Κιαρτζής: Χωρίς υποδομές, επαρκείς ποσότητες ΑΠΕ και ρεαλισμό δεν προχωρά το πράσινο υδρογόνο

Η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να βασιστεί σε υποχρεωτικές επιλογές τεχνολογιών ούτε να προχωρήσει χωρίς επαρκείς υποδομές, ανανεώσιμη ηλεκτρική ενέργεια και οικονομικά βιώσιμες λύσεις. Αυτό ήταν το βασικό μήνυμα που έστειλε ο κ. Σπύρος Κιαρτζής, Διευθυντής Νέων Τεχνολογιών και Εναλλακτικών Πηγών Ενέργειας της HELLENiQ ENERGY, μιλώντας την Τετάρτη στο 4ο Hydrogen and Green gases Forum που διοργάνωσε το energypress.gr.

Όπως υποστήριξε, η αγορά, οι καταναλωτές και οι επιχειρήσεις θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να επιλέγουν ανάμεσα σε διαφορετικές τεχνολογίες και καύσιμα, χωρίς να επιβάλλεται εκ των προτέρων μία συγκεκριμένη λύση. Ταυτόχρονα, τόνισε ότι οι ανάγκες διαφέρουν σημαντικά ανά τομέα μεταφορών και γι’ αυτό δεν μπορεί να υπάρξει μία ενιαία συνταγή.

Στις χερσαίες μεταφορές, όπως είπε, μπορούν να συνυπάρξουν η ηλεκτροκίνηση, τα συμβατικά καύσιμα, τα βιοκαύσιμα και άλλες εναλλακτικές τεχνολογίες. Στην αεροπορία, αντίθετα, οι επιλογές είναι σαφώς πιο περιορισμένες και σχετίζονται κυρίως με τα βιώσιμα αεροπορικά καύσιμα (SAF), είτε αυτά περιλαμβάνουν βιοσυστατικά είτε παράγονται με ηλεκτρικές διαδικασίες.

Παράλληλα, σημείωσε ότι παραμένει ανοιχτό το ερώτημα κατά πόσο οι λύσεις αυτές μπορούν να αναπτυχθούν σε μεγάλη κλίμακα και να καταστούν οικονομικά βιώσιμες.

«Όλοι μιλάμε λέγοντας πράγματα χωρίς να υπάρχει ούτε η τεχνολογία για μαζικές παραγωγές ούτε φυσικά να είναι οικονομικά βιώσιμο», υπογράμμισε.

Αναφερόμενος στη ναυτιλία, επεσήμανε ότι διαφορετικές είναι οι ανάγκες της ακτοπλοΐας και διαφορετικές των υπερωκεάνιων μεταφορών. Όπως είπε, οι επιλογές δεν περιορίζονται μόνο στα αέρια ή υγρά καύσιμα, στα βιοκαύσιμα ή στο diesel. Μάλιστα, πρόσθεσε ότι νέες τεχνολογίες αρχίζουν να επανέρχονται στο προσκήνιο, φθάνοντας ακόμη και μέχρι την πυρηνική ενέργεια. «Σκεφτείτε ότι μπαίνουν πλέον καινούριες τεχνολογίες, οι οποίες φτάνουν μέχρι και την πυρηνική ενέργεια», είπε.

Κατά τον ίδιο, το βασικό ζητούμενο είναι να διατηρηθεί η δυνατότητα επιλογής. «Οι τεχνολογίες βγαίνουν, υπάρχουν μπροστά. Το θέμα είναι πόσο ώριμες θα είναι και κυρίως να μας επιτρέπεται σε όλους εμάς, σαν καταναλωτές και σαν παραγωγούς, να έχουμε επιλογές».

Οι τέσσερις προϋποθέσεις για να πετύχει η πράσινη μετάβαση

Για να πετύχει η πράσινη μετάβαση πρέπει να πληρούνται τέσσερις βασικές προϋποθέσεις: η ενέργεια να είναι φθηνή, διαθέσιμη, αξιόπιστη και ηθικά αποδεκτή. Όπως εξήγησε ο κ. Κιαρτζής, η διεθνής συζήτηση συνοψίζεται στους όρους «cheap, available, reliable and ethical», ωστόσο κατά την άποψή του σήμερα υπάρχουν σημαντικά ερωτήματα και στους τέσσερις άξονες. «Να είναι φθηνή. Δεν είναι φθηνή. Να είναι διαθέσιμη. Δεν υπάρχουν τα δίκτυα και οι υποδομές για πάρα πολλά από αυτά, ακόμα και ηλεκτρικά δίκτυα. Να είναι αξιόπιστη. Βασίζονται κυρίως σε ανανεώσιμα, τα οποία είναι fluctuating. Και να είναι και ethical», σημείωσε σχετικά.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο τελευταίο σκέλος, υποστηρίζοντας ότι η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να αγνοεί την προέλευση των πρώτων υλών που χρησιμοποιούνται στις νέες τεχνολογίες. Όπως σημείωσε, πρέπει να εξετάζεται από ποιες χώρες προέρχονται οι σπάνιες γαίες και τα υπόλοιπα υλικά, καθώς και υπό ποιες συνθήκες πραγματοποιείται η εξόρυξή τους.

Αναφερόμενος στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, υπογράμμισε ότι η ελληνική κυβέρνηση εφαρμόζει τις δεσμεύσεις και τις πολιτικές που έχουν συμφωνηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο.Ταυτόχρονα όμως υποστήριξε ότι το παγκόσμιο περιβάλλον μεταβάλλεται ταχύτατα.

«Η απέκειθεν μεριά του Ατλαντικού είναι πλέον ένας τελείως άλλος κόσμος, a brand new world», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η Ευρώπη αποτελεί πλέον μια σχετικά μικρή μειοψηφία σε παγκόσμιο επίπεδο και πως οι εξελίξεις στην Ασία και στην Αφρική θα διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο τα επόμενα χρόνια.

Το αδιέξοδο των υποδομών και της δέσμευσης άνθρακα

Σύμφωνα με τον κ. Κιαρτζή, η παραγωγή καυσίμων χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος προϋποθέτει τεράστιες ποσότητες ανανεώσιμης ηλεκτρικής ενέργειας ή βιοσυστατικών, τα οποία σήμερα δεν επαρκούν.

Μία άλλη επιλογή είναι η δέσμευση διοξειδίου του άνθρακα και η αξιοποίησή του μέσω τεχνολογιών carbon capture και carbon utilization, ώστε να χρησιμοποιηθεί στην παραγωγή προϊόντων όπως το πράσινο ή μπλε υδρογόνο.

Ωστόσο, όπως υποστήριξε, ακόμη και αυτή η προσέγγιση συναντά σημαντικά εμπόδια.

Αναφέρθηκε ειδικότερα στις κανονιστικές απαιτήσεις της Ευρώπης μετά το 2035 και το 2040, σημειώνοντας ότι οι απαιτήσεις συγχρονισμού με ανανεώσιμη παραγωγή δημιουργούν, όπως είπε, ένα εξαιρετικά δύσκολο πλαίσιο εφαρμογής.

Παράλληλα, τόνισε ότι υπάρχει και το πρόβλημα της αποθήκευσης του δεσμευμένου διοξειδίου του άνθρακα.

«Δεν έχεις πού να το θάψεις άμα δεσμεύσεις διοξείδιο του άνθρακα. Δεν υπάρχουν υπόγειοι ταμιευτήρες αρκετοί για τις ποσότητες που θέλουμε».

Όπως είπε, στη Μεσόγειο οι διαθέσιμες επιλογές είναι εξαιρετικά περιορισμένες.

Αναφέρθηκε στην περίπτωση της ENI στην Ιταλία, ενώ για άλλες λύσεις που συζητούνται, όπως ο Πρίνος, σημείωσε ότι παραμένουν ακόμη σε επίπεδο σχεδιασμού. Παράλληλα, εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσο θα μπορούσαν να γίνουν αποδεκτές από το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο λύσεις που θα προέβλεπαν μεταφορά και αποθήκευση CO₂ σε τρίτες χώρες, όπως η Βόρεια Αφρική.

Το πραγματικό πρόβλημα είναι οι ποσότητες

Το μεγαλύτερο εμπόδιο για την ενεργειακή μετάβαση είναι η έλλειψη επαρκών ποσοτήτων ανανεώσιμης ενέργειας και η ανεπάρκεια των δικτύων.

Όπως ανέφερε, η HELLENiQ ENERGY επενδύει ήδη στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ωστόσο η δυνατότητα ανάπτυξης νέων έργων παραμένει περιορισμένη.

«Εγώ προκαλώ οποιονδήποτε να έρθει να εγκαταστήσει μαζί μου κάποια ανεμογεννήτρια σήμερα στην Ελλάδα κάπου ή κάποιο φωτοβολταϊκό. Είναι congested το δίκτυο, δεν υπάρχει χωρητικότητα στο δίκτυο», είπε.

Για να καταδείξει το μέγεθος της πρόκλησης, ανέφερε ότι μόνο για την αντικατάσταση του υδρογόνου που χρησιμοποιείται στο διυλιστήριο της Ελευσίνας με πράσινο υδρογόνο απαιτείται ηλεκτρόλυση ισχύος 1 GW.

Αυτό, όπως εξήγησε, μεταφράζεται σε ανάγκη για περίπου 5 έως 6 GW νέας ανανεώσιμης παραγωγής, ανάλογα με την τεχνολογία που θα χρησιμοποιηθεί, καθώς και σε πρόσθετες υποδομές αποθήκευσης.

Στο πλαίσιο αυτό, επεσήμανε ότι η HELLENiQ ENERGY επεξεργάζεται σχέδια για την ανάπτυξη πράσινων ενεργειακών κόμβων (green hubs), για τη διεύρυνση της χρήσης πράσινου υδρογόνου και για την παραγωγή πράσινης αμμωνίας στις εγκαταστάσεις της Θεσσαλονίκης.

Ωστόσο, όπως υπογράμμισε, όλα αυτά τα σχέδια απαιτούν τεράστιες ποσότητες ανανεώσιμης ηλεκτρικής ενέργειας, οι οποίες σήμερα δεν είναι διαθέσιμες στον βαθμό που απαιτείται.

Καταλήγοντας, έθεσε στο επίκεντρο της συζήτησης το πραγματικό οικονομικό κόστος της μετάβασης.Όπως είπε, ακόμη και αν το κράτος χρηματοδοτούσε ή παραχωρούσε δωρεάν έναν μεγάλο ηλεκτρολύτη, το βασικό ζήτημα θα παρέμενε το  λειτουργικό κόστος της εγκατάστασης και η τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας.

Παράλληλα, σημείωσε ότι η συζήτηση δεν θα πρέπει να περιορίζεται μόνο στο CAPEX των νέων τεχνολογιών, δηλαδή στο αρχικό επενδυτικό κόστος, αλλά να εστιάζει εξίσου στο OPEX, δηλαδή στο κόστος λειτουργίας τους. Όπως ανέφερε, ακόμη και στην περίπτωση που χρηματοδοτηθεί ή εγκατασταθεί ο απαραίτητος εξοπλισμός, η πραγματική πρόκληση παραμένει η οικονομικά βιώσιμη λειτουργία των μονάδων. Ειδικά για έργα όπως η ηλεκτρόλυση, υποστήριξε ότι το υψηλό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας αποτελεί σήμερα καθοριστικό παράγοντα για τη βιωσιμότητά τους, ανεξαρτήτως του ύψους της αρχικής επένδυσης.

Με αυτό το σκεπτικό, ο κ. Κιαρτζής υποστήριξε ότι η συζήτηση για την ενεργειακή μετάβαση πρέπει να βασιστεί περισσότερο στον ρεαλισμό, στις πραγματικές δυνατότητες των τεχνολογιών, στις διαθέσιμες υποδομές και στο ποιος τελικά θα κληθεί να πληρώσει το κόστος της μετάβασης.