GSI: Τα κρίσιμα επόμενα βήματα μετά την είσοδο της Meridiam, το crash test στη θάλασσα, ο σχεδιασμός της Αθήνας και οι εκκρεμότητες με Λευκωσία

GSI: Το crash test στη θάλασσα, ο σχεδιασμός της Αθήνας και οι εκκρεμότητες με Λευκωσία - Που θα κριθεί η ελληνογαλλική συμφωνία

10 08 2026 | 07:32

Το πρώτο μεγάλο τεστ για την ελληνογαλλική συμφωνία και το γεωπολιτικό βάρος που αποκτά το Great Sea Interconnector (GSI) μετά την είσοδο της Meridiam με το εμφατικό 66%, θα αποτελέσει η επανεκκίνηση τους επόμενους μήνες των ερευνών για την πόντιση του καλωδίου στα διεθνή ύδατα, νοτίως της Κάσου και νοτιοανατολικά της Κρήτης.

Τότε θα φανούν και οι διασφαλίσεις που έλαβε ο γαλλικός όμιλος απέναντι σε τυχόν παρεμποδίσεις και πώς θα αποτυπωθεί στη πράξη το βάρος της ίδιας της Γαλλίας, η οποία δεν έχει κρύψει τις φιλοδοξίες της για εντονότερη παρουσία στην Αν. Μεσόγειο, κάτι που δεν μπορεί να αγνοηθεί από τους περιφερειακούς παίκτες, χωρίς ωστόσο να μπορεί κανείς να προδικάσει τις κινήσεις τους.

Στο ερώτημα που καλείται να απαντήσει ο σχεδιασμός της Αθήνας είναι πώς θα αντιπαρέλθει το δόγμα της Τουρκίας ότι «κανένα έργο στην Αν. Μεσόγειο δεν γίνεται χωρίς την άδεια, συναίνεση ή συμμετοχή της», που όχι μόνο δεν έχει αλλάξει - επίκειται η νομοθέτηση του ιδεολογήματος της “Γαλάζιας Πατρίδας”- αλλά και στο πλαίσιο του εντεινόμενου περιφερειακού ανταγωνισμού με το Ισραήλ, η Άγκυρα έχει επιπλέον λόγους να θέλει να παρεμποδίσει το GSI.

Στο επεισόδιο του Ιουλίου του 2024 στην Κάσο, ο τουρκικός στόλος κινητοποιηθηκε για έρευνες μόλις μερικών δεκάδων μέτρων εκτός των ελληνικών χωρικών υδάτων, η κρίση αποσοβήθηκε έπειτα από επικοινωνίες των δύο Υπουργών Εξωτερικών και οι εργασίες φυσικά διεκόπησαν.

Το ιταλικό σκάφος Ievoli Relume είχε χρειαστεί να γνωστοποιήσει τις συντεταγμένες των ερευνών του και στις τουρκικές αρχές, οι οποίες εξέδωσαν δική τους NAVTEX για εργασίες σε διεθνή ύδατα που εμπίπτουν σε δυνητικά ελληνικά χωρικά ύδατα και υφαλοκρηπίδα, και πάντως σε περιοχή που η αρμοδιότητα έκδοσης NAVTEX ανήκει στον Σταθμό του Ηρακλείου.

Το ίδιο είχε συμβεί και ένα μήνα νωρίτερα, (Ιούνιος 2024), στην περίπτωση του πλοίου Teliri που τοποθετούσε καλώδιο μεταφοράς δεδομένων (για λογαριασμό της Google), όπου επίσης η Αγκυρα είχε χαρακτηρίσει όλη τη περιοχή, ακόμη και στα όρια των ελληνικών χωρικών υδάτων, ως «τουρκική υφαλοκρηπίδα».

Σε εκείνη ωστόσο τη περίπτωση, η ξένη εταιρεία είχε υποβάλει αίτημα τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Τουρκία για την έκδοση NAVTEX στις αντίστοιχες περιοχές, με αποτέλεσμα οι εργασίες να γίνουν κανονικά, και με την Αθήνα απλώς να δηλώνει ότι δεν αναγνωρίζει τις τουρκικές NAVTEX.

Τα σενάρια και τα μέτωπα

Στο ερώτημα, τι θα συμβεί τώρα, και εφόσον δεν υπάρξει κάποιο πεδίο σύγκλισης ανάμεσα στα δύο μέρη, είναι προφανές ότι η ελληνική πλευρά δεν μπορεί να αποδεχτεί την έκδοση παράλληλων NAVTEX. Ειδικά όταν ο promoter του έργου, δηλαδή ο GSI, εκτός από μια ξένη εταιρεία ως βασικό μέτοχο, τη Meridiam, θα έχει ως μέτοχο και τον ΑΔΜΗΕ.

Ταυτόχρονα, και χωρίς αυτό να αποτελεί κυβερνητική διαρροή, μένει να φανεί κατά πόσο η χάραξη της διαδρομής θα παραμείνει η ίδια ή θα υποστεί αλλαγές ώστε να περάσει π.χ. νοτιότερα, από περιοχή ευθύνης της Αιγύπτου, μια πρόταση που είχε διακινηθεί και στο παρελθόν. Εδώ το βασικό μειονέκτημα είναι το μεγαλύτερο κόστος της διαδρομής, με ό,τι αυτό μπορεί να συνεπάγεται για το ίδιο το έργο.

Συνοψίζοντας, παρ’ ότι η είσοδος στο παιχνίδι της Γαλλίας προσφέρει αναμφίβολα ένα γεωπολιτικό πλεονέκτημα στο έργο, εντούτοις δεν είναι ακόμη σαφές πώς θα ξεπεραστεί το εμπόδιο του “ελέφαντα στο δωμάτιο”, χωρίς να παραγνωρίζει κάνεις σε καμία περίπτωση το βάρος που συνεπάγεται η ευθεία πλέον εμπλοκή του Παρισιού. Ούτε και ότι οι σχέσεις του με την Άγκυρα διανύουν εσχάτως μια φάση σταδιακής αναθέρμανσης με επίκεντρο τα εξοπλιστικά.

Η αμυντική συνεργασία λέγεται ότι ήταν βασικό τμήμα της ατζέντας των γαλλοτουρκικών συνομιλιών κατά το περιθώριο της Συνόδου του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα τον Ιούλιο, ενώ καιρό τώρα λέγεται ότι Άγκυρα και Παρίσι διαπραγματεύονται συνεργασία πάνω σε σειρά εξοπλιστικών προγραμμάτων, όπως το γαλλοϊταλικό πρόγραμμα αεράμυνας (SAMP/T Mamba). Ακόμη όμως και αν ο GSI αποτελέσει τμήμα μιας ευρύτερης γαλλο-τουρκικής διαπραγμάτευσης, ουδείς μπορεί να προδικάσει το αποτέλεσμα και τι θα σημαίνει αυτό για τα ελληνικά συμφέροντα.

Η Κύπρος και ο παράγοντας Γαλλία

Στον αντίποδα, αυτό που θεωρείται βέβαιο ότι θα φέρει η έλευση της Meridiam ως βασικού μετόχου στο GSI ότι θα είναι πλέον πιο δύσκολο για τη Λευκωσία να εγείρει τη γνωστή επιχειρηματολογία περί "μη βιωσιμότητας” του έργου.

Η πίεση προς τη Λευκωσία, που τη περασμένη εβδομάδα χαρακτήρισε ως “ψήφο εμπιστοσύνης” στο έργο την είσοδο της Meridiam, που του προσδίδει “τεράστια νεα δυναμική” ωστόσο επανέλαβε ότι εξακολουθει να αναμένει τη μελέτη της ΕΤΕπ για τα τεχνικά και οικονομικά του δεδομένα (υπ. Ενέργειας Μ.Δαμιανός), αναπόφευκτα θα αυξηθεί από την εταιρεία του GSI, με τη νέα μετοχική του σύνθεση.

Τόσο για να καταστεί σαφές κατά πόσο η Λευκωσία στηρίζει έμπρακτα το έργο, όσο και για να κλείσουν σε τεχνικό επίπεδο οι πολλές οικονομικές και ρυθμιστικές εκκρεμότητες που απορρέουν από τη διακρατική συμφωνία Ελλάδας- Κύπρου (Σεπτέμβριος 2024).

Από την έναρξη καταβολής των πρώτων δόσεων μέχρι την αναγνώριση του συνόλου των δαπανών ύψους 251 εκατ που έχει κάνει ο ΑΔΜΗΕ- η ΡΑΕΚ έχει αξιολογήσει ως ανακτήσιμα μόνο τα 82 εκατ ευρώ - καθώς και άλλων ζητημάτων που ακόμη δεν έχουν τακτοποιηθεί.

Στη παρούσα φάση και για τη χρηματοδότηση των ερευνών, έχουν καταβληθεί από τη γαλλική εταιρεία κάποια ποσά, εν είδη προκαταβολής - ένα τμήμα από το σύνολο των ερευνών ύψους 50 εκατ έχει ήδη ολοκληρωθεί το 2024 - ωστόσο για να προχωρήσει η συμφωνία με τη Meridiam, πρέπει ο GSI να αρχίσει να έχει έσοδα.

Αν και απουσιάζουν ακόμη σημαντικά κομμάτια από το παζλ, τα από εδώ και πέρα ορόσημα - όχι απαραίτητα με αυτή τη χρονική σειρά - σε πολύ αδρές γραμμές, είναι τα παρακάτω.

1. Συνεννόηση σε πολιτικό επίπεδο, με όλα τα εμπλεκόμενα μέρη για τη συνέχιση των θαλασσίων ερευνών πόντισης του καλωδίου, η οποία θα οδηγήσει στην έκδοση των πρώτων NAVTEX. Ταυτόχρονα, επίλυση των οικονομικών και ρυθμιστικών εκκρεμοτήτων από πλευράς Κύπρου. Αν η Λευκωσία δεν κλείσει όλα τα ανοικτά θέματα, το έργο δεν πρόκειται να προχωρήσει, ακόμη και αν προχωρήσουν οι θαλάσσιες έρευνες.

2. Μεταβίβαση στην εταιρεία του GSI του ρόλου του promoter, ο οποίος σήμερα ανήκει στον ΑΔΜΗΕ.

3. Εγκριση από τη Κομισιόν του GSI ως promoter του έργου.

4. Εγκριση από τη Κομισιόν του GSI ως promoter του έργου.