφερθεί σε εκείνο που μας έλεγε γνωστός καθηγητής στο Πανεπιστήμιο…) «ο καθένας χαιρετάει με το καπέλο που έχει»… Μαθαίνω λοιπόν ότι στο τέλος της προηγούμενης εβδομάδας υπήρξε παρέμβαση του ΥΠΑΠΕ για να σταματήσει η απειλή διακοπής αερίου εκ μέρους της ΔΕΠΑ προς μεγάλη βιομηχανία που δεν πληρώνει το αέριο και η απειλή διακοπής ρεύματος εκ μέρους της ΔΕΗ προς εμπορικές επιχειρήσεις που επίσης δεν έχουν πληρώσει τους λογαριασμούς τους. Η παρέμβαση είχε βεβαίως αποτέλεσμα και οι διακοπές αερίου και ρεύματος, αντίστοιχα, δεν έγιναν.

Εκτός από τη διοίκηση της ΔΕΠΑ, ο νέος υπουργός Π. Λαφαζάνης επρόκειτο να δει σήμερα το απόγευμα και τη διοίκηση της ΓΕΝΟΠ ΔΕΗ. Εκτός από την ικανοποίηση της για την άμεση διακοπή της ιδιωτικοποίησης και της επιστράτευσης, οι της ΓΕΝΟΠ αναμένεται να θέσουν στο νέο υπουργό μια σειρά από θέματα, από τις διάφορες συμβάσεις της ΔΕΗ, μέχρι τα ποσά που της χρωστά ο δημόσιος και ιδιωτικός τομέας, αλλά και τα της μεγάλης επένδυσης στην Πτολεμαΐδα.

Να σας πληροφορήσω ότι ο πρόεδρος του Eurogroup και ολλανδός ΥΠΟΙΚ, ο σγουρομάλλης  κ. Dijsselbloem, έθεσε μιλώντας με τους Έλληνες επιτελείς και θέμα λειτουργίας των ανεξάρτητων αρχών. «Θα στηρίξετε τη λειτουργία τέτοιων θεσμών»; Ρώτησε. Η απάντηση που πήρε ήταν κάτι του στυλ «θέλουμε να αλλάξουμε τη λειτουργία ολόκληρου του κράτους και όχι να δημιουργήσουμε νησίδες ορθής λειτουργίας». Δεν ξέρω πως το ακούτε εσείς, αλλά νομίζω ότι επιβεβαιώνει αυτό που έχουμε ξαναπεί, ότι δηλαδή ο ΣΥΡΙΖΑ ποτέ δεν ήταν ενθουσιώδης με τις ανεξάρτητες αρχές…

Επειδή είναι μόνος του στην ενέργεια (εννοώ χωρίς αναπληρωτή ή υφυπουργό ενώ δεν έχει ακόμα ούτε γενικό γραμματέα) και επειδή δεν είχε ασχοληθεί και στο παρελθόν με τον τομέα, ο Παναγιώτης Λαφαζάνης έχει αποδυθεί σε αγώνα δρόμου να διαμορφώσει πλαίσιο πολιτικής ενόψει των προγραμματικών δηλώσεων. Έχει συνεχείς επαφές με τις διοικήσεις των εποπτευόμενων εταιρειών και φορέων, καθώς και με τους υπηρεσιακούς του υπουργείου. Έχει και βοήθεια από τους κοινοβουλευτικούς που είχαν την ευθύνη του χώρου την προηγούμενη κοινοβουλευτική θητεία. Σε κάθε περίπτωση έρχεται ενώπιος ενωπίω με τα πραγματικά προβλήματα στην πραγματική τους διάσταση. Το τι είδους και ποιες απαντήσεις θα επιχειρήσει να δώσει θα το μάθουμε στις προγραμματικές. Νομίζω, δε, ότι τότε και μόνον τότε θα έχουμε τα δεδομένα για να αξιολογήσουμε τις κατευθύνσεις του νέου υπουργού…

Αν δεν υπήρχε η κυβερνητική αλλαγή θα λέγαμε (χωρίς αστερίσκους) ότι το θέμα των ΑΔΙ βρήκε τελικά λύση. Γιατί το λέω αυτό; Διότι μπορεί να άργησε, αλλά τελικά βρέθηκε κοινός τόπος. Οι φορείς της αγοράς στο δεύτερο γύρο της διαβούλευσης έδειξαν διάθεση για συναίνεση, και τελικά όλοι συνέκλιναν στο σχέδιο της ΡΑΕ αναγνωρίζοντας την ανάγκη για ευελιξία αλλά και για σημαντική περικοπή του κόστους των ΑΔΙ. Οπότε, επί της ουσίας, έχει ανάψει το πράσινο φως στη ΡΑΕ για έγκριση του σχεδίου στην Ολομέλεια της Δευτέρας. Υπάρχει όμως και η κυβερνητική αλλαγή. Θα επηρεάσει την πρόοδο των πραγμάτων; Θα το δούμε…

Επειδή μας έχουν τηλεφωνήσει πολλοί φίλοι αναγνώστες που καίγονται να μάθουν τι θα κάνει η νέα κυβέρνηση για τα φωτοβολταϊκά, σας γράφω επακριβώς, απομαγνητοφωνημένη, τη μόνη αναφορά (χθες) του Παναγιώτη Λαφαζάνη: «Θα στηρίξουμε βεβαίως τις ΑΠΕ και ειδικότερα, θα έλεγα, θα στηρίξουμε τους μικρούς και πολύ μικρούς παραγωγούς φωτοβολταϊκών και ΑΠΕ, ώστε να γίνει βιώσιμη η επένδυσή τους». Από εκεί και πέρα, ότι καταλάβατε, καταλάβατε. Και αν θέλετε τη γνώμη μου, μην πασχίζετε να καταλάβετε. Αυτού του τύπου οι αναφορές δεν σημαίνουν απολύτως τίποτα. Ούτε καλό, ούτε κακό…

Οι κουβέντες που κάνω τις τελευταίες ώρες με οδηγούν σε μια εκτίμηση που θα μοιραστώ μαζί σας: Νομίζω ότι στην υπόθεση της αποκρατικοποίησης του ΔΕΣΦΑ η νέα κυβέρνηση δεν θα φανεί επισπεύδουσα των εξελίξεων, αλλά θα αφήσει να κάνει «τη δουλειά» η ίδια η Κομισιόν, η οποία ως γνωστόν δεν… τρελαίνεται με την προοπτική να περάσει στους Αζέρους η πλειοψηφία των μετοχών του διαχειριστή. Οψόμεθα…

Τα όσα συζητιώνται τις τελευταίες ημέρες για οριστικό τέλος στις ενεργειακές αποκρατικοποιήσεις δεν άφησαν ανεπηρέαστη χθες τη μετοχή της ΔΕΗ. Χθες πάντως οι εκτιμήσεις για πάγωμα των αποκρατικοποιήσεων στις υποδομές, παρ΄ότι σε μεγάλο βαθμό είχαν προεξοφληθεί, αποτυπώθηκαν και στο ταμπλό, με την υποχώρηση της μετοχής της ΔΕΗ να φτάνει ως και 15%. Δεν αποκλείεται πάντως τις επόμενες ημέρες, και δεδομένου ότι η αγορά έχει "παίξει" την ακύρωση της ιδιωτικοποίησης, να δούμε αναοδικές τάσεις.   

Δεν ξέρω αν θα επιβεβαιωθεί τελικά, αλλά οι πληροφορίες του energypress λένε ότι ο τομέας της ενέργειας θα ενταχθεί σε ένα ενιαίο υπουργείο (ας το πούμε υπερυπουργείο και αυτό) Παραγωγικής Ανασυγκρότησης, Περιβάλλοντος και Ενέργειας, στο οποίο θα «στεγαστούν» οι αρμοδιότητες της Γενικής Γραμματείας Βιομηχανίας από το σημερινό υπουργείο Ανάπτυξης, οι αρμοδιότητες του σημερινού υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και οι αρμοδιότητες του σημερινού ΥΠΕΚΑ. Αυτονόητο ότι θα υπάρχουν ανά τομέα αναπληρωτές υπουργοί ή υφυπουργοί…

Όπως μαθαίνω η ΔΕΗ κάνει πράγματι πολύ μεγάλη προσπάθεια και κάθε μέρα, που λέει ο λόγος, δίνει και κάποια ποσά στον ΛΑΓΗΕ ώστε να τα «σπρώχνει» προς τους παραγωγούς ΑΠΕ. Το λέω γιατί δεν είναι καθόλου αυτονόητο με την κατάσταση στην οποία βρίσκονται τα ταμεία της. Μ΄αυτά και μ΄αυτά, έφτασε σήμερα ο ΛΑΓΗΕ να έχει πληρώσει τη μεγάλη πλειοψηφία των πάρκων για τον Αύγουστο και κυρίως να έχει πληρώσει όλους τους αγρότες, όλα τα 100άρια και όλα τα 500άρια φωτοβολταϊκά. Ξαναλέω, μην το θεωρείτε αυτονόητο αυτό…

Να σας πω και κάτι ακόμα ενδιαφέρον που μου είπε στέλεχος της αγοράς που έχει ξένα «αφεντικά» και εγχώρια συμφέροντα, καθώς είναι επικεφαλής των εν Ελλάδι δραστηριοτήτων πολυεθνικής: «Οι ξένοι αντιμετωπίζουν τον Τσίπρα ως μια περίπτωση ανάλογη, επί τω ευρωπαϊκότερο, του Λούλα στη Βραζιλία». Εκτιμούν προφανώς ότι θα πρυτανεύσει η ρεαλιστική τάση εντός της ηγετικής ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ.

Το συμπέρασμα που προκύπτει απ΄όσα λένε στο energypress οι άνθρωποι της αγοράς, είναι ότι το κεντρικό ζήτημα που θα καθορίσει την εξέλιξη των επιχειρηματικών σχεδίων είναι οι επιλογές που θα κάνει η νέα κυβέρνηση με τις τράπεζες. Φυσικό θα μου πείτε, αφού όλες οι επιχειρηματικές κινήσεις συναρτώνται αν δεν εξαρτώνται από τις τραπεζικές ροές. Μου λένε για παράδειγμα ότι στα αιολικά οι συζητήσεις για νέα και ώριμα έργα δεν έχουν σταματήσει. Όμως όλες οι συζητήσεις τίθενται υπό την αίρεση του αν θα υπάρχει χρηματοδότηση. Θα είναι σε θέση οι τράπεζες να χρηματοδοτήσουν επενδυτικά projects; Ιδού η ερώτηση του ενός εκατομμυρίου…

Μπορεί η πρόθεση του ΣΥΡΙΖΑ να ακυρώσει και να επαναπροκηρύξει τους διαγωνισμούς για έρευνα και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων να προκάλεσε αναστάτωση στο ΥΠΕΚΑ και τις πετρελαϊκές εταιρείες, το γεγονός ωστόσο έχει και μια δεύτερη ανάγνωση. Εδώ και καιρό συζητείται ευρέως στην αγορά ότι με τιμές αργού στα 45-50 δολάρια, ουδείς σοβαρός επενδυτής θα ενδιαφερθεί να βάλει χρήματα για έρευνα σε μεγάλα βάθη (σαν αυτά του Ιονίου) και αχαρτογράφητα νερά (σαν εκείνα νοτίως της Κρήτης). Σχετικά δείγματα γραφής έχουν δώσει πολύ πριν προκηρυχθούν οι ελληνικές εκλογές, μεγάλες εταιρείες του χώρου αναστέλλοντας ή περιορίζοντας νέες επενδύσεις στην έρευνα, κυρίως σε περιοχές υψηλού ρίσκου. Μ' άλλα λόγια ακόμη κι αν δεν υπήρχε ο ΣΥΡΙΖΑ και η πρόθεσή του να φέρει τα πάνω- κάτω στο μοντέλο έρευνας και εξόρυξης, είναι πολύ πιθανό με τη λήξη των προθεσμιών υποβολής προσφορών αφενός στις 6 Φεβρουαρίου για τις χερσαίες περιοχές Άρτας-Πρέβεζας-Αιτωλοακαρνανίας-ΒΔ Πελοποννήσου και αφετέρου το Μάιο για τα 20 θαλάσσια οικόπεδα σε Ιόνιο και Κρήτη να μην εμφανιζόταν κανένας επενδυτής ή να εμφανίζονταν λίγοι και μικροί. Μήπως λοιπόν, με βάση πάντα το παραπάνω σκεπτικό, ο ΣΥΡΙΖΑ βγάζει από την δύσκολη θέση τον Γιάννη Μανιάτη; Μήπως η προαναγγελία προσωρινής ακύρωσης των διαγωνισμών δεν είναι και το τέλος του κόσμου, και κατά ένα αρκετά παράδοξο τρόπο σώζει τα προσχήματα; Γνωρίζουμε ότι ο συλλογισμός μας δεν θα αρέσει σε όλους, απλώς κάνουμε μια υπόθεση εργασίας... 

Αν και ακόμη είναι νωρίς για οριστικά συμπεράσματα, κάποια πράγματα μπορούμε να τα πούμε πια με σχετική βεβαιότητα για το ενεργειακό πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ. Εφόσον γίνει κυβέρνηση, θα πρέπει να ξεχάσουμε την πώληση του ΑΔΜΗΕ και της "Μικρής ΔΕΗ". Το ίδιο ισχύει για την διάθεση του 17% της ΔΕΗ σε στρατηγικό επενδυτή. Σε αντίθεση δηλαδή με τους υδρογονάνθρακες, όπου ο ΣΥΡΙΖΑ θα ακυρώσει προσωρινά τους διαγωνισμούς για να τους επαναπροκηρύξει (με όλη φυσικά την αναστάτωση, καθυστέρηση, και πλήγμα για την εικόνα της χώρας, που αυτό συνεπάγεται), στον τομέα του ηλεκτρισμού τα πράγματα είναι κάπως πιο σαφή, αφού μιλάμε για οριστικές ακυρώσεις. Στον τομέα του φυσικού αερίου, η ΔΕΠΑ θα παραμείνει υπό πλήρη δημόσιο έλεγχο, ενώ ώθηση θα υπάρξει στις ΑΠΕ και την πράσινη ανάπτυξη (κάτι μου θυμίζει αυτό). Όσο δηλαδή περνούν οι ημέρες, αρχίζουν να συμπληρώνονται κάποια κομμάτια στο ενεργειακό παζλ του ΣΥΡΙΖΑ, του λείπει ωστόσο ακόμη το κυριότερο: Από που θα βρει τα κεφάλαια για επενδύσεις σε νέα δίκτυα, και για τη στροφή στις ΑΠΕ. Συνήθως αυτά προϋποθέτουν νέα μέτρα. Πως δηλαδή θα αναπτυχθούν τα δίκτυα ηλεκτρισμού και φυσικού αερίου χωρίς ιδιωτικά κεφάλαια, και πως θα χρηματοδοτηθεί η στροφή στις ΑΠΕ; Υπάρχει άραγε κάτι που μας το φυλούν για έκπληξη;

Είναι γεγονός ότι ο ΔΕΣΦΑ, καθοδόν για τους Αζέρους, (να δούμε βέβαια τι θα γίνει με αυτήν την υπόθεση…), εμφανίζεται δραστήριος. Μαθαίνω τώρα, για παράδειγμα, ότι οι τρεις ΕΠΑ, Αττικής, Θεσσαλίας και Θεσσαλονίκης, θα του αναθέσουν συμβουλευτικές υπηρεσίες για το διαχωρισμό της διαχείρισης των δικτύων από την εμπορία, στο πλαίσιο της απελευθέρωσης της αγοράς και της εφαρμογής του τρίτου ενεργειακού πακέτου της Ε.Ε. Είναι περίπλοκη δουλειά, θα δημιουργηθούν νέες εταιρείες, θα συνταχθούν κώδικες κ.λπ. και προφανώς η εμπειρία των στελεχών του Διαχειριστή θεωρήθηκε χρήσιμη και αξιοποιήσιμη.

Είναι νομίζω χαρακτηριστικό το γεγονός ότι το προγραμματικό κείμενο του ΣΥΡΙΖΑ για την ενέργεια που δημοσιεύει σήμερα το energypress έχει συγκεντρώσει το ενδιαφέρον όλου του κλάδου (ξεπέρασε τους 5.000 μοναδικούς αναγνώστες στο πρώτο 4ωρο μετά την ανάρτησή του). Με τις δημοσκοπήσεις να επιμένουν ότι οι εκλογές φαίνεται να οδηγούν σε κυβέρνηση με κορμό το ΣΥΡΙΖΑ, οι πάντες θέλουν να γνωρίζουν «τι τέξεται η επιούσα». Αυτός άλλωστε ήταν ο λόγος που ψάξαμε κι εμείς το θέμα. Επί της ουσίας, τώρα, δεν θέλω να κάνω κρίσεις πριν δημοσιευθεί επίσημα το πρόγραμμα. Αλλά δεν μπορώ να μην σχολιάσω μια αναφορά του προγραμματικού κειμένου που λέει «θα αναμορφώσουμε τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας, ώστε αυτή να πάψει να εξυπηρετεί τα συμφέροντα που αισχροκερδούν στο χώρο της ενέργειας και να λειτουργεί πράγματι προς όφελος της  ελληνικής κοινωνίας και οικονομίας….».

Το έχω γράψει και στο παρελθόν και μάλιστα αρκετοί από εκείνους με τους οποίους συζητάω εντός του ΣΥΡΙΖΑ το έχουν συμμεριστεί: Οι Ανεξάρτητες Αρχές αποτελούν δημοκρατική κατάκτηση και η λειτουργία τους εμπλουτίζει και διευρύνει την ίδια την αντιπροσωπευτικότητα του πολιτεύματος φέρνοντας την κοινωνία πιο κοντά στην εξουσία και διασφαλίζοντας εν τέλει τα συμφέροντα των πολιτών. Ας μην είναι λοιπόν τόσο εύκολοι στη συνθηματολογία και στους αφορισμούς περί των Ανεξάρτητων Αρχών οι ενθουσιασμένοι με την προοπτική της εξουσίας… προγραμματιστές. Και ειδικά όταν, μιλώντας για τη ΡΑΕ, εμείς που παρακολουθούμε τα πράγματα από κοντά τα τελευταία χρόνια, ξέρουμε ποιοι της κάνουν πόλεμο και γιατί. Κάποιες φορές μάλιστα σε απόλυτη σύμπνοια με «τα συμφέροντα που αισχροκερδούν», για να κρατήσω τη διατύπωση του προγραμματικού κειμένου…