Θοδωρής Παναγούλης: Στο τραπέζι και πάλι η πώληση μονάδων της ΔΕΗ

Ένα βήμα πριν την παραχώρηση σε ιδιώτες ικανού αριθμού λιγνιτικών μονάδων της βρίσκεται η ΔΕΗ. Ποιά μορφή θα έχει η παραχώρηση είναι ζήτημα υπό διαπραγμάτευση, πιθανότατα μάλιστα μέσα σε αυτήν την εβδομάδα να ληφθούν οι τελικές αποφάσεις.

Την εβδομάδα αυτή ο γενικός γραμματέας του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Μαθιουδάκης θα βρεθεί για μία ακόμα φορά στις Βρυξέλλες στο πλαίσιο κρίσιμων διαπραγματεύσεων με τις Διευθύνσεις Ανταγωνισμού και Ενέργειας της Κομισιόν. Αντικείμενο είναι βεβαίως το τι θα περιλαμβάνει η νέα απόφαση της Κομισιόν σχετικά με την απελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρισμού και τη δυνατότητα πρόσβασης ιδιωτών στα λιγνιτικά κοιτάσματα της χώρας.

Τα χρονικά περιθώρια για την εξεύρεση λύσης είναι πλέον περιορισμένα, καθώς, σύμφωνα με όσα προβλέπει το μνημόνιο, πρέπει η χώρα μας να έχει προχωρήσει στην υιοθέτηση λύσεων που να έχουν «ισοδύναμο» αποτέλεσμα με την πώληση του 40% των λιγνιτικών μονάδων της ΔΕΗ. Ταυτόχρονα η Κομισιόν έχει αναστείλει μέχρι τον Ιανουάριο τις διαδικασίες παραπομπής της χώρας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα προτάσεων άμεσης εφαρμογής που να υποκαθιστούν την υποχρέωση της χώρας μας να προχωρήσει στη διάθεση των νέων λιγνιτικών κοιτασμάτων στη Βεγόρα, την Ελασσόνα και τη Δράμα.

Σημειωτέον, δε, ότι ο χρόνος δεν είναι "ουδέτερος", αφού η λήψη αποφάσεων για την τύχη των λιγνιτικών μονάδων της ΔΕΗ - και εν πολλοίς της ίδιας της ΔΕΗ - συμπίπτει με την περίοδο κατά την οποία η κυβέρνηση, λόγω μνημονίου, θα υποχρεωθεί σε μετωπική αντιπαράθεση με τα συνδικάτα των ΔΕΚΟ, της ΓΕΝΟΠ συμπεριλαμβανομένης.

Η διαπραγμάτευση

Η λύση που προτείνει με επιμονή η κ. Τίνα Μπιρμπίλη, στηριζόμενη από τη ΔΕΗ αλλά και –σιωπηρά τουλάχιστον – από τη ΓΕΝΟΠ, είναι η ανταλλαγή ισχύος μέσα από διεθνείς διαγωνισμούς. Δηλαδή η ΔΕΗ να δώσει λιγνιτική ισχύ, μέσα στην Ελλάδα, σε ξένες εταιρείες και να πάρει αντίστοιχη ισχύ στις χώρες τους.

Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, οι Βρυξέλλες δέχονται μεν την βασική ελληνική πρόταση της ανταλλαγής, επιμένουν ωστόσο σαν εναλλακτική επιλογή στο μοντέλο της ενοικίασης ενέργειας σε ιδιώτες, και μάλιστα σε μια αρκετά χαμηλή τιμή…

Είναι τέτοιο οι όροι και οι προϋποθέσεις αυτού του εναλλακτικού σεναρίου, ώστε η ελληνική πλευρά φέρεται, σύμφωνα με πληροφορίες, να προτιμά ακόμα και την πώληση μονάδων, καθώς τη θεωρεί λιγότερο επώδυνη λύση. Διότι τουλάχιστον στη περίπτωση της εκποίησης μονάδων της, η ΔΕΗ θα βάλει, έστω, στα ταμεία της κάποιο σημαντικό ποσό, ενώ αν υιοθετηθεί τελικά η λύση της ενοικίασης, κάποιοι ιδιώτες χωρίς στην ουσία να έχουν βάλει το χέρι στην τσέπη, θα αποκτήσουν σχεδόν σε τιμές κόστους, πρόσβαση σε λιγνιτική ενέργεια.

Όπως δηλώνει χαρακτηριστικά ο πρόεδρος της ΔΕΗ κ. Αρθούρος Ζερβός, «η κυβέρνηση έχει υποβάλει στις Bρυξέλλες πρόταση για ανταλλαγή μονάδων με μονάδες εταιρειών σε άλλες χώρες, η οποία μας καλύπτει πλήρως. Tο ερώτημα που τίθεται από την Kοινότητα είναι «εάν δεν γίνει αυτό, τότε τι;», και πιέζουν για ενοικίαση, που σημαίνει παραχώρηση ενέργειας σε χαμηλή τιμή. Για μένα αυτό είναι απολύτως μη αποδεκτό. Είναι σαν να αγοράζεις ένα διαμέρισμα στο κόστος του εργολάβου και όχι στην αξία της αγοράς. Εάν από την Κοινότητα επιμείνουν σε αυτή την κατεύθυνση, θα προτιμούσα να πουλήσω σταθμούς. Πουλάς στην αξία της αγοράς και αυτός που αγοράζει θα επενδύσει. Θα πάρει τον σταθμό και θα τον λειτουργήσει αναλαμβάνοντας τα ρίσκα. Όχι να αγοράζει την ενέργεια σε χαμηλή τιμή και όλα τα ρίσκα να παραμείνουν στη ΔEH».

Η αξία των μονάδων

Χαρακτηριστικό του γεγονότος ότι η πώληση μονάδων της ΔΕΗ είναι και πάλι, πλέον, πάνω στο τραπέζι και συζητείται ως σοβαρό ενδεχόμενο είναι και το ότι δεύτερο βασικό «σημείο τριβής» με τις Βρυξέλλες είναι η αξία των μονάδων της ΔΕΗ. Η ελληνική πλευρά επιμένει, πως οποιαδήποτε λύση επιλεγεί, πρέπει να διατηρηθεί η αξία της ΔΕΗ. Δηλαδή, αν φτάσουμε στο σημείο να πουληθούν μονάδες, τότε αυτό θα πρέπει να γίνει με βάση τις τρέχουσες τιμές αγοράς, και όχι ανάλογα με το πόσο κόστισε στη ΔΕΗ η κατασκευή τους. Η πώληση δηλαδή να εξαρτηθεί από το πόσο θα αποτιμήσει τις μονάδες σήμερα η αγορά (προφανώς λαμβάνοντας υπόψιν και το τι θα συμβεί από το 2013 και μετά με το νέο καθεστώς ρύπων) και όχι από το κόστος κατασκευής τους, πριν από πολλά χρόνια. Η ελληνική πλευρά επιδιώκει αυτό να γίνει με ανοικτούς διεθνείς διαγωνισμούς και με όρους που θα εξασφαλίζουν ότι αν οι προσφορές είναι κάτω από μια συγκεκριμένη τιμή, τότε η ΔΕΗ θα μπορεί να αρνηθεί να πουλήσει.

Η Κομισιόν εμφανίζεται να διαφωνεί με την ελληνική πρόταση, φοβούμενη προφανώς ότι αν δεσμευθεί σε κάτι τέτοιο, τότε η κυβέρνηση θα προκηρύξει ένα διαγωνισμό και μετά θα τον κηρύξει άγονο, με πρόσχημα ότι οι προσφορές δεν ήταν ικανοποιητικές. Επομένως, σύμφωνα πάντα με τις ενστάσεις των Βρυξελλών, η ελληνική κυβέρνηση θα κερδίσει απλώς χρόνο για να καθυστερήσει κι άλλο το περιβόητο άνοιγμα της αγοράς ηλεκτρισμού και το σπάσιμο του μονοπωλίου της ΔΕΗ στο λιγνίτη.

Υπέρ και κατά

Ο λόγος, πάντως, για τον οποίο το ΥΠΕΚΑ και η ΔΕΗ προτιμούν τη λύση της ανταλλαγής είναι απλός. Με τον τρόπο αυτό, ότι χάσει η ΔΕΗ στο εσωτερικό, έχει τη δυνατότητα να το κερδίσει, αν βέβαια αποδειχθεί επαρκής για κάτι τέτοιο, σε ξένο έδαφος. Άλλωστε μια τέτοια κατεύθυνση εξωστρέφειας αποτελεί στρατηγικό στόχο για την επιχείρηση. Πρέπει δε να αναφερθεί ότι υπάρχουν τρείς τουλάχιστον ξένες εταιρείες που έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον για μια τέτοια ανταλλαγή μονάδων με τη ΔΕΗ. Πρόκειται για την εταιρεία ηλεκτρισμού της Κύπρου (ΑΗΚ), τη Βουλγαρική ΝΕΚ και την ιταλική Edison.

Γλιτώσαμε, προς ώρας, την παραπομπή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο

Παράλληλα με την υποχρέωση της Ελλάδας έναντι του μνημονίου, «τρέχει» και η διαδικασία παραπομπής της χώρας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο όσον αφορά την πρόσβαση ιδιωτών στη λιγνιτική παραγωγή. Ποιο είναι το αντικείμενο της διαπραγμάτευσης με τις Βρυξέλλες; Η χώρα μας ζήτησε - και μόλις προ μηνός πέτυχε - να αλλάξει η «παλιά» σχετική απόφαση της Κομισιόν και να αντικατασταθεί με μια νέα που θα ορίζει άλλες υποχρεώσεις και ταυτόχρονα θα δίνει περιθώριο χρόνου για την υλοποίησή της, σταματώντας προσωρινά τη διαδικασία παραπομπής στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.

Τι έλεγε η «παλιά» απόφαση του Μαρτίου του 2008, που επιβεβαιώθηκε και τον Αύγουστο του 2009; Ότι υπάρχει παράβαση του ανταγωνισμού όσον αφορά την προνομιακή και σχεδόν αποκλειστική χρήση του λιγνίτη από τη ΔΕΗ. Για την άρση της παράβασης προτείνονταν δύο «οριστικά μέτρα» εναλλακτικά το ένα του άλλου: Πρώτον, η παραχώρηση ποσοστού 40% των λιγνιτικών σταθμών παραγωγής μαζί με τα λιγνιτικά κοιτάσματα. Δεύτερον, η παραχώρηση σε ιδιώτες μέσω διαγωνισμού των λιγνιτικών κοιτασμάτων της Βεύης, της Δράμας, της Ελασσόνας και της Βεγόρας, χωρίς να επιτρέπεται μάλιστα η πώληση του εξορυσσόμενου λιγνίτη στη ΔΕΗ. Ως προσωρινό μέτρο προτάθηκε, τότε, από την Επιτροπή η παραχώρηση από τη ΔΕΗ εικονικής ισχύος (virtual capacity) από τη λιγνιτική της παραγωγή σε τιμή κόστους προς τους ιδιώτες ανταγωνιστές της.

Στην περίπτωση βεβαίως που, τελικά, υπό την πίεση των Βρυξελλών, επιλεγεί η λύση της πώλησης μονάδων, όλα αυτά τα θέματα λύνονται δια μιας.

Θα βρεθούν, σε αυτή τη περίπτωση, ιδιώτες να αγοράσουν τις παλιές λιγνιτικές μονάδες της ΔΕΗ; Σύμφωνα με κάποιες εκτιμήσεις δεν θα πρέπει να θεωρείται δεδομένο. Το βέβαιον είναι ότι και οι ιδιώτες που δραστηριοποιούνται σήμερα στην παραγωγή ηλεκτρισμού προτιμούν τη λύση που προτείνει η Κομισιόν, δηλαδή την ενοικίαση. Αντίθετα, είναι απολύτως αρνητικοί στην πιθανότητα ανταλλαγής μονάδων ή ισχύος και μάλιστα εκπροσωπούμενοι από το σύνδεσμό τους (ΕΣΑΗ), έχουν κινητοποιήσει τις τελευταίες εβδομάδες κάθε δύναμη που μπορούν να επηρεάσουν, για να αποφευχθεί μια τέτοια εξέλιξη. Κυρίως επειδή οι πιθανές ανταλλαγές θα γίνουν με ξένες εταιρείες, κι επομένως οι ίδιοι, παρά τις μεγάλες επενδύσεις που έχουν πραγματοποιήσει, θα παραμείνουν αποκλεισμένοι από την πρόσβαση στο λιγνίτη, έχοντας στην «πόρτα» τους, ισχυρούς ανταγωνιστές που θα δραστηριοποιούνται από προνομιακή θέση.

(Κόσμος του Επενδυτή, 11/12/2010)