Το μελετημένο ρίσκο, δομικό στοιχείο για επενδύσεις σε merchant συστήματα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας

Το 2024 αποτέλεσε ένα από τα κομβικά ορόσημα στην πορεία των ΑΠΕ τις τελευταίες δύο δεκαετίες.  Αφενός λόγω των συνθηκών υπερπαραγωγής που συστηματικά άρχισαν πλέον να εμφανίζονται στο σύστημα και που οδήγησαν στο διογκούμενο πρόβλημα των μηδενικών-αρνητικών τιμών καθώς και των περικοπών της ανανεώσιμης παραγωγής και αφετέρου την παύση χορήγησης νέων συμβάσεων λειτουργικής ενίσχυσης με τον ΔΑΠΕΕΠ υπό καθεστώς σταθερών τιμών.  

Τα προβλήματα, εντούτοις από την υπερπαραγωγή των ανανεώσιμων πηγών σε σχέση με τη ζήτηση δεν έχουν δείξει μέχρι σήμερα να ρυθμίζουν την αγορά και να αποθερμαίνουν το επενδυτικό ενδιαφέρον.  Δεν λείπουν μάλιστα οι περιπτώσεις ρητορικών από κέντρα της αγοράς, που συσκοτίζοντας το πρόβλημα επιρρίπτουν την ευθύνη στο μη επαρκές δίκτυο.  Άλλοι πάλι υποστηρίζουν την ανάγκη περαιτέρω δυναμικής ανάπτυξης επιμέρους μόνο τεχνολογιών ΑΠΕ ως λύση.  Χωρίς να διαφωνούμε με την αρχή ενός πιο ισορροπημένου μίγματος, το πρόβλημα με την προσθήκη οιασδήποτε περαιτέρω ανανεώσιμης ισχύος δυστυχώς μόνο χειρότερο θα γίνεται και αν υπάρχει κάτι που μπορεί να το αμβλύνει, εντός των ορίων πάντοτε της συνολικής τελικής ζήτησης για ηλεκτρική ενέργεια, είναι η αποθήκευση.  

Έχοντας εκπονήσει προσομοιώσεις για μονάδες αποθήκευσης με συσσωρευτές (μπαταρίες), θα λέγαμε πως η βιωσιμότητα ή πολύ περισσότερο η κερδοφορία τέτοιων εγχειρημάτων, εκτός πλαισίου επενδυτικής ή λειτουργικής ενίσχυσης, αποτελεί ζήτημα όρεξης για ανάληψη ρίσκου από την πλευρά του επενδυτή.  Ρίσκου που δεν έχει να κάνει μόνο με τη σταθερότητα της τεχνολογίας των συσσωρευτών καθ’ εαυτών κατά την διάρκεια του χρονικού ορίζοντα του project, αλλά και με το πώς θα εξελιχθεί η χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας τα χρόνια αυτά.  Υπερβαίνοντας ίσως τα όρια της απλής αρθρογραφίας, από μελέτες μας για την εξέλιξη του προσφερόμενου περιθωρίου ανηγμένων εσόδων από ενδοημερήσιο arbitrage που θα μπορούσε να δώσει κατ’ έτος η προημερήσια αγορά για διαφορετικά σενάρια συμμετοχής σε αυτήν, τούτο φθάνει και αναλόγως το σενάριο μπορεί και να υπερβαίνει μεσοσταθμικά τα 100 ευρώ/MWh τα τελευταία χρόνια.  

Δυναμικό arbitrage άρχισε να διαμορφώνεται από το 2022 και μετά.  Το υπόβαθρο για την ενδοημερήσια διακύμανση των τιμών βρίσκεται οπωσδήποτε στην ραγδαία αύξηση της διείσδυσης της φθηνής ενέργειας των ΑΠΕ και ιδίως των φωτοβολταϊκών που καλύπτουν την ζήτηση σταθερά τα μεσημέρια, δεν λείπουν, ωστόσο, και εξωγενείς παράγοντες που φουσκώνουν ιδιαίτερα τις τιμές νωρίς το βράδυ που τα φωτοβολταϊκά έχουν σβήσει και η ζήτηση καλύπτεται από το ακριβό εισαγόμενο φυσικό αέριο.  Τέτοιοι, είναι η γεωπολιτική αστάθεια στις περιοχές προέλευσης ή διέλευσης του φυσικού αερίου, οι εξαγωγές, ο κορεσμός των ηλεκτρικών διασυνδέσεων ενδο-ευρωπαϊκά κλπ.  

Συνθέτοντας την εικόνα της προημερήσιας αγοράς με ένα τυπικό σύστημα αποθήκευσης χωρητικότητας 2 ωρών με μπαταρία, από προσομοιώσεις μας προκύπτει πως το εύρος των οικονομικών εσόδων ανά MW εγκατεστημένης ισχύος που δύναται να αναμένει ένας επενδυτής αναλόγως του σεναρίου λειτουργίας που πιστεύει πως θα μπορούσε να ακολουθήσει με όρους προφίλ προημερήσιας αγοράς έτους 2024, φθάνει τα επίπεδα των επιδοτούμενων τιμών των δύο πρώτων διαγωνισμών της ΡΑΑΕΥ για stand alone μονάδες αποθήκευσης.  Οφείλει να υπογραμμιστεί, ωστόσο, ότι οι εγγυημένες επί 10ετία τιμές των διαγωνισμών της ΡΑΑΕΥ φέρουν την υποχρέωση της αναπλήρωσης της ισχύος και της χωρητικότητας των μπαταριών των σταθμών, ώστε να ανταποκρίνονται οι σταθμοί στις τιμές με τις οποίες συμμετείχαν και επελέγησαν στους διαγωνισμούς, αλλά και του γεγονότος πως λαμβάνουν επιπλέον ενίσχυση στο κεφαλαιακό κόστος ίση προς 200,000 ευρώ/MW στον πρώτο διαγωνισμό και 100,000 ευρώ/MW στον δεύτερο.       

Κλείνοντας και επειδή στην εποχή που ανοίγεται μπροστά μας η αποθήκευση αναμένεται να πρωταγωνιστήσει, πριν ληφθεί η οιαδήποτε επενδυτική απόφαση συνιστούμε την βαθιά ποσοτική προηγουμένως ανάλυση και μελέτη από ειδικούς των δυνητικών ωφελειών που κάποια τέτοια επένδυση μπορεί να προσφέρει, είτε για ενσωμάτωση μπαταριών σε υφιστάμενους σταθμούς ΑΠΕ είτε ως stand alone, δυνάμει των άρθρων 40, και 41 αντίστοιχα του ν. 5151/2024 που ψηφίστηκε πρόσφατα.  Η σωστή διαστασιολόγηση και το καλά μελετημένο και σταθμισμένο ρίσκο είναι που θα κάνουν τη διαφορά στην επενδύσεις αυτές.

Ο Στέλιος Λουμάκης είναι Πρόεδρος του ΣΠΕΦ.

Το άρθρο περιλαμβάνεται στο αφιέρωμα που ετοιμάζει το energypress για τις προκλήσεις και τις προοπτικές της νέας χρονιάς.