Συρία και Ισραήλ ανταγωνίζονται για τη νέα εναλλακτική οδό του πετρελαίου της Μέσης Ανατολής

Επιλογές που θεωρούνταν μέχρι πρότινος πολιτικά δύσκολες έως αδύνατες εξετάζονται πλέον για την παράκαμψη των Στενών του Ορμούζ, αλλά και πιθανώς του Μπαλ ελ Μαντέμπ.

Μια από αυτές είναι ο παλιός αγωγός Ιράκ-Συρίας, ο οποίος περνάει μέσα από μια περιοχή όπου τα τελευταία 20 χρόνια διεξήχθησαν διαρκείς και έντονες μάχες ανάμεσα σε ισλαμικές ομάδες, διάφορες εθνότητες και δορυφόρους δυνάμεων της ευρύτερης Μέσης Ανατολής.

Πλέον αποφασίστηκε να γίνουν μελέτες βιωσιμότητας, όμως το έργο απειλείται και από την πολιτική κατάσταση εντός του Ιράκ, όπου πρόσφατα οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες φέρονται να προχώρησαν σε εκκαθαρίσεις φιλο-ιρανικών πυρήνων. Η κατάσταση σήμερα στη χώρα κρίνεται μάλλον έκρυθμη, αν κρίνουμε από τις επιθέσεις που διαπράττουν καθημερινά το Ιράν και οι τοπικές δυνάμεις του σε στόχους όπως η μονάδα φυσικού αερίου στη Σουλεϊμανίγια και στα πετρέλαια του ιρακινού Κουρδιστάν.

Θεωρητικά το σχέδιο είναι να αναβαθμιστεί η δυναμικότητα του αγωγού Ιράκ-Συρίας από τα 300.000 στα 2 εκατ. βαρέλια ανά ημέρα με τη συνδρομή μιας κοινοπραξίας υπό τη Chevron. Εκτιμάται, πάντως, ότι θα χρειαστεί μια περίοδος τουλάχιστον τριών ετών ώστε να γίνουν τα απαραίτητα έργα.

Το αντίπαλον δέος στη συγκεκριμένη περιοχή είναι ο αγωγός Εϊλάτ-Άσκελον του Ισραήλ, δυναμικότητας 1,2 εκατ. βαρελιών, ο οποίος δημιουργήθηκε μάλιστα στα τέλη της δεκαετίας του 1960 από μια κοινοπραξία 50-50 μεταξύ των Ισραηλινών και των Ιρανών.

Τη λειτουργία του συγκεκριμένου αγωγού καλύπτει ένα πέπλο μυστικότητας, αφού δεν δημοσιεύονται αναλυτικά στοιχεία με βάση την εγχώρια νομοθεσία για την εθνική ασφάλεια.

Το 2020 ολοκληρώθηκε συμφωνία με τα Εμιράτα για τη μεταφορά πετρελαίου από την Ερυθρά Θάλασσα στη Μεσόγειο, άρα υπάρχει ένα προηγούμενο που πιθανώς ευνοεί τη σύναψη νέων συμβολαίων. Ερώτημα αποτελεί, πάντως, η διαθέσιμη μεταφορική δυναμικότητα και το αν υπάρχουν σκέψεις αναβάθμισης.

Ο ανταγωνισμός μεταξύ των δύο οδεύσεων συναρτάται και με το μεγάλο εμπορικό διάδρομο IMEC μεταξύ Ευρώπης και Ινδίας. Αν και το αρχικό σχέδιο προβλέπει να περάσουν ενεργειακές διαδρομές μέσα από το Ισραήλ, μια πιθανή όδευση του πετρελαίου μέσω της Συρίας θα άλλαζε de facto τις ισορροπίες.

Κατ΄ επέκταση, ο αγωγός της Συρίας ενδεχομένως να ήταν συμβατός με τα συμφέροντα του Ισραήλ υπό αμιγώς ενεργειακούς όρους ώστε να πληγεί το Ιράν. Η ευρύτερη γεωπολιτική εικόνα, όμως, είναι τέτοια που περιπλέκει τους υπολογισμούς.