Σάββας Πούλος: Αγωγός TAP, Πραγματικότητα ή Εικονική Πραγματικότητα;

Λίγες ημέρες μετά τις εξαγγελίες της Κυβέρνησης για την σπουδαιότητα της κατασκευής του αγωγού φυσικού αερίου TAP, η Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής υπερψήφισε το νομοσχέδιο που κυρώνει το Μνημόνιο Κατανόησης μεταξύ των υπουργείων Ενέργειας της Ελλάδας και της Τουρκίας, για την κατασκευή του αγωγού ITGI.

Αν και ο ITGI έχει απορριφθεί από το κονσόρτσιουμ που αναπτύσσει το κοίτασμα Shah Deniz II, θα εκλάβουμε ως μια σωστή διπλωματική απάντηση την δήλωση του Υφυπουργού ΠΕΚΑ κ. Ασημάκη Παπαγεωργίου, ότι “Πρέπει να είμαστε έτοιμοι σε κάθε περίπτωση, ώστε να υπάρχει ένας έτοιμος αγωγός αναλόγως των εξελίξεων, ώστε να χρησιμοποιηθεί".

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που αφορά το Νοτιοδυτικό σκέλος του Νότιου Διαδρόμου, ο TAP ή ο ITGI θα έχουν την δυνατότητα να μεταφέρουν μέσω Τουρκίας και Ελλάδος 10 bcm από το Αζερμπαϊτζάν προς την Ευρωπαϊκή αγορά. Αυτή η ποσότητα θα προέλθει από το κοίτασμα Shah Deniz II, το οποίο θα παράγει 16 bcm ανά έτος. Τα 6 bcm έχουν ήδη δεσμευθεί από την Τουρκία. Ας εστιάσουμε τώρα σε μερικές από τις πιθανές εξελίξεις, παραθέτοντας κάποια γεγονότα με ημερολογιακή σειρά.

1.Τον Απρίλιο του 2011 η Τουρκική Botas ανακοινώνει την αύξηση των ποσοτήτων που θα λαμβάνει από το Shah Deniz II, από 6 bcm σε10 bcm ανά έτος. Συνεπώς το διαθέσιμο αέριο για τον TAP ή τον ITGI θα μειωθεί σε 6 bcm ανά έτος.

2.Τον Δεκέμβριο του 2011 το Αζερμπαϊτζάν και η Τουρκία θέτουν τις βάσεις για την κατασκευή του αγωγού Trans Anadolu (TANAP). Καθίσταται σαφές ότι μέσω αυτού του αγωγού θα περνάει το αέριο από το Shah Deniz II και όχι μέσω του υπάρχοντος Τουρκικού δικτύου.   

3.Τον Φεβρουάριο του 2012 ο Πρόεδρος της ΔΕΠΑ κ. Σαχίνης σε μια συνέντευξή του στην Euractiv, δηλώνει ότι ο ΤΑΡ δεν έχει όλες τις απαραίτητες άδειες και εγκρίσεις για να ξεκινήσει πριν το Shah Deniz II χρειαστεί να πάρει την τελική του απόφαση. Και ότι αυτό είναι το σημείο κλειδί, διότι εάν καθυστερήσει αυτό το έργο εξαιτίας του ότι δεν θα έχει τις απαραίτητες ρυθμιστικές εγκρίσεις, άδειες και διακυβερνητικές συμφωνίες που διαθέτει ο ITGI, θα θέσει σε κίνδυνο καθυστέρησης το πεδίο Shah  Deniz II.

4.Τον Ιούνιο του 2012 ο εκπρόσωπος της ΒΡ στην Τουρκία κ. Bud Fackrell έκανε γνωστό σε συνέντευξη του στην εφημερίδα Sabah, ότι η ΒΡ εκτιμά πως το υφιστάμενο δίκτυο της Τουρκίας μπορεί να υποστηρίξει την μεταφορά του Αζέρικου  αερίου προς την Ευρώπη, στην περίπτωση που ο αγωγός TANAP δεν είναι έτοιμος στην ώρα του. Αμέσως ο υφυπουργός Ενέργειας της Τουρκίας, κ. Murat Mercan, απέκλεισε κατηγορηματικά το ενδεχόμενο αυτό. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι εάν δεν κατασκευαστεί ο ΤΑΝΑΡ, δεν μπορεί να έρθει Αζέρικο αέριο προς την Ευρώπη τουλάχιστον μέσω Τουρκίας.

5.Τον Φεβρουάριο του 2013, ο αντιπρόεδρος της Socar, κ. Elshad Nasirov, με δηλώσεις του έκανε σαφές ότι για την εταιρεία του, «αποτελεί προτεραιότητα η πώληση όσο γίνεται περισσότερων ποσοτήτων αερίου στις Βαλκανικές Χώρες, επειδή οι χώρες αυτές εκδήλωσαν την πρόθεσή τους να αγοράσουν αέριο». Και συνεχίζει λέγοντας ότι, «για ένα παραγωγό αερίου, κάθε χώρα ή εταιρεία που βρίσκεται κοντύτερα στο σημείο παραγωγής είναι προτιμητέος αγοραστής, καθώς το κόστος μεταφοράς προς αυτόν θα είναι μικρότερο». Σίγουρα αυτές οι δηλώσεις προκαλούν έντονο προβληματισμό για το μήνυμα που εμπεριέχουν, αφού τον Ιανουάριο του 2011 η Gazprom και η Socar συμφώνησαν να επεκτείνουν την συνεργασία τους, επειδή η Ρωσία είναι η πιο ευέλικτη οδός για τις εξαγωγές του Αζέρικου αερίου.

6.Σύμφωνα με τον προγραμματισμό της κοινοπραξίας του Shah Deniz II, έως την 31^η Μαρτίου οι εταιρείες των αγωγών TAP και Nabucco West θα καταθέσουν τους πλήρεις φακέλους με τα τεχνικά και οικονομικά χαρακτηριστικά των προτάσεών τους. Η αξιολόγηση των προτάσεων θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος Ιουνίου, προκειμένου στη συνέχεια να ακολουθήσει η υπογραφή της σύμβασης του αγωγού που θα επιλεχθεί. Ο στόχος που έχει τεθεί, είναι ότι η ολοκλήρωση κατασκευής του προτιμητέου αγωγού να συμπέσει με την έναρξη παραγωγής αερίου από το Shah Deniz II, που υπολογίζεται για το τέλος του 2018.

7.Όμως η ιταλική κυβέρνηση έδωσε παράταση της ημερομηνίας υποβολής προτάσεων για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις του αγωγού TAP στην κοινοπραξία που έχει αναλάβει το έργο έως το Σεπτέμβριο του 2013, ώστε να ολοκληρώσει την έκθεση, ενώ η Αλβανική Κυβέρνηση έλαβε στο τέλος Ιανουαρίου 2013 την Μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, προς αξιολόγηση. Επίσης εκκρεμεί το θέμα πρόσβασης τρίτων, στον ΤΑΡ. Το ερώτημα που προκύπτει είναι πώς τον Ιούνιο θα επιλεγεί ένας αγωγός πχ ο TAP, όταν δεν έχουν οριστικοποιηθεί όλα αυτά τα θέματα;

Εάν συνοψίσουμε τα ανωτέρω, προκύπτουν τα εξής συμπεράσματα.

Η Τουρκία ανάγεται σε ρυθμιστή στην περίπτωση που το Αζέρικο αέριο διέλθει από το έδαφός της και συνεπώς διαδραματίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στην πιθανή κατασκευή του TAP ή του ITGI.

H πιθανότητα διέλευσης του Αζέρικου αερίου προς την Ευρώπη μπορεί να γίνει ευκολότερα μέσω Ρωσίας, σύμφωνα με τις απόψεις που διατυπώθηκαν μεταξύ Gazprom και Socar το 2011.

 O Πρόεδρος της ΔΕΠΑ μάλλον δικαιώνεται για αυτά που δήλωσε στην Euractiv για την ωριμότητα του αγωγού TAP σε σύγκριση με τον ITGI.

H ποσότητα αερίου που μπορεί να μεταφερθεί μέσω TAP (ή ITGI) από το Shah Deniz II ανέρχεται σε 6 bcm ανά έτος. Μήπως η Ελβετική EGL ήξερε κάτι περισσότερο όταν πρωτοπαρουσίασε τον TAP και δήλωνε ότι από τα 10 bcm της ετήσιας μεταφορικής ικανότητας του εν λόγω αγωγού τα 5 bcm θα προήρχοντο από το  Shah Deniz II και τα υπόλοιπα 5 bcm από το Ιράν;

Εύλογα λοιπόν προκύπτει η εξής ερώτηση. Ο αγωγός ΤΑΡ μπορεί να γίνει πραγματικότητα ή είναι μια εικονική πραγματικότητα; Σύντομα, θα μάθουμε.

*Ο Σάββας Πούλος είναι σύμβουλος  ανάπτυξης της αγοράς Φυσικού Αερίου.

[email protected]