Αντίθετος ο ΕΣΣΑΗΕ στην εφαρμογή λειτουργικής ενίσχυσης για τις μπαταρίες που βρίσκονται σε δοκιμαστική λειτουργία - Να διατηρούν το έσοδο από την αγορά

Τις προτάσεις του αναφορικά με καθεστώς εσόδων των μπαταριών των διαγωνισμών, κατά τη δοκιμαστική λειτουργία τους, κατέθεσε ο ΕΣΣΑΗΕ, στα πλαίσια σχετικής διαβούλευσης.

Με επιστολή του ο Σύνδεσμος, ζητά από το ΥΠΕΝ: 

1. Η μεθοδολογία λειτουργικής ενίσχυσης να μην εφαρμόζεται καθ’ όλη τη νόμιμη διάρκεια της δοκιμαστικής λειτουργίας, συμπεριλαμβανομένης τυχόν παράτασής της σύμφωνα με το άρθρο 27 του ν. 4951/2022. Κατά το διάστημα αυτό, ο σταθμός θα πρέπει να διατηρεί το σύνολο του Καθαρού Εσόδου Αγοράς.
2. Η μεθοδολογία λειτουργικής ενίσχυσης να τίθεται σε πλήρη εφαρμογή από την έκδοση της Άδειας Λειτουργίας. Η ίδια μεταχείριση θα πρέπει να εξακολουθεί να εφαρμόζεται έως την έκδοση της Άδειας Λειτουργίας, εφόσον τυχόν περαιτέρω καθυστέρηση δεν οφείλεται σε υπαιτιότητα του κατόχου.
3. Διευκρινίζεται ότι το αίτημα δεν αφορά την καταβολή θετικής λειτουργικής ενίσχυσης πριν από την έκδοση της Άδειας Λειτουργίας, αλλά την αποτροπή της πρόωρης και μονομερούς εφαρμογής του μηχανισμού ανάκτησης.

Ειδικότερα, ο ΕΣΣΑΗΕ διατυπώνει τις παρακάτω θέσεις:

1. Η προτεινόμενη ρύθμιση και το κρίσιμο ζήτημα

Κατά την προτεινόμενη παρ. 5Α, η μεθοδολογία για τον υπολογισμό της λειτουργικής ενίσχυσης εφαρμόζεται μετά την έκδοση της άδειας λειτουργίας. Εάν, όμως, η άδεια δεν έχει εκδοθεί εντός τριών (3) μηνών από τη θέση του σταθμού σε λειτουργία, προβλέπεται, για το διάστημα από τη συμπλήρωση του τριμήνου έως την έκδοσή της, εφαρμογή της μεθοδολογίας αποκλειστικά ως προς την ανάκτηση των εσόδων που υπερβαίνουν το αναλογούν ετήσιο επιτρεπόμενο έσοδο, χωρίς εφαρμογή των κινήτρων αποδοτικής συμμετοχής στις αγορές της περ. 3Γ της παρ. 3.

Η διάκριση μεταξύ δοκιμαστικής και πλήρους εμπορικής λειτουργίας είναι πάγια και τεχνικά αναγκαία. Η προτεινόμενη ρύθμιση, ωστόσο, μετά την πάροδο του τριμήνου εισάγει ένα ασύμμετρο μεταβατικό καθεστώς: ο σταθμός εξακολουθεί να τελεί υπό δοκιμές, ελέγχους και πιστοποιήσεις, δεν έχει ολοκληρώσει το σύνολο των απαιτούμενων δοκιμών προεπιλογής του Διαχειριστή του Ε.Σ.Μ.Η.Ε. και, κατά συνέπεια, δεν διαθέτει ακόμη πλήρη δυνατότητα συμμετοχής στην Αγορά Εξισορρόπησης, αλλά επιβαρύνεται με τον μηχανισμό ανάκτησης ως εάν βρισκόταν σε πλήρη εμπορική λειτουργία.

Υπό τις συνθήκες αυτές, το Καθαρό Έσοδο Αγοράς της δοκιμαστικής περιόδου, κατά την έννοια της περ. 3Α της παρ. 3, δεν αποτυπώνει την κανονική δυνατότητα εμπορικής αξιοποίησης του σταθμού ούτε τις παραδοχές βάσει των οποίων έχουν διαμορφωθεί το επιχειρηματικό του σχέδιο και η μεθοδολογία εκκαθάρισης. Η ανάκτηση οδηγεί έτσι σε μη αντιπροσωπευτική αποτίμηση και ασύμμετρη κατανομή κινδύνου, αφού τυχόν υπερβάλλον έσοδο ανακτάται χωρίς αντίστοιχη συμπλήρωση σε περίπτωση υποαπόδοσης. Επιπλέον, η ανάκτηση αποτελεί το αρνητικό σκέλος της αμφίδρομης μεθοδολογίας και συνδέεται λειτουργικά και οικονομικά με τη χορήγηση λειτουργικής ενίσχυσης και τον περιορισμό της υπεραντιστάθμισης. Η ενιαία αυτή οικονομική δομή αποτυπώνεται και στην εγκριτική απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής SA.64736. Η εφαρμογή της σε περίοδο κατά την οποία δεν καταβάλλεται ενίσχυση και δεν ενεργοποιούνται τα λοιπά στοιχεία του μηχανισμού, αποκλίνει από την αμφίδρομη λειτουργία του εγκριθέντος καθεστώτος. Κατ’ αποτέλεσμα, η αφαίρεση μέρους του Καθαρού Εσόδου Αγοράς λειτουργεί ως αυτοτελής οικονομική επιβάρυνση και προσλαμβάνει χαρακτηριστικά έκτακτης εισφοράς επί των εσόδων αγοράς, χωρίς αντίστοιχη καταβολή ενίσχυσης ή σαφώς προσδιορισμένο αντιστάθμισμα. Μια τέτοια επιβάρυνση θα απαιτούσε διακριτό ρυθμιστικό σκοπό και ειδική αιτιολόγηση ως προς την αναγκαιότητα, την αναλογικότητα και τη συμβατότητά της με το εγκεκριμένο καθεστώς, στοιχεία τα οποία  δεν τεκμηριώνονται από την προτεινόμενη ρύθμιση.

2. Διαγωνιστικό και κανονιστικό  πλαίσιο, ασφάλεια δικαίου και κανονιστική προβλεψιμότητα

Η ισχύουσα πρότυπη Σύμβαση Λειτουργικής Ενίσχυσης Σ.Α.Η.Ε. προβλέπει ότι τίθεται σε ισχύ από την υπογραφή της, ενώ η δεκαετής Περίοδος Ενίσχυσης αρχίζει από την ημερομηνία έκδοσης της άδειας λειτουργίας του οικείου σταθμού. Συνεπώς, η περίοδος δοκιμαστικής λειτουργίας δεν προσμετράται στη δεκαετή Περίοδο Ενίσχυσης και, κατά το διάστημα αυτό, δεν εφαρμόζονται υπέρ του σταθμού ούτε το θετικό σκέλος της μεθοδολογίας ούτε τα κίνητρα αποδοτικής συμμετοχής.

Κατά τον χρόνο διεξαγωγής των Α΄, Β΄ και Γ΄ Ανταγωνιστικών Διαδικασιών, το χρονικό όριο των τριών (3) μηνών δεν αποτελούσε γνωστή παράμετρο του εφαρμοστέου πλαισίου. Αντιθέτως, τόσο η οικεία υπουργική απόφαση όσο και οι αντίστοιχες Προκηρύξεις της Ρ.Α.Α.Ε.Υ. προέβλεπαν ρητά ότι η Περίοδος Ενίσχυσης είναι δεκαετής και εκκινεί από την έκδοση της Άδειας Λειτουργίας του Σ.Α.Η.Ε. Δεν προβλεπόταν εφαρμογή του μηχανισμού ανάκτησης κατά τη δοκιμαστική λειτουργία ούτε ειδικό χρονικό όριο τριών μηνών.

Οι συμμετέχοντες διαμόρφωσαν τις προσφορές τους, τα επιχειρηματικά τους σχέδια και τις χρηματοδοτικές τους παραδοχές βάσει των ανωτέρω δεσμευτικών όρων. Η εκ των υστέρων ενεργοποίηση μόνο του δυσμενούς σκέλους, πριν από την έναρξη της συμβατικά προβλεπόμενης δεκαετούς περιόδου, μεταβάλλει την οικονομική μεταχείριση της προγενέστερης περιόδου χωρίς αντίστοιχη επέκταση της ενίσχυσης ή συμμετρικό όφελος. Ως εκ τούτου, η προτεινόμενη ρύθμιση επηρεάζει την ασφάλεια δικαίου, την προστασία της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης και τις χρηματοδοτικές παραδοχές βάσει των οποίων αναπτύχθηκαν τα έργα.

3. Νόμιμη διάρκεια της δοκιμαστικής λειτουργίας και κατανομή του διοικητικού κινδύνου

Το άρθρο 27 του ν. 4951/2022 προβλέπει ότι η δοκιμαστική λειτουργία δύναται, υπό τις οριζόμενες προϋποθέσεις και με τη σύμφωνη γνώμη του ενδιαφερομένου και του αρμόδιου Διαχειριστή ως προς την πρόσθετη περίοδο, να ανέλθει συνολικά έως δέκα (10) μήνες. Το όριο των τριών (3) μηνών δεν συνδέεται με συγκεκριμένο τεχνικό, διοικητικό ή κανονιστικό ορόσημο και δεν ευθυγραμμίζεται με τη νόμιμα αναγνωρισμένη διάρκεια των δοκιμών.

Η ένταξη μεγάλου αριθμού νέων Σ.Α.Η.Ε. στο Σύστημα απαιτεί επαρκή χρόνο για τον έλεγχο και την αποκατάσταση σφαλμάτων στις τηλεμετρίες, στις εντολές κατανομής, στους αλγορίθμους της αγοράς και στις διαδικασίες προεπιλογής, καθώς και για την ολοκλήρωση της αδειοδότησης. Οι διαδικασίες αυτές δεν ελέγχονται αποκλειστικά από τον κάτοχο. Η αυτόματη ανάκτηση μετά την πάροδο ενός ανελαστικού τριμήνου μετακυλίει, επομένως, στον επενδυτή τις συνέπειες καθυστερήσεων τρίτων ή της Διοίκησης, ακόμη και όταν έχει εκπληρώσει εμπροθέσμως και προσηκόντως τις υποχρεώσεις του. Παράλληλα, δημιουργεί ένα θεσμικά προβληματικό αντικειμενικό αποτέλεσμα: κάθε πρόσθετος μήνας διοικητικής καθυστέρησης επιμηκύνει την περίοδο ανάκτησης και αυξάνει δυνητικά το ποσό που αφαιρείται από τον επενδυτή, προς οικονομικό όφελος του φορέα ή λογαριασμού στον οποίο καταλήγουν τα ανακτώμενα ποσά. Έτσι, ο επενδυτής επωμίζεται το σύνολο του κινδύνου μιας διαδικασίας που δεν ελέγχει. Το αποτέλεσμα αυτό, ανεξαρτήτως πρόθεσης της Διοίκησης, δυσχερώς συμβιβάζεται με τις αρχές της χρηστής διοίκησης, της αναλογικότητας, της ασφάλειας δικαίου και της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, οι οποίες επιβάλλουν να μη μετακυλίονται στον διοικούμενο οι οικονομικές συνέπειες καθυστερήσεων που δεν του καταλογίζονται.

4. Αναλογικότητα, αιτιώδης συνάφεια και αντικειμενική μεταχείριση

Ακόμη και αν ο σκοπός της ρύθμισης είναι η αποτροπή της υπεραντιστάθμισης, η αυτόματη ανάκτηση μετά την πάροδο τριών (3) μηνών, υπό συνθήκες περιορισμένης συμμετοχής στις αγορές και ανεξαρτήτως της υπαιτιότητας του κατόχου, δεν αποτελεί αναγκαίο και αναλογικό μέτρο. Εφόσον κατά την ίδια περίοδο δεν καταβάλλεται λειτουργική ενίσχυση, η προτεινόμενη διάταξη δεν τεκμηριώνει επαρκή αιτιώδη σύνδεση μεταξύ της ανάκτησης και του σκοπού περιορισμού της υπεραντιστάθμισης. Η εξουσιοδότηση προς τη Ρ.Α.Α.Ε.Υ. για τον καθορισμό λεπτομερειών εφαρμογής δεν θεραπεύει τη βασική ασυμμετρία της ρύθμισης ούτε υποκαθιστά την ανάγκη σαφούς νομοθετικού καθορισμού των ουσιωδών όρων του μεταβατικού καθεστώτος.

Αναλογικότερη λύση είναι η μη εφαρμογή της μεθοδολογίας κατά τη νόμιμη δοκιμαστική λειτουργία και η πλήρης ενεργοποίησή της από την έκδοση της άδειας λειτουργίας. Μετά τη λήξη της δοκιμαστικής λειτουργίας, η ίδια μεταχείριση θα πρέπει να διατηρείται μόνο εφόσον ο κάτοχος έχει εκπληρώσει εγκαίρως τις υποχρεώσεις του και η καθυστέρηση δεν ανάγεται στη σφαίρα ευθύνης του. Η σύνδεση των οικονομικών συνεπειών με αντικειμενικά και εκ των προτέρων γνωστά κριτήρια διασφαλίζει την αναλογικότητα και την ομοιόμορφη μεταχείριση των επενδυτών.

5. Επιπτώσεις στη λειτουργία της αγοράς και στη χρηματοδοτική βιωσιμότητα των έργων

Οι σταθμοί αποθήκευσης συμβάλλουν, ήδη κατά τη δοκιμαστική λειτουργία, στην ευελιξία και στην ασφαλή λειτουργία του Συστήματος, στην απορρόφηση πλεονάζουσας παραγωγής από Α.Π.Ε. και στον περιορισμό των περικοπών. Η μονομερής ανάκτηση, χωρίς πλήρη πρόσβαση στις αγορές και χωρίς τα κίνητρα αποδοτικής συμμετοχής, αποδυναμώνει τα κίνητρα έγκαιρης ένταξης και μπορεί να οδηγήσει σε υπέρμετρα συντηρητική στρατηγική, δημιουργώντας στρεβλά κίνητρα κατά την ενσωμάτωση της νέας τεχνολογίας.

Από τη θέση του έργου σε λειτουργία εξυπηρετούνται δανειακές, λειτουργικές και συμβατικές υποχρεώσεις, ενώ τα έργα δεσμεύονται από τα ορόσημα του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Η ανάκτηση πριν από την έναρξη της δεκαετούς Περιόδου Ενίσχυσης, για διάστημα που εξαρτάται από διαδικασίες τρίτων, περιορίζει τη ρυθμιστική προβλεψιμότητα και επιβαρύνει τη χρηματοδοτική βιωσιμότητα των επενδύσεων.

6. Προτεινόμενη ρύθμιση

Για τους ανωτέρω λόγους, προτείνουμε η μεθοδολογία να μην εφαρμόζεται κατά τη νόμιμη δοκιμαστική λειτουργία, αλλά να ενεργοποιείται πλήρως με την έκδοση της άδειας λειτουργίας. Έως τότε ο σταθμός να διατηρεί το Καθαρό Έσοδο Αγοράς, με παράταση της ίδιας μεταχείρισης μετά τη λήξη των δοκιμών μόνο όταν η καθυστέρηση δεν οφείλεται στον κάτοχο.

Προς τον σκοπό αυτό, προτείνεται η ακόλουθη νομοτεχνική διατύπωση της παρ. 5Α:

«5Α. Η μεθοδολογία για τον υπολογισμό της λειτουργικής ενίσχυσης της παρ. 5 εφαρμόζεται πλήρως στους ενισχυόμενους σταθμούς αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας από την έκδοση της άδειας λειτουργίας τους. Κατά το διάστημα από τη θέση του σταθμού σε δοκιμαστική λειτουργία, ήτοι από από την ημερομηνία ηλέκτρισης που αναγράφεται στη Βεβαίωση Ηλέκτρισης του αρμόδιου Διαχειριστή και για όσο διαρκεί νομίμως η δοκιμαστική λειτουργία του σύμφωνα με το άρθρο 27 του ν. 4951/2022, περιλαμβανομένης τυχόν παράτασής της, η μεθοδολογία δεν εφαρμόζεται και ο σταθμός διατηρεί το Καθαρό Έσοδο Αγοράς που αποκομίζει από τη συμμετοχή του στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας. Εάν, μετά τη λήξη της ανωτέρω περιόδου, η άδεια λειτουργίας δεν έχει εκδοθεί για λόγους που δεν οφείλονται σε υπαιτιότητα του κατόχου, η ίδια μεταχείριση διατηρείται έως την έκδοσή της, εφόσον ο κάτοχος έχει εκπληρώσει εμπροθέσμως τις υποχρεώσεις του και έχει υποβάλει πλήρη φάκελο. Εάν οι προϋποθέσεις αυτές δεν συντρέχουν, από τη λήξη της δοκιμαστικής λειτουργίας έως την έκδοση της άδειας λειτουργίας η μεθοδολογία εφαρμόζεται αποκλειστικά ως προς την ανάκτηση των εσόδων που υπερβαίνουν το αναλογούν ετήσιο επιτρεπόμενο έσοδο, χωρίς εφαρμογή των κινήτρων αποδοτικής συμμετοχής στις αγορές της περ. 3Γ της παρ. 3. Με απόφαση της Ρ.Α.Α.Ε.Υ. καθορίζονται η διαδικασία και τα απαιτούμενα στοιχεία για τη διαπίστωση της μη υπαιτιότητας.»

Η προτεινόμενη διατύπωση ευθυγραμμίζει την εκκαθάριση με τη νόμιμη δοκιμαστική λειτουργία, καθορίζει στον νόμο τους ουσιώδεις όρους του μεταβατικού καθεστώτος και περιορίζει την εξουσιοδότηση προς τη Ρ.Α.Α.Ε.Υ. στη διαπίστωση της μη υπαιτιότητας, χωρίς καταβολή θετικής ενίσχυσης πριν από την άδεια λειτουργίας ή μεταβολή της δεκαετούς διάρκειας της ενίσχυσης.

Παρακαλούμε το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας να υιοθετήσει την ανωτέρω τροποποίηση του άρθρου 56, ώστε να ενισχυθούν η συνοχή και η προβλεψιμότητα του πλαισίου και να αποτραπούν τόσο η μετατροπή της ανάκτησης σε αυτοτελή επιβάρυνση των εσόδων αγοράς όσο και η μετακύλιση στον επενδυτή του κινδύνου διοικητικών καθυστερήσεων που δεν ελέγχει.