Νικολάου για ελληνικούς υδρογονάνθρακες: Γιατί «ξηλώθηκαν» οι έρευνες – Οι προϋποθέσεις για να γίνουν αποτελεσματικές

Στις παθογένειες του τομέα έρευνας και ανάπτυξης υδρογονανθράκων στην Ελλάδα αναφέρθηκε ο κ. Κωνσταντίνος Νικολάου, γεωλόγος πετρελαίων, ενεργειακός οικονομολόγος μιλώντας στο  6ο POWER & GAS FORUM που διοργανώνει το energypress  στις 27-28 ΜΑΡΤΙΟΥ 2025 στο ξενοδοχείο Wyndham Grand Athens.

Ο κ. Νικολάου ανέλυσε τους λόγους που δεν προχώρησαν οι έρευνες υδρογονανθράκων στην Ελλάδα και ανέδειξε τις προϋποθέσεις για την επιτυχή διεξαγωγή τους σε μια περίοδο όπου το ενδιαφέρον για τον κλάδο αναζωπυρώνεται. Όπως εξήγησε, στη χώρα μας, παρατηρήθηκε έντονη κινητικότητα πριν από δύο μήνες όταν η Chevron εκδήλωσε ενδιαφέρον για περιοχές νότια της Πελοποννήσου ενώ χθες ανακοινώθηκε και η εκδήλωση ενδιαφέροντος για την περιοχή νότια από την Κρήτη. Οι έρευνες υδρογονανθράκων επανεκκίνησαν στη χώρα μας το 2011 και το 2019 είχαμε 14 παραχωρήσεις (το 2014 έγιναν οι τρεις πρώτες και το 2019 φθάσαμε στις 14). Ωστόσο, το 2025 έμειναν μόνο επτά καθώς αποχώρησαν οι Repsol και Total και εγκαταλείφθηκαν οι έρευνες στα Ιωάννινα, στην Άρτα, στην Πρέβεζα, στην Αιτωλοακαρνανία, στη ΒΔ Πελοπόννησο, στο δυτικό Πατραϊκό ενώ πάγωσαν και οι περιοχές βόρεια από την Κέρκυρα και δυτικά του Κατάκολου.

Οι βασικές προϋποθέσεις για να γίνουν αποτελεσματικές έρευνες

Οι έρευνες για υδρογονάνθρακες απαιτούν τεχνογνωσία, σημαντικά κεφάλαια και διαχείριση επενδυτικού κινδύνου καθώς είναι επενδύσεις high risk, σημείωσε ο κ. Νικολάου. Ενδεικτικά, ανέφερε ότι οι περισσότερες γεωτρήσεις αποτυγχάνουν ενώ κάθε γεώτρηση στοιχίζει από 50 έως 150 εκατομμύρια. «Πρέπει να εξασφαλίσεις σωστό επενδυτικό κλίμα και λειτουργικό περιβάλλον και να είναι δεδηλωμένη η πολιτική βούληση» τόνισε και πρόσθεσε ότι τα στοιχεία αυτά εξασφαλίζουν σταθερότητα, συνέπεια και συνέχεια.

Στην Ελλάδα υπήρξε αδυναμία ολοκλήρωσης των συμβατικών προγραμμάτων ενώ ήταν πολλές και οι παρατάσεις. Προέκυψαν καθυστερήσεις αλλά δεν έγιναν τελικά γεωτρήσεις. Αυτό οφείλεται σε μία σειρά ζητημάτων όπως είναι οι προσφυγές στο ΣτΕ, οι οποίες δημιουργούσαν καθυστερήσεις καθώς απαιτούνταν δύο ή τρία χρόνια για να εκδικαστούν οι υποθέσεις, οι παρεμβάσεις από τρίτους και κυρίως από περιβαλλοντικές οργανώσεις, τα προβλήματα ασφαλείας όπως ήταν οι νάρκες στη Δυτική Ελλάδα, οι καθυστερήσεις από το δημόσιο να παραδώσουν δεδομένα, η περιβαλλοντική αδειοδότηση, οι εκδικάσεις δασικών χαρτών και η εξασφάλιση αδειοδοτημένων λιμένων. Και ενώ το πρόβλημα θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί εάν το κράτος έδινε πίσω το χρόνο που έχασαν χωρίς να φταίνε οι εταιρείες (καθώς οι παραχωρήσεις γίνονται για 7-8 χρόνια και μετά πρέπει να επιστραφούν), αυτό δεν έγινε και αποχώρησαν.  Στα ζητήματα αυτά, έρχεται να προστεθεί και ο πολιτικός παράγοντας. Όπως σχολίασε ο κ. Νικολάου, ο κ. Δένδιας είχε πει το 2022 ότι η Ελλάδα δεν θα γίνει El Dorado ενώ ο πρωθυπουργός της χώρας, στο τέλος του 2022, εξέφρασε επιφυλάξεις για το Κατάκολο και το ενδεχόμενο να βρεθεί πετρέλαιο.

Αλλά και νωρίτερα, το 2019, επί ΣΥΡΙΖΑ, υπογράφτηκαν τρεις μεγάλες συμβάσεις, κατόπιν έγιναν εκλογές, οι συμβάσεις πήγαν στη Βουλή και τελικά αυτοί που τις υπέγραψαν, τις καταψήφισαν στέλνοντας αρνητικά μηνύματα προς την αγορά αναφορικά με τη συνέπεια της χώρας στον τομέα αυτό.

Το βασικότερο όμως θέμα είναι εκείνο της εθνικής κυριαρχίας, όπως τόνισε ο κ. Νικολάου. Εκτός από το τουρκο-λιβυκό μνημόνιο και το ελληνο-αιγυπτιακό μνημόνιο έχουν προηγηθεί άλλες ενέργειες κρίσιμης σημασίας. Τα τεμάχια της ExxonMobil μεταξύ της Κρήτης και της Λιβύης (όπως ορίζεται στο νόμο 4001/2011) αποτελούσαν την κατοχύρωση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων. Το ίδιο συμβαίνει και τώρα με τις ανακοινώσεις για τις έρευνες νότια της Κρήτης. Ο κ. Νικολάου επεσήμανε ότι με τους διαγωνισμούς open door, δηλαδή όταν διεξάγονται με ανοιχτή διαδικασία, ο χάρτης με τις διαθέσιμες περιοχές παραμένει μέχρι να έρθει κάποιος και να τις κατοχυρώσει για έρευνες. Αυτό έκανε και η Chevron τώρα και με τον τρόπο αυτό κατοχυρώνει μια χώρα κυριαρχικά δικαιώματα. Άλλωστε, με τις έρευνες υδρογονανθράκων και η Τουρκία παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας, πρόσθεσε. Τέλος, εξέφρασε την άποψη ότι στο μπλοκ 2 στο Ιόνιο δεν θα γίνουν γεωτρήσεις καθώς στην περιοχή η Ιταλία αναγνωρίζει δικές της προστατευόμενες περιοχές. Όπως εξήγησε, οι χώρες όταν οριοθετούν τις ΑΟΖ τους κάνουν μια συμφωνία συνεκμετάλλευσης στην περίπτωση που ένα κοίτασμα επεκτείνεται και σε άλλη χώρα (στην Ελλάδα και στην Ιταλία). Στη χώρα μας, το ελληνικό Δημόσιο υποστήριξε ότι έπρεπε να αναλάβουν δράση οι εταιρείες «αλλά αυτά είναι κυριαρχικά δικαιώματα χωρών και όχι εταιρειών», τόνισε ο κ. Νικολάου.